Bình dân học vụ số - Bắt đầu từ những đổi thay của người dân

(ĐTO) Từ những cụ già lần đầu gọi video cho con cháu, nông dân biết thanh toán bằng mã QR đến những bạn trẻ khởi nghiệp bằng công nghệ, phong trào “Bình dân học vụ số” đang từng bước đưa tri thức số đến gần hơn với người dân Đồng Tháp.

Sau gần một năm triển khai, chuyển đổi số không còn là câu chuyện của công nghệ, mà đã hiện diện trong từng việc làm nhỏ, từng thói quen hằng ngày, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và mở ra nhiều cơ hội phát triển cho người dân.

Từ chiếc điện thoại nhỏ đến những đổi thay lớn

Ở tuổi 80, bà Phạm Thị Tám, ngụ xã Phong Hòa, vẫn sử dụng điện thoại thông minh khá thành thạo. Những thao tác như mở Zalo gọi video cho con cháu hay tìm kiếm các bài tập dưỡng sinh trên YouTube giờ trở thành việc làm quen thuộc mỗi ngày. 

Bà Tám kể, trước đây muốn biết tin con cháu đi làm ăn xa, bà thường phải nhờ người quen gọi điện giúp. Còn bây giờ, chỉ với vài thao tác đơn giản, bà có thể nhìn thấy con cháu ở bất cứ nơi đâu.

Không chỉ giúp kết nối gia đình, chiếc điện thoại còn trở thành “người bạn đồng hành” trong việc chăm sóc sức khỏe. Mỗi ngày, bà đều mở YouTube xem các bài tập dành cho người cao tuổi để tập theo.

“Tôi không xem đại đâu, chỉ chọn những kênh của các bác sĩ hoặc bệnh viện uy tín hướng dẫn rồi mới làm theo. Tập một thời gian, tôi thấy người khỏe hơn, xương khớp cũng đỡ đau, đi đứng nhẹ nhàng hơn trước”, bà Tám chia sẻ.

Câu chuyện của bà Tám cho thấy, công nghệ không còn là điều gì quá xa lạ đối với người lớn tuổi. Khi biết sử dụng đúng cách, chiếc điện thoại thông minh không chỉ phục vụ nhu cầu giải trí, mà còn trở thành công cụ học tập, chăm sóc sức khỏe và kết nối với cuộc sống.

Cách bà Tám vài ki-lô-mét, tại vựa Đồ rẫy Út Le, chị Nguyễn Cô Le cũng cảm nhận rất rõ những thay đổi mà chuyển đổi số mang lại.

Là người thường xuyên giao dịch với nông dân và khách hàng, trước đây mỗi tuần, bà phải đến ngân hàng từ hai đến ba lần để chuyển tiền hoặc rút tiền mặt thanh toán. Mỗi lần mang theo số tiền lớn, bà luôn thấp thỏm vì vừa mất thời gian, vừa lo mất an toàn.

Giờ đây, hầu hết các giao dịch đều được thực hiện trên điện thoại. Khách hàng chuyển khoản, quét mã QR để thanh toán, còn việc chi trả cho đối tác cũng chỉ mất vài phút thao tác.

“Bây giờ tiện hơn nhiều. Khách chuyển tiền là mình nhận được ngay, trả tiền cho nông dân cũng nhanh hơn. Mình không phải đi ngân hàng thường xuyên, cũng không phải giữ nhiều tiền mặt trong người nên thấy an toàn hơn”, chị Nguyễn Cô Le cho biết.

Từ những câu chuyện rất đời thường ấy có thể thấy, chuyển đổi số đang hiện diện ngày càng rõ nét ở khu vực nông thôn. Và đó cũng là mục tiêu mà phong trào “Bình dân học vụ số” hướng đến. Không đặt nặng việc đào tạo những người am hiểu công nghệ, phong trào bắt đầu từ những kỹ năng gần gũi nhất để mỗi người dân có thể chủ động sử dụng công nghệ trong học tập, lao động, sản xuất và sinh hoạt hằng ngày.

Người dân làm chủ công nghệ, mở ra cơ hội phát triển

Nếu như với bà Phạm Thị Tám, công nghệ giúp chăm sóc sức khỏe và gắn kết gia đình; với chị Nguyễn Cô Le, chuyển đổi số giúp việc mua bán thuận tiện, an toàn hơn thì ở thế hệ trẻ, kỹ năng số đang trở thành “chìa khóa” để khởi nghiệp và phát triển kinh tế.

Là một phụ nữ khởi nghiệp ở khu vực nông thôn, chị Trần Thị Ngọc Dung (xã Mỹ Hiệp) chủ động ứng dụng công nghệ số, đưa những sản phẩm túi xách, ba lô do chính mình thiết kế đến với khách hàng trên khắp cả nước.

Ngoài thời gian sản xuất, chị Ngọc Dung còn quay video, livestream giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng trên các nền tảng mạng xã hội. Chị cũng chủ động tìm hiểu và ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ xây dựng nội dung, thiết kế hình ảnh và phát triển sản phẩm.

Chị Trần Thị Ngọc Dung chia sẻ: “Thói quen mua sắm của người tiêu dùng đã thay đổi rất nhiều. Khách hàng ngày càng tìm hiểu thông tin và lựa chọn sản phẩm trên môi trường số, vì vậy người làm kinh doanh cũng phải chủ động thay đổi để thích ứng. Muốn khách hàng biết đến sản phẩm thì mình phải xuất hiện trên các nền tảng số”.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, mà còn tạo thêm việc làm cho nhiều phụ nữ tại địa phương. Từ một cơ sở nhỏ ở vùng quê, sản phẩm của Dung hôm nay đã được nhiều khách hàng trong cả nước biết đến thông qua các nền tảng số.

Câu chuyện của Ngọc Dung cũng cho thấy, mục tiêu lớn nhất của phong trào “Bình dân học vụ số” không chỉ dừng lại ở việc phổ cập kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh, mà còn tạo nền tảng để người dân tự tin ứng dụng công nghệ vào lao động, sản xuất, kinh doanh và khởi nghiệp.

Thực tế, quá trình chuyển đổi số của Đồng Tháp đang tạo nhiều điều kiện để người dân tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số. Đến nay, 100% xã, phường trên địa bàn tỉnh đã phát sinh hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ trực tuyến; 95% doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử; 100% sản phẩm OCOP được đưa lên các sàn thương mại điện tử; 60,82% dân số tham gia mua sắm trực tuyến và 62,56% nông dân từng bước ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh. 

Cùng với đó, các mô hình “Chợ không dùng tiền mặt”, “Tuyến đường thanh toán không dùng tiền mặt”, “Chợ số - Nông thôn số” tiếp tục được nhân rộng, góp phần hình thành thói quen sử dụng các nền tảng số trong đời sống hằng ngày.

Tri thức số lan tỏa từ những việc làm thiết thực

Theo Kế hoạch triển khai thực hiện sáng kiến đột phá phong trào “Bình dân học vụ số” năm 2026 của UBND tỉnh Đồng Tháp, địa phương đặt mục tiêu 100% người dân trưởng thành có tri thức cơ bản về chuyển đổi số, có kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh để khai thác thông tin, sử dụng các nền tảng và dịch vụ số thiết yếu; phấn đấu 80% người dân trưởng thành được xác nhận đạt phổ cập tri thức số trên nền tảng VNeID.

Tỉnh cũng hướng đến đào tạo trên 80% hợp tác xã, hội quán ứng dụng công nghệ vào sản xuất, truy xuất nguồn gốc và khai thác thông tin thị trường; 100% người dân đủ điều kiện được hướng dẫn sử dụng Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. 

Những mục tiêu ấy cho thấy, “Bình dân học vụ số” không chỉ là phong trào tuyên truyền, mà là bước đi quan trọng nhằm phổ cập kỹ năng số đến từng người dân, với tinh thần không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, nhiều địa phương trong tỉnh đã triển khai những cách làm phù hợp với điều kiện thực tế. Các Tổ Công nghệ số cộng đồng trở thành lực lượng nòng cốt, trực tiếp hướng dẫn người dân cài đặt VNeID, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt; đồng thời, hỗ trợ người dân tiếp cận các nền tảng số phục vụ học tập, sản xuất và đời sống.

Tại xã Mỹ Hiệp, sau một năm triển khai, 15 Tổ Công nghệ số cộng đồng với 260 thành viên đã hỗ trợ hơn 4.038 lượt người dân tiếp cận kỹ năng số, trong đó có 337 người thuộc hộ nghèo, cận nghèo; đồng thời, hỗ trợ kích hoạt mới 595 tài khoản VNeID mức độ 2. 

Trong khi đó, Mỹ Thọ và Bình Hàng Trung tiếp tục duy trì hiệu quả hoạt động của các Tổ Công nghệ số cộng đồng, đưa cán bộ, đoàn viên thanh niên đến từng ấp hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng số, từng bước hình thành thói quen giao dịch và sử dụng dịch vụ trên môi trường số.

Có thể nói, sau gần một năm triển khai, phong trào “Bình dân học vụ số” đã tạo nên những chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của người dân. Điều đáng mừng không phải là có thêm bao nhiêu tài khoản được kích hoạt hay bao nhiêu ứng dụng được cài đặt, mà là ngày càng có nhiều người dân chủ động học hỏi, mạnh dạn thay đổi để làm chủ công nghệ và khai thác hiệu quả những tiện ích mà chuyển đổi số mang lại.

Nếu trước đây, phong trào "Bình dân học vụ" góp phần xóa mù chữ, mở cánh cửa tri thức cho hàng triệu người dân thì hôm nay, “Bình dân học vụ số” đang tiếp nối tinh thần ấy trong một giai đoạn phát triển mới. Không còn là những con chữ trên trang giấy, tri thức số hiện diện trong từng chiếc điện thoại thông minh, từng cuộc gọi video, từng lần quét mã QR, từng phiên giao dịch trực tuyến hay mỗi buổi livestream bán hàng.

MỸ LÝ - M.T

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH ĐỒNG THÁP PHỐI HỢP THỰC HIỆN