Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Thanh Nhàn: Liên kết vùng phải chuyển từ “hợp tác” sang “cùng làm”

Ngày 18-9, tại Hội nghị tổng kết hợp tác phát triển kinh tế - xã hội giữa TP. Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2023 - 2025, ký kết Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026 - 2030, đồng chí Nguyễn Thanh Nhàn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp phát biểu, nhấn mạnh việc tăng cường liên kết thực chất, khai thác hiệu quả lợi thế từng địa phương và cùng tạo ra không gian phát triển mới cho toàn vùng.

Từ thực tiễn 3 năm qua, đồng chí Nguyễn Thanh Nhàn cho rằng, vấn đề cần quan tâm không còn là có liên kết hay không, mà là liên kết như thế nào để tạo ra kết quả thực chất. Các địa phương đã có nhiều chương trình hợp tác, nhưng hạ tầng vẫn còn những điểm nghẽn; logistics và chi phí vận chuyển còn cao; chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ chưa gắn kết chặt chẽ; một số dự án liên vùng triển khai chậm; nguồn lực còn phân tán. Đây cũng chính là những hạn chế Đồng Tháp đã nhận diện trong quá trình thực hiện chương trình hợp tác vừa qua. 

Vì vậy, đồng chí Nguyễn Thanh Nhàn đề nghị, giai đoạn 2026 - 2030 cần chuyển mạnh từ “hợp tác” sang “cùng làm”; từ liên kết hành chính sang liên kết kinh tế; từ nhiều chương trình riêng lẻ sang một số dự án chung và lấy kết quả cuối cùng của doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế vùng làm thước đo.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nhàn cho rằng, ưu tiên hàng đầu là tăng cường kết nối hạ tầng và logistics. Vì đây là điểm nghẽn cần giải quyết trước. Đồng Tháp đề nghị TP. Hồ Chí Minh và các địa phương cùng rà soát, xác định một số trục giao thông liên vùng thực sự quan trọng, kết nối đồng bộ đường bộ, đường thủy, cảng và logistics. Đối với Đồng Tháp, cần phát huy các hành lang kinh tế đã xác định, gồm: Hành lang trung tâm; hành lang sông Tiền từ biên giới đến cửa biển; hành lang Đồng Tháp Mười; hành lang ven biển phía Đông và hành lang sông Hậu. Mục tiêu cuối cùng không phải chỉ có thêm đường và thêm cầu, mà phải rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics, mở không gian đầu tư, đưa hàng hóa của cả vùng nhanh hơn đến TP. Hồ Chí Minh và thị trường quốc tế.

Đồng thời, cần có cơ chế phối hợp chung về nguồn vật liệu xây dựng, nhất là cát và vật liệu san lấp cho các dự án trọng điểm. Không nên để từng tỉnh tự giải quyết một vấn đề mang tính liên vùng. Đây cũng là một trong những vướng mắc thực tế đã được dự thảo xác định.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nhàn đề xuất, cần hình thành chuỗi giá trị kinh tế vùng thay vì mỗi địa phương phát triển riêng lẻ. TP. Hồ Chí Minh có thế mạnh đặc biệt về thị trường, tài chính, khoa học - công nghệ, dịch vụ, logistics và hệ thống doanh nghiệp. Đồng bằng sông Cửu Long có thế mạnh lớn về nông nghiệp, thủy sản, nguyên liệu, đất đai và không gian phát triển. Trong khi đó, Đông Nam Bộ có thế mạnh về công nghiệp, cảng biển và chuỗi cung ứng quốc tế. 

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Nhàn, nếu kết nối hiệu quả được ba không gian này, có thể hình thành chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu, chế biến sâu, logistics đến TP. Hồ Chí Minh và hệ thống cảng, qua đó đưa sản phẩm đến thị trường trong nước và quốc tế. Đồng Tháp đề nghị trước mắt lựa chọn một số ngành hàng chủ lực để tổ chức chuỗi liên vùng, nhất là lúa gạo, thủy sản, trái cây và thực phẩm chế biến. Không chỉ liên kết để tiêu thụ nông sản, mà phải tiến tới liên kết toàn bộ chuỗi giá trị, từ nghiên cứu giống, sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, chế biến, thương hiệu, logistics, phân phối đến xuất khẩu. Như vậy, giá trị gia tăng được tạo ra mới thực sự ở lại nhiều hơn với doanh nghiệp và người dân trong vùng.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nhàn đề nghị cùng xây dựng một mạng lưới logistics vùng mà Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026 - 2030 đã xác định khá rõ nhu cầu hình thành các nút logistics gắn với vùng nguyên liệu, công nghiệp chế biến, đô thị, cửa khẩu và khu vực ven biển. Không nên mỗi tỉnh đều đầu tư một trung tâm logistics lớn; cần xác định rõ từng khâu trong chuỗi, từ nơi sản xuất, sơ chế, tập kết, trung chuyển đến cửa khẩu, cảng biển và thị trường tiêu thụ. Trên cơ sở đó, xây dựng mạng lưới logistics dùng chung của vùng, kết nối các trung tâm sản xuất với TP. Hồ Chí Minh và các cửa ngõ xuất khẩu. Qua đó, tránh đầu tư trùng lặp và thực sự giảm chi phí logistics.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nhàn nhấn mạnh, cần đẩy mạnh hợp tác về khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực. Đây phải là một trong những lĩnh vực hợp tác mới, trọng tâm trong giai đoạn 2026 - 2030.

Đồng Tháp mong muốn TP. Hồ Chí Minh hỗ trợ và phối hợp với các địa phương xây dựng cơ chế để doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các trung tâm đổi mới sáng tạo của thành phố trực tiếp tham gia giải quyết những bài toán phát triển của vùng. Trọng tâm trước mắt là công nghệ chế biến nông sản, truy xuất nguồn gốc, thương mại số, logistics thông minh, quản lý tài nguyên nước và đào tạo nguồn nhân lực cho các ngành công nghiệp - dịch vụ mới. Như vậy, liên kết vùng không chỉ dừng ở liên kết hạ tầng, mà còn phải mở rộng sang liên kết về tri thức, công nghệ và con người.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nhàn đặt vấn đề về đổi mới cơ chế tổ chức thực hiện liên kết vùng, xem đây là yếu tố quyết định hiệu quả hợp tác. Một thỏa thuận hợp tác dù tốt nhưng nếu không có dự án cụ thể, người chịu trách nhiệm, nguồn lực và thời hạn thực hiện thì rất khó tạo ra chuyển biến rõ nét. Đồng Tháp đề nghị sau hội nghị, TP. Hồ Chí Minh và các địa phương thống nhất lựa chọn một danh mục ngắn các chương trình, dự án liên vùng ưu tiên thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2030. Mỗi dự án phải được triển khai theo nguyên tắc: rõ việc, rõ địa phương chủ trì, rõ địa phương phối hợp, rõ nguồn lực, rõ thời gian và rõ sản phẩm cuối cùng.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nhàn đề xuất định kỳ 6 tháng hoặc 1 năm, cần đánh giá cụ thể kết quả thực hiện: bao nhiêu kilômét hạ tầng được kết nối; chi phí logistics giảm bao nhiêu; bao nhiêu dự án được triển khai; bao nhiêu doanh nghiệp tham gia chuỗi; giá trị thương mại, đầu tư và thu nhập của người dân tăng thêm bao nhiêu.

Đồng Tháp xác định TP. Hồ Chí Minh không chỉ là thị trường lớn mà còn là trung tâm kết nối về vốn, công nghệ, dịch vụ, doanh nghiệp và thị trường quốc tế của cả khu vực. Vì vậy, Đồng Tháp mong muốn đóng góp vào không gian phát triển chung bằng những lợi thế mới của tỉnh, gồm: Đồng Tháp Mười, sông Tiền, vùng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, hệ thống đô thị, khu vực Gò Công hướng biển và khu vực biên giới, cửa khẩu quốc tế. Những định hướng phát triển công nghiệp, logistics và các hành lang kinh tế đã được Đồng Tháp xác định trong quá trình chuẩn bị. Nếu kết nối hiệu quả các lợi thế này với TP. Hồ Chí Minh, vùng Đông Nam Bộ và toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long, không chỉ mở rộng không gian phát triển của từng địa phương mà còn có thể hình thành một không gian kinh tế rộng lớn hơn, hiệu quả hơn và có sức cạnh tranh cao hơn.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nhàn đề xuất tinh thần chung cho giai đoạn 2026 - 2030: “Không liên kết để có thêm chương trình; liên kết để giải quyết điểm nghẽn, giảm chi phí, mở rộng thị trường và cùng tạo ra những giá trị mới”. Đồng Tháp cam kết phát huy tinh thần chủ động, trách nhiệm, sẵn sàng phối hợp cùng TP. Hồ Chí Minh và các địa phương triển khai những công việc cụ thể ngay sau hội nghị, đưa các nội dung hợp tác đi vào thực chất và tạo ra kết quả rõ nét.

HÀ NAM