BÀI 1: Mở lối tư duy

Kinh tế số, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ đang trở thành hướng phát triển tất yếu của Đồng Tháp. 

Nghị quyết số 08-NQ/TU là bước khởi đầu quan trọng, nhưng hành trình phía trước đòi hỏi những cách làm cụ thể, sát thực tiễn. Loạt bài ghi nhận những chuyển động từ cơ sở, đồng thời chỉ ra những vấn đề đặt ra để tạo bứt phá trong thời gian tới.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, Nghị quyết số 08-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Đồng Tháp không chỉ đặt ra những mục tiêu phát triển mới, mà còn yêu cầu một sự thay đổi căn bản về tư duy và cách làm. Từ một nền kinh tế dựa nhiều vào nông nghiệp truyền thống, Đồng Tháp đang từng bước xác lập kinh tế số, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ là động lực tăng trưởng chủ đạo.

Tuy nhiên, để nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống, điều cốt lõi không nằm ở những con số mục tiêu, mà ở việc chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể trong từng cấp, từng ngành và từng người dân.

TỪ “NHẬN THỨC ĐÚNG” ĐẾN “HÀNH ĐỘNG THẬT”

Nghị quyết số 08-NQ/TU ra đời trong bối cảnh Đồng Tháp có những bước chuyển mình nhất định trong phát triển kinh tế số, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ, song vẫn còn không ít hạn chế mang tính căn cơ. 

Thực tế cho thấy, dù đã xác định rõ các lĩnh vực trọng tâm như: Thương mại điện tử, nông nghiệp thông minh, du lịch thông minh, sản xuất thông minh và logistics thông minh, nhưng quá trình triển khai chưa tạo được sự bứt phá rõ nét, tốc độ phát triển còn chậm và thiếu tính đồng đều giữa các ngành, các địa phương. 

Những “điểm nghẽn” này không chỉ xuất phát từ hạn chế về nguồn lực hay hạ tầng, mà sâu xa hơn là từ nhận thức chưa đầy đủ, chưa thống nhất về vai trò của chuyển đổi số trong phát triển.

Ở một bộ phận cán bộ, doanh nghiệp và người dân, chuyển đổi số vẫn bị hiểu như một hoạt động mang tính kỹ thuật, đơn thuần là ứng dụng công nghệ thông tin vào công việc. 

Trong khi đó, bản chất của chuyển đổi số là quá trình tái cấu trúc toàn diện phương thức quản lý, sản xuất, kinh doanh và tương tác xã hội trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số. 

Chính vì vậy, Nghị quyết số 08 nhấn mạnh một quan điểm mang tính nền tảng: Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được xem là đột phá chiến lược, là động lực chính để đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của tỉnh.

Điểm mới đáng chú ý của nghị quyết là xác định rõ vai trò trung tâm của người dân và doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi. Điều này đòi hỏi bộ máy quản lý phải chuyển từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, từ việc ban hành chính sách sang tạo lập môi trường thuận lợi để các chủ thể tham gia và phát huy năng lực. 

Đồng thời, người đứng đầu các cấp phải trực tiếp chịu trách nhiệm trong tổ chức thực hiện, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, lâu dài.

Thực tiễn triển khai trong những tháng đầu năm 2026 cho thấy sự chuyển động tích cực từ nhận thức đến hành động. Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh đã kịp thời ban hành nhiều văn bản cụ thể hóa các nhiệm vụ, phân công rõ ràng trách nhiệm từng cơ quan, đơn vị, đảm bảo “rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ kết quả”. 

Công tác kiểm tra, giám sát được thực hiện thường xuyên thông qua hệ thống thông tin số, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong triển khai.

Ở cấp cơ sở, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời mà bắt đầu thấy rõ trong cách người dân mua bán, giao dịch và làm thủ tục. Những mô hình như: “Tuyến đường thanh toán không dùng tiền mặt”, “Chợ 4.0”, hay việc đưa dịch vụ công trực tuyến đến tận trường học, khu dân cư đã từng bước thay đổi thói quen của người dân. 

Nhất là, các Tổ công nghệ số cộng đồng đóng vai trò như “cầu nối”, trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng các nền tảng số, từ đó tạo nền tảng cho xã hội số hình thành từ cơ sở.

Có thể khẳng định, chuyển đổi nhận thức chính là bước đi đầu tiên và quan trọng nhất. Khi tư duy đã được khai thông, việc tổ chức thực hiện sẽ trở nên chủ động, linh hoạt và hiệu quả hơn. 

Và đó cũng là điều kiện tiên quyết để Nghị quyết số 08 không chỉ dừng lại ở văn bản chỉ đạo, mà thực sự “sống” trong đời sống kinh tế - xã hội của địa phương.

ĐỊNH HÌNH TRỤ CỘT MỚI

Một trong những mục tiêu cốt lõi của Nghị quyết số 08 là đưa kinh tế số trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế tỉnh. Theo định hướng đến năm 2030, quy mô kinh tế số phải đạt tối thiểu 30% GRDP, một con số thể hiện rõ quyết tâm chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại, bền vững.

Tuy nhiên, nhìn vào thực tế hiện nay, tỷ trọng kinh tế số của Đồng Tháp mới chỉ đạt khoảng 6,68%, cho thấy khoảng cách giữa mục tiêu và hiện trạng còn khá lớn.

Dù vậy, khoảng cách này không chỉ là thách thức mà còn mở ra dư địa phát triển đáng kể. Những năm gần đây, tỉnh từng bước xây dựng nền tảng cho kinh tế số với nhiều kết quả tích cực. 

Việc 100% doanh nghiệp thực hiện khai thuế qua mạng, sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt, cùng với việc hình thành các sàn thương mại điện tử hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm địa phương đã góp phần thay đổi phương thức sản xuất và kinh doanh truyền thống. 

Không gian thị trường không còn bó hẹp trong phạm vi địa phương, mà được mở rộng ra toàn quốc, thậm chí vươn ra quốc tế thông qua các nền tảng số.

Đáng chú ý, sự tham gia ngày càng sâu rộng của người dân trong các hoạt động kinh tế số đang tạo ra những chuyển biến tích cực. Thông qua các Tổ công nghệ số cộng đồng, người dân được hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, cài đặt các ứng dụng thanh toán điện tử, tham gia các sàn thương mại điện tử để tiêu thụ sản phẩm.

Từ chỗ là đối tượng thụ hưởng, người dân đang dần trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi số.

Nghị quyết số 08 cũng xác định rõ việc phát triển kinh tế số phải được triển khai trên cả 3 trụ cột: công nghiệp công nghệ số, kinh tế số nền tảng và kinh tế số trong các ngành, lĩnh vực. 

Cách tiếp cận này không chỉ giúp mở rộng phạm vi phát triển, mà còn đảm bảo tính liên kết, đồng bộ giữa các lĩnh vực, nhất là gắn chặt với chuỗi giá trị các ngành hàng chủ lực của tỉnh như: Nông nghiệp, chế biến, dịch vụ.

Song hành với kinh tế số, đổi mới sáng tạo được xác định là yếu tố then chốt để tạo ra sự bứt phá. 

Tỉnh từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua việc xây dựng Không gian khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, thành lập các Hội đồng tư vấn khoa học công nghệ, thúc đẩy hợp tác giữa các viện, trường và doanh nghiệp. 

Những nền tảng này không chỉ hỗ trợ các ý tưởng sáng tạo, mà còn góp phần kết nối các nguồn lực, thúc đẩy quá trình nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ vào thực tiễn.

Tuy nhiên, để kinh tế số thực sự trở thành trụ cột, tỉnh cần tiếp tục giải quyết nhiều vấn đề mang tính nền tảng. Hạ tầng số cần được đầu tư đồng bộ, hiện đại; nguồn nhân lực chất lượng cao cần được đào tạo và thu hút; cơ chế, chính sách phải đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển. 

Nhất là, cần tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp - đây cũng là yếu tố còn được đánh giá là chưa chặt chẽ trong thời gian qua.

Quan trọng hơn hết, mọi giải pháp phải gắn với thực tiễn, giải quyết những vấn đề cụ thể của đời sống và sản xuất. Khi công nghệ thực sự mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp, thì kinh tế số sẽ không còn là khái niệm mà trở thành động lực tăng trưởng hiện hữu, bền vững.

Nhìn chung, Nghị quyết số 08-NQ/TU đã mở ra một hướng đi rõ ràng cho Đồng Tháp trong giai đoạn phát triển mới, nơi kinh tế số và đổi mới sáng tạo đóng vai trò trung tâm. 

Nhưng để nghị quyết đi vào cuộc sống, điều quan trọng nhất vẫn là sự chuyển biến đồng bộ từ nhận thức đến hành động. Khi từng cán bộ, từng doanh nghiệp và từng người dân cùng tham gia vào quá trình này, thì những mục tiêu đặt ra không chỉ dừng lại trên giấy, mà sẽ từng bước trở thành hiện thực, một Đồng Tháp năng động, hiện đại và thích ứng trong kỷ nguyên số.

LÊ MINH

(Còn tiếp)