“Chìa khóa” phát triển bền vững ngành thủy sản

Trong bối cảnh ngành thủy sản đang chuyển mạnh theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, thích ứng biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường, chất lượng con giống được xem là yếu tố quyết định đến hiệu quả sản xuất. Với thế mạnh trong nuôi trồng thủy sản, việc nâng cao chất lượng con giống không chỉ góp phần nâng cao năng suất, giảm rủi ro, mà còn tạo nền tảng để ngành hàng chủ lực của Đồng Tháp phát triển bền vững.

CHÚ TRỌNG CHẤT LƯỢNG NGAY TỪ ĐẦU VỤ NUÔI

Thời gian qua, thủy sản tiếp tục khẳng định là một trong những ngành hàng chủ lực của Đồng Tháp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, hiệu quả sản xuất phụ thuộc rất lớn vào chất lượng con giống ngay từ đầu vụ nuôi.

Với những người nông dân cả đời gắn bó với sông nước và nuôi cá tra tại Đồng Tháp, không ai là không hiểu vai trò cốt lõi của con giống trong chăn nuôi.

Là người nuôi cá tra lâu năm, ông Nguyễn Thanh Phong (xã Lai Vung) luôn trăn trở về chất lượng con giống. Bởi chất lượng con giống sẽ quyết định lớn đến thành bại của vụ nuôi. 

Theo ông Phong, tùy theo nhu cầu thị trường mà sản lượng cá tra bột cung cấp ra thị trường mỗi năm có sự biến động khác nhau. Tuy nhiên, bên cạnh việc tăng mạnh sản lượng thì chất lượng cá tra bột ngày càng đi xuống. 

Ngoài những cơ sở sản xuất giống uy tín, có đàn cá bố mẹ hậu bị chất lượng, vẫn có một số cơ sở sản xuất giống vì lợi nhuận đã chạy theo nhu cầu thị trường, không quan tâm đến chất lượng con giống. 

Ông Phong chia sẻ: “Những năm giá cá tra giống tăng cao, một số cơ sở ép cho cá đẻ sớm, đẻ nhiều lần trong năm. 

Đặc biệt là sử dụng cá bố mẹ không rõ nguồn gốc, cận huyết dẫn đến chất lượng cá giống kém, tỷ lệ dị hình cao, chậm lớn, sức đề kháng kém. 

Điều này dẫn đến hậu quả là chất lượng cá giống ngày càng giảm sút, đến khi nuôi thương phẩm khả năng mắc bệnh sẽ cao hơn…”. 

Gia đình ông Nguyễn Hoàng Thảo là một trong những hộ có hơn 20 năm trong nghề nuôi cá tra thương phẩm tại xã An Hữu. Gia đình ông đang nuôi cá tra trên diện tích khoảng 5 ha. 

Theo ông Thảo, hiện nay, nguồn giống cá tra đang khan hiếm, cung không đủ cầu. Đây là khó khăn lớn nhất của người nuôi cá tra hiện nay. 

Ông Thảo chia sẻ: “Giá cá tra giống hiện rất cao. Loại 30 con/kg có giá khoảng 60.000 đồng/kg. Đây là giá con giống trôi nổi trên thị trường chứ không phải từ các cơ sở cá giống uy tín. 

Để đảm bảo chất lượng con giống, trước khi quyết định nhập con giống về, tôi mời cán bộ kỹ thuật đến ao để mổ cá giống lấy mẫu nhằm đánh giá chất lượng”. 

Cũng như người nuôi cá tra, chất lượng con giống là yếu tố quyết định đến thành công của người nuôi tôm. 

Ông Ngô Minh Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Nuôi trồng thủy sản Tuấn Hiền (xã Tân Phú Đông) cho biết, hiện doanh nghiệp đang thả nuôi khoảng 60 ao nuôi tôm công nghệ cao (mỗi ao từ 1.500 - 2.000 m2). 

Thời gian qua, ngoài áp dụng các tiến bộ khoa học - kỹ thuật tiên tiến vào nuôi trồng, công ty đặc biệt chú trọng đến chất lượng con giống. 

Ông Tuấn chia sẻ: “Hiện doanh nghiệp lựa chọn con giống của C.P, Việt Úc để thả nuôi. Trước khi nhập giống về, công ty phải xét nghiệm lại các bệnh trên tôm. 

Nếu tôm giống an toàn mới thả nuôi. Con giống tốt đóng vai trò rất quan trọng, đây là yếu tố đầu tiên quyết định đến hiệu quả của vụ nuôi. Khi có được con giống tốt, tôm sẽ mau lớn, không bệnh, tỷ lệ sống cao, giảm chi phí. Do đó, chúng tôi phải lựa chọn con giống từ các đơn vị uy tín”. 

LIÊN KẾT CHUỖI ĐỂ KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG

Để phát triển ngành thủy sản bền vững, việc nâng cao chất lượng con giống cần được xem là nhiệm vụ trọng tâm và triển khai đồng bộ từ sản xuất, quản lý đến tiêu thụ.

Theo Thạc sĩ Trần Hữu Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản Nước ngọt Miền Nam, Đồng Tháp là tỉnh trọng điểm trong nuôi thủy sản nội địa của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Các đối tượng nuôi chủ yếu gồm: Cá tra, cá điêu hồng, rô phi, ếch, cá lóc; thủy sản ven biển…

Trong chuỗi giá trị, con giống quyết định đến tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ sống, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ đa dạng nguồn gen bản địa… 

Đồng thời, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, nhu cầu trong nước cũng như sự phát triển bền vững.

Theo Thạc sĩ Trần Hữu Phúc, để nâng cao chất lượng con giống trong điều kiện biến đổi khí hậu (ĐBKH), giải pháp trước hết là cần xây dựng hệ thống giống theo chuỗi. 

Trong đó, cần có cơ chế liên kết giữa cơ sở giống cấp 1, cơ sở sản xuất giống và người nuôi. Đặc biệt là áp dụng công nghệ hiện đại, công nghệ số trong quản lý và truy xuất nguồn gốc.

Một trong những giải pháp quan trọng là ứng dụng khoa học - công nghệ gắn với thực tiễn sản xuất. Trong đó, cần tập trung nâng cao chất lượng di truyền con giống, cải thiện quy trình sản xuất trong điều kiện ĐBKH.

Ngoài ra, phát triển nguồn nhân lực và liên kết “3 nhà” cũng là một trong những giải pháp để nâng cao chất lượng con giống. 

Theo đó, cần nâng cao năng lực cho cơ sở bằng việc đào tạo, tập huấn, truyền thông, xây dựng mô hình thí điểm ứng dụng công nghệ, sản phẩm khoa học - công nghệ. 

Đồng thời, thúc đẩy liên kết giữa nhà quản lý - viện/trường - doanh nghiệp.

Về giải pháp kỹ thuật, để nâng cao chất lượng con giống trước hết cần nâng cao chất lượng di truyền. Trong đó, giải pháp then chốt là làm chủ hạ tầng công nghệ, xây dựng quy trình ứng dụng, cơ chế và lộ trình ứng dụng chọn giống phù hợp với từng đối tượng; phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu.

Một trong những giải pháp quan trọng khác là cải tiến kỹ thuật quản lý trại giống. Các cơ sở cần phát triển hệ thống ương có kiểm soát như: Công nghệ tuần hoàn; công nghệ vi sinh… 

Đồng thời, ứng dụng công nghệ giám sát môi trường thông minh nhằm giúp theo dõi liên tục các chỉ tiêu nước và cảnh báo sớm rủi ro…; công nghệ quản lý vi sinh và an toàn sinh học. Song song đó là áp dụng các giải pháp về phòng trị bệnh.

Ngoài ra, để nâng cao chất lượng con giống, các cơ sở cần nâng cao chuỗi giá trị dinh dưỡng. 

Trong đó, cần tập trung nghiên cứu, ứng dụng công nghiệp chế biến thức ăn phù hợp từng loài, từng giai đoạn phát triển của cá bột, hương, giống nhằm tăng năng suất, giảm phát thải, ô nhiễm môi trường nước. 

Song song đó là tập trung nghiên cứu nguồn nguyên liệu có giá trị gia tăng từ phụ phế phẩm nông nghiệp cho ương, nuôi nhằm giảm phụ thuộc các yếu tố đầu vào, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Thực tế cho thấy, khi con giống được kiểm soát tốt, sản xuất thủy sản sẽ từng bước chuyển từ phát triển theo số lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị. 

Đây chính là tiền đề để ngành thủy sản Đồng Tháp phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và thích ứng hiệu quả với những biến động của thị trường cũng như BĐKH.

A.THƯ - N.PHONG