Biểu tượng của ý chí thép và dấu ấn nhà kiến thiết thời kỳ đổi mới

Kỷ niệm 114 năm ngày sinh đồng chí Phạm Hùng (11-6-1912 - 11-6-2026) - người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị Thủ tướng đầu tiên của nước ta trong thời kỳ đổi mới. Trọn vẹn 60 năm hoạt động cách mạng hào hùng, cuộc đời đồng chí là một thiên sử thi về lòng kiên trung, bản lĩnh chính trị độc lập, tự chủ và một nhân cách đạo đức mẫu mực, để lại những bài học vô giá cho công cuộc xây dựng đất nước ngày hôm nay.

NGƯỜI CỘNG SẢN KIÊN TRUNG 

Sinh ra và lớn lên tại xã Long Phước, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long (nay là xã Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long) - vùng đất Nam bộ giàu truyền thống yêu nước, đồng chí Phạm Hùng (tên thật là Phạm Văn Thiện) đã dấn thân vào con đường cách mạng từ phong trào thanh niên, học sinh khi mới 16 tuổi.

Năm 1930, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, hoạt động năng nổ qua các cấp chi ủy xã, Huyện ủy và Tỉnh ủy Mỹ Tho trước đây.

Năm 1931, người chiến sĩ trẻ bị thực dân Pháp bắt. Đứng trước máy chém tại Khám Lớn Sài Gòn vào tháng 9-1932 với bản án tử hình, đồng chí không hề run sợ, hiên ngang biến xà lim án chém thành nơi thức tỉnh lương tâm của những tù thường phạm, truyền niềm tin bất diệt vào thắng lợi của cách mạng. 

Trước áp lực đấu tranh mạnh mẽ của Nhân dân trong nước và quốc tế, kẻ thù buộc phải giảm xuống án khổ sai chung thân và đày đồng chí ra Côn Đảo.

Gần 15 năm tù đày, trong đó có 12 năm tại “địa ngục trần gian” Côn Đảo, trên cương vị Bí thư Đảo ủy, đồng chí Phạm Hùng cùng chi bộ biến nhà tù đế quốc thành trường học cộng sản. 

Đồng chí sẵn sàng chịu đòn thay cho đồng đội, tổ chức các lớp học văn hóa, lý luận để giữ vững khí tiết cho các chiến sĩ. Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính đồng chí đã lãnh đạo anh em tù nhân chớp thời cơ, tự giải phóng nhà tù Côn Đảo lần thứ nhất.

NHÀ LÃNH ĐẠO TÀI NĂNG CỦA ĐẢNG VÀ CÁCH MẠNG VIỆT NAM

Trở về đất liền, với bản lĩnh chính trị và tài năng tổ chức, đồng chí Phạm Hùng tiếp tục được Đảng và Bác Hồ giao những nhiệm vụ quang trọng trên cả 3 mặt trận:

Trên mặt trận An ninh - Nội chính: Trên cương vị Giám đốc Quốc gia Tự vệ cuộc (Nha Công an Nam Bộ), đồng chí trực tiếp xây dựng lực lượng Công an cách mạng tinh nhuệ, đập tan mạng lưới mật thám của địch. 

Đầu năm 1950, đồng chí là người khởi thảo Đề án Công an nhân dân Việt Nam đầu tiên, đặt nền móng lý luận và thực tiễn vững chắc cho lực lượng.

Sau này, trên cương vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ, đồng chí đặc biệt chú trọng xây dựng đạo đức người Công an cách mạng, phát động phong trào thực hiện nghiêm túc 6 điều Bác Hồ dạy, giữ vững ổn định chính trị thời hậu chiến.

Trên mặt trận Kinh tế vĩ mô: Đồng chí được bầu làm Phó Thủ tướng Chính phủ từ năm 1958, dành hết tâm lực chỉ đạo xây dựng các văn bản điều hành kinh tế, trực tiếp xuống từng cơ sở sản xuất nông - công nghiệp để chỉ đạo, biến hậu phương miền Bắc thành bệ đỡ vững chắc cho tiền tuyến.

Trên mặt trận Tiền tuyến chỉ huy: Giai đoạn 1967 - 1975, với vai trò Bí thư Trung ương Cục miền Nam, Chính ủy các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam kiêm Chính ủy Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, đồng chí đã bám sát chiến trường ác liệt. 

Bức điện hỏa tốc ký tên Chính ủy Phạm Hùng sáng ngày 30-4-1975: “Địch không còn có gì để thương lượng bàn giao. Chúng phải đầu hàng vô điều kiện. Tiến lên! Toàn thắng!” đã trở thành mệnh lệnh lịch sử, cổ vũ quân ta tiến thẳng vào Dinh Độc lập, thu non sông về một mối.

Tại Đại hội VI của Đảng (12-1986), đất nước bước vào khúc quanh lịch sử với công cuộc Đổi mới trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế - xã hội, lạm phát phi mã trầm trọng và sự bao vây, cấm vận ngặt nghèo. 

Được Quốc hội bầu làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (Thủ tướng Chính phủ) vào tháng 6-1987, đồng chí Phạm Hùng là Thủ tướng đầu tiên của thời kỳ đổi mới.

Đứng trước Quốc hội và Nhân dân, đồng chí tuyên bố: “Tập thể Hội đồng Bộ trưởng chúng tôi sẽ cố gắng hết sức mình bằng ý chí tiến công cách mạng, bằng hành động thiết thực, bằng hiệu quả cụ thể để làm tròn trách nhiệm”. 

Phong cách làm việc khoa học, quyết đoán, loại bỏ tư duy máy móc và bám sát hơi thở thực tiễn của đồng chí đã giúp Chính phủ đưa ra những quyết sách dũng cảm, từng bước xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, giải phóng sức sản xuất, chèo chống con thuyền kinh tế Việt Nam vượt qua giai đoạn khó khăn.

Những năm tháng gian khổ ở chiến khu miền Đông, đồng chí kiên quyết từ chối khẩu phần cơm riêng để cùng ăn cháo loãng với anh em, cùng tăng gia sản xuất. 

Câu nói của đồng chí: “Tôi không thể nào nuốt cơm trôi khi các anh em húp cháo loãng” mãi là bài học sâu sắc về tinh thần đồng cam cộng khổ của đồng chí Phạm Hùng. 

Suốt cuộc đời, đồng chí luôn sống thanh cao, tiết kiệm, điều độ, nghiêm khắc nhắc nhở cán bộ không được nhận quà cáp, không lợi dụng lòng dân để trục lợi cá nhân, nhưng lại vô cùng cầu thị trước các ý kiến phê bình.

TIẾP NỐI KHÁT VỌNG PHỒN VINH

60 năm cống hiến đến hơi thở cuối cùng, đồng chí Phạm Hùng từ trần vào ngày 10-3-1988. Sự ra đi của đồng chí để lại một khoảng trống lớn nhưng cũng đầy tự hào trong lòng dân tộc. 

Ghi nhận công lao to lớn đó, Đảng và Nhà nước đã trân trọng trao tặng đồng chí Huân chương Sao Vàng cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Để tưởng nhớ người con ưu tú của đất nước, năm 2000, tỉnh Vĩnh Long đã khởi công xây dựng Khu tưởng niệm cố Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng tại quê hương đồng chí (nay là xã Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long) và khánh thành vào năm 2004.

Trên khuôn viên rộng khoảng 3,2 ha do kiến trúc sư Nguyễn Phương Nam thiết kế, Khu tưởng niệm bao gồm các hạng mục trang nghiêm: Phòng lễ tân, phòng trưng bày tư liệu hiện vật và phòng tưởng niệm. 

Nơi đây đặt bức tượng bán thân của đồng chí cùng những bức phù điêu tạc lại câu nói lúc sinh thời: “Chúng ta tin tưởng vững chắc rằng chúng ta sẽ giành được thành tựu mới to lớn hơn nữa trong cuộc xây dựng tỉnh Cửu Long giàu mạnh và tươi đẹp, xây dựng cuộc sống đồng bào các dân tộc ấm no, hạnh phúc và văn minh...”. 

Tháng 6-2012, công trình đã được cấp Bằng công nhận Di tích Lịch sử Văn hóa cấp quốc gia, trở thành Địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ hôm nay và mai sau.  

Kỷ niệm 114 năm ngày sinh của đồng chí Phạm Hùng trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân ta đang nỗ lực đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào cuộc sống, tinh thần và di sản của đồng chí Phạm Hùng lại một lần nữa soi sáng. Đó là ngọn đuốc về ý chí tự lực, tự cường, tư duy đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm. 

Tấm gương đạo đức sáng ngời của đồng chí không chỉ làm rạng danh quê hương Vĩnh Long, mà còn tiếp thêm sức mạnh cho mỗi cán bộ, đảng viên hôm nay giữ vững lời thề kiên trung, hành động vì lợi ích tối cao của quốc gia, dân tộc, quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.

LÊ PHƯƠNG