Sạt lở, sụt lún liên tiếp xảy ra ở nhiều tỉnh miền Tây giữa mùa khô, khiến đường sá chia cắt, nhà dân đổ sập, hàng trăm ha cây ăn trái bị đe dọa.
"Tôi đang dắt xe thì nghe cái đùng, chưa kịp định thần đã cùng chiếc xe rơi xuống hố sâu", bà Trần Thị Ly, 53 tuổi, nhớ lại thời điểm xảy ra sạt lở trước nhà ở xã Bình Phú, tỉnh Đồng Tháp, cách đây hơn hai tuần.
Vào buổi sáng, khi đi chợ về, bà Ly thấy sân nhà lún sâu cả gang tay. Do khu vực này từng xảy ra sạt lở làm sập ba căn nhà tiền chế hồi năm ngoái, bà vội di dời xe máy sang nhà hàng xóm. Khi quay lại dắt chiếc xe thứ hai thì mặt đất bất ngờ sụp xuống.
May mắn không bị thương, bà Ly hô hoán con gái cùng cháu ngoại đang ngủ trong nhà chạy ra ngoài.
Chỉ trong ít phút, đoạn đê ven sông Phú An dài khoảng 75 m, rộng hơn 4 m ở ấp 2, xã Bình Phú đổ sập xuống sông, tạo hàm ếch khoét sâu sát nền nhà của 6 hộ dân. Tuyến đường trên đê bị chia cắt, ảnh hưởng việc đi lại của khoảng 1.000 hộ trong khu vực.
Gia đình bà Ly có 4 người, sống bằng nghề làm thuê. Con rể bà làm bốc vác tại kho gạo, còn con gái mở tiệm cắt tóc nhỏ trước hiên nhà, thu nhập mỗi ngày khoảng 50.000-70.000 đồng. Sau vụ sạt lở, cả nhà dựng chòi tạm trên mảnh đất gần đó để ở.
Nhà ở cạnh bên, ông Nguyễn Văn Hùng, 62 tuổi, cho biết vụ sạt lở làm đoạn tường rào dài hơn 10 m của gia đình bị đổ sập. Phía trong đê là 7 công sầu riêng Ri6 hơn 8 năm tuổi đang cho trái.
"Vị trí sạt lở chỉ cách sông Tiền khoảng 5 km. Nếu không sớm gia cố, nước mặn có thể xâm nhập, đe dọa khoảng 500 ha sầu riêng", ông Hùng nói.
Sau sự cố, chính quyền hỗ trợ các hộ dân tháo dỡ nhà cửa, di dời tài sản đến ở tạm tại trung tâm văn hóa cũ của xã.
Ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp, cho biết từ đầu năm đến nay tỉnh ghi nhận 4 vụ sạt lở bờ sông tại các xã Phú Hựu, Tân Hội Cơ, Bình Phú và Mỹ Thành.
Trong đó, vụ sạt lở ở xã Phú Hựu làm thiệt hại hơn 2.000 m2 đất nông nghiệp; vụ sạt lở bờ Tây kênh Tân Thành, xã Tân Hội Cơ gây thiệt hại 2,2 ha ao nuôi cá, ước tính hơn 5 tỷ đồng.
Giáp ranh với Đồng Tháp, tỉnh Tây Ninh cũng xảy ra 3 vụ sạt lở tại các xã Cần Đước, Tân lân, Vĩnh Hưng với tổng chiều dài khoảng 110 m, ảnh hưởng 28 hộ dân.
Nghiêm trọng nhất là vụ sụt lún đê bao sông Lò Gạch ở xã Vĩnh Hưng sáng 12/4. Đoạn đê sụt dài khoảng 70 m, rộng 5 m, nơi sâu nhất khoảng 2 m. Công trình dài hơn 8 km, vốn đầu tư 14,3 tỷ đồng, vừa hoàn thành cuối tháng 3 và chưa nghiệm thu.
Sự cố khiến ôtô phải đi vòng hơn 3 km, nhiều tuyến ống nước bị vỡ. Theo cơ quan chức năng, nguyên nhân là tuyến đê nằm trên nền đất yếu, chịu tác động của biến động mực nước giữa mùa lũ và mùa khô.
Cách đó hơn 300 km, rạng sáng 24/4, ông Nguyễn Minh Thảo (60 tuổi) nghe tiếng động lớn trước nhà, chạy ra kiểm tra thì phát hiện hơn 60 m đường bê tông ven sông Đầm Dơi, đoạn qua xã Đầm Dơi, Cà Mau, bị sạt xuống sông.
Đoạn sạt lở rộng khoảng 20 m, mặt đường sụp sâu 2 m. Nhà kho trị giá gần 300 triệu đồng của gia đình ông Thảo cùng nhiều thức ăn tôm, vật tư nông nghiệp bị cuốn trôi.
Ông Thảo cho biết do nền đất yếu, 5 năm trước gia đình đã đầu tư khoảng 3 tỷ đồng làm kè chống sạt lở trước nhà, song sau vụ việc đoạn kè cũng đổ sập.
"Đường bị lở, xe tải và ghe lớn không thể cập bến, gia đình phải thuê kho nơi khác để duy trì buôn bán, chỉ một tuần phát sinh hơn 50 triệu đồng", ông nói.
Cạnh đó, bến cẩu hàng của cơ sở sản xuất nước đá do ông Nguyễn Minh Trạng làm chủ cũng bị sụp lún, ghe không thể vào nhận hàng. Nhà máy phải giảm công suất vì đầu ra gián đoạn.
Trong tháng 4, sạt lở bờ sông tại Cà Mau diễn biến phức tạp. Trước đó, tại phường Tân Thành, sạt lở bờ kênh xáng Bạc Liêu – Cà Mau làm bốn căn nhà bị nhấn chìm. Tại xã Cái Nước, nhiều tuyến đường ven Kinh xáng Đông Hưng liên tiếp sụt lún.
Rạng sáng 9/4, đoạn đường nhựa dài khoảng 30 m ở ấp Khánh Tư vừa đưa vào sử dụng đã sụp sâu 0,5-1 m. Đến ngày 22/4, thêm hơn 60 m đường ở ấp Kinh Lớn bị nhấn chìm, ảnh hưởng giao thông và sản xuất của người dân.
Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia nghiên cứu độc lập về sinh thái Đồng bằng sông Cửu Long, cho rằng sạt lở bờ sông hiện xảy ra khắp vùng, kể cả ở các kênh rạch nhỏ.
Theo ông, đáy sông Tiền, sông Hậu bị hạ thấp do thiếu cát từ thượng nguồn kết hợp khai thác cát quá mức, kéo theo đáy các sông nhánh và kênh rạch bị rút sâu. Khi lòng sông, kênh rạch sâu hơn, bờ trở nên cao và nặng, dễ sụp lở.
Ở vùng nông thôn, việc nạo vét lòng sông để đắp đường sát mé kênh càng làm tăng nguy cơ sạt lở. Các điểm sạt thường xuất hiện ở bờ lõm đoạn sông cong, nơi dòng chảy áp sát với vận tốc lớn hơn phía đối diện nên liên tục khoét chân bờ.
Theo ông Thiện, sạt lở thường xuất hiện từ giữa mùa khô và nghiêm trọng nhất vào cuối mùa khô, đầu mùa mưa. Thời điểm này mực nước xuống thấp, dòng chảy âm thầm bào mòn chân bờ ở các khúc cong. Đến mùa mưa, lớp đất phía trên mềm đi, phần chân đã bị khoét mất liên kết nên dễ trượt xuống sông.
Ngoài ra, tại các vùng ngọt hóa ven biển còn xảy ra tình trạng sạt lở bờ kênh kèm sụt lún đất. Trước đây, khu vực này có nước mặn vào mùa khô, nhưng sau khi xây đê bao khép kín để giữ nước ngọt quanh năm, gặp nắng nóng kéo dài, lượng nước trong kênh nhanh bốc hơi.
Phần nước còn lại tiếp tục được bơm tưới nông nghiệp nên dễ cạn kiệt, làm tăng nguy cơ sạt lở bờ kênh. Trong khi đó, nền đất yếu khi thiếu nước sẽ co ngót, gây sụt lún bề mặt.
Cách điểm sạt lở sông Phú An gần 2 km, bà Nguyễn Thị Đó, 76 tuổi, đang sống tạm trong trung tâm văn hóa cũ cùng nhiều hộ dân khác.
Chiếc bàn thờ tổ tiên được ghép tạm từ hai bàn gỗ nhỏ đặt ở góc phòng, xung quanh là quần áo, nồi niêu vừa kịp mang đi sau vụ lở. Bà Đó cho biết từ ngày rời nhà, đêm nào bà cũng mất ngủ vì nhớ nhà và lo cho tương lai của gia đình.
"Mỗi sáng tôi đều nhờ con cháu chở về nhà cũ xem còn nhặt được gì không. Nhìn căn nhà nghiêng thêm từng ngày mà xót ruột", bà nói.
Nguồn: vnexpress.net
