Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp thảo luận góp ý Luật Đất đai và Luật Nhà ở (sửa đổi)

(ĐTO) Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, tại buổi thảo luận Tổ vào sáng 22-10, các đại biểu Tổ 10 gồm Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) 2 tỉnh Đồng Tháp và Nghệ An đã đóng góp nhiều ý kiến thảo luận Dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). 

GÓP Ý VỀ DỰ ÁN LUẬT ĐẤT ĐAI (SỬA ĐỔI)

Thảo luận về Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Phạm Văn Hòa, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, góp ý đối với quy định bắt buộc công chứng, chứng thực đối với các giao dịch quyền sử dụng đất. Trong dự thảo Luật Đất đai giao cho Chính phủ quy định các loại hợp đồng, giao dịch về quyền của người sử dụng đất bắt buộc phải công chứng, chứng thực. 

Đại biểu cho rằng, quy định như vậy là chưa phù hợp với khoản 1 Điều 3 của Luật Công chứng (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua cuối năm 2025 (chuẩn bị có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2027). Việc công chứng, chứng thực nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các bên, đặc biệt là bên mua. Nếu luật không quy định bắt buộc công chứng, chứng thực mà để hai bên tự viết giấy tay, tự thỏa thuận chuyển nhượng thì rủi ro pháp lý là cực kỳ lớn và hết sức nguy hiểm cho xã hội. Do đó, đề nghị Chính phủ tiếp thu, đưa quy định này vào dự thảo luật.

Đối với quy định về cơ chế thu hồi đất đối với phần diện tích còn lại trong dự án thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất: Đối với việc áp dụng cơ chế thu hồi đất để thực hiện dự án thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất khi đã thỏa thuận được trên 70% (hoặc 75%) diện tích và trên 70% (hoặc 75%) số lượng người sử dụng đất theo Nghị quyết của Quốc hội, đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, chủ trương tháo gỡ này là phù hợp. Bởi vì nếu bắt buộc phải thỏa thuận đạt đủ 100% thì trên thực tế hầu như không thể làm được. 

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là: Khoảng 20% - 25% số hộ còn lại sẽ xử lý như thế nào cho thỏa đáng? Đại biểu cho rằng, cần phải phân định rạch ròi bản chất dự án, nếu là dự án thu hồi đất phục vụ công trình công ích, phúc lợi xã hội thì áp dụng khung bồi thường của Nhà nước là đương nhiên. Nhưng nếu là dự án phát triển kinh tế - xã hội có sinh lợi nhuận, có phát sinh địa tô thương mại thì Nhà nước khi sử dụng quyền lực hành chính để thu hồi đất bắt buộc đối với 24 - 25 hộ còn lại phải tính toán mức bồi thường thỏa đáng, tương xứng với quyền lợi mà các hộ đã đồng thuận được hưởng, tránh để người dân bị thiệt thòi. Có như vậy, người dân mới chấp hành và không phát sinh khiếu kiện phức tạp.

Về phân cấp, phân quyền và ủy quyền thu hồi đất, bồi thường, tái định cư, dự thảo luật đang đưa ra 2 phương án về thẩm quyền thu hồi đất, giao đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: 

Phương án 1: Giao thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh, đồng thời UBND cấp tỉnh có thể phân cấp hoặc ủy quyền cho UBND cấp huyện/cấp xã thực hiện tùy theo điều kiện thực tế. 

Phương án 2: Giao thẳng thẩm quyền vào luật cho UBND cấp xã thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư. 

Đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị chọn Phương án 1. Bởi vì, bộ máy chính quyền cấp cơ sở (xã, phường) hiện nay chưa đủ năng lực để gánh vác thẩm quyền này. Công tác thu hồi đất, định giá bồi thường, bố trí tái định cư là những lĩnh vực cực kỳ phức tạp, nhạy cảm, đòi hỏi chuyên môn nghiệp vụ rất sâu. Cán bộ cấp xã hiện nay rất mỏng; dù có công chức địa chính - xây dựng nhưng nếu giao trọn thẩm quyền này cho cấp xã thì chắc chắn sẽ quá tải, làm không chuẩn, tiềm ẩn nguy cơ sai phạm rất cao và dễ dẫn đến tình trạng xử lý kỷ luật, mất mát cán bộ. Do đó, giữ thẩm quyền ở cấp tỉnh và cho phép ủy quyền linh hoạt theo Phương án 1 là hợp lý và an toàn nhất.

Để Luật Đất đai (sửa đổi) thực sự đi vào cuộc sống, đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, cũng đề xuất một số giải pháp trọng tâm như: Quản trị theo kết quả thực tế: Chuyển từ quản lý thủ tục sang đo lường hiệu quả kinh tế - xã hội, môi trường và quyền lợi người dân bằng các tiêu chí định lượng cụ thể, gắn với trách nhiệm giải trình. Đồng thời, lấy người dân làm trung tâm, thu hồi đất không chỉ là bồi thường tiền, mà cốt lõi là bảo đảm chỗ ở, khôi phục thu nhập, duy trì sinh kế và bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương. Cùng với đó, minh bạch dữ liệu số, bắt buộc công khai quy hoạch, giá đất, quyết định giao/cho thuê đất và tiến độ dự án để chống tham nhũng, lãng phí; xử lý nghiêm người đứng đầu nếu vi phạm.

Phân cấp, phân quyền rõ ràng, trong mô hình chính quyền 2 cấp, phải xác định rõ việc cấp xã được tự quyết và việc cần tỉnh hỗ trợ; quy định cụ thể thời hạn xử lý và chế tài sai phạm; tạo đòn bẩy phát triển bền vững, khơi thông nguồn lực đất đai để thu hút đầu tư, tạo việc làm và tăng thu ngân sách, gắn liền với bảo vệ môi trường, an ninh lương thực và không để ai bị bỏ lại phía sau.

ĐÓNG GÓP Ý KIẾN ĐỐI VỚI DỰ ÁN LUẬT NHÀ Ở (SỬA ĐỔI)

Góp ý đối với Dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thanh Cầm, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, góp ý: Tại Điều 59, dự thảo luật đang liệt kê danh mục các nhóm đối tượng được thuê nhà ở xã hội, đề nghị xem xét bổ sung nhóm đối tượng "nhân tài". Hiện nay, Đảng và Nhà nước đang đẩy mạnh chủ trương thu hút, trọng dụng nhân tài. Để chính sách này thực sự đi vào cuộc sống, chủ trương cần phải được thể chế hóa đồng bộ vào các lĩnh vực pháp luật, trong đó có chính sách an cư, nhà ở. Nhân tài khi được bảo đảm chỗ ở ổn định mới có thể yên tâm cống hiến lâu dài. 

Tại điểm c khoản 2 Điều 60 có quy định người khuyết tật là đối tượng được ưu tiên hỗ trợ. Tuy nhiên, tại Điều 59 liệt kê nhóm đối tượng được thuê nhà ở xã hội thì lại thiếu người khuyết tật. Vì vậy, đề nghị rà soát và ghi nhận trực tiếp người khuyết tật tại Điều 59 để đảm bảo tính bao quát, nhân văn. 

Bên cạnh đó, quy định tại điểm c Điều 60 về thứ tự ưu tiên khi các đối tượng có cùng tiêu chuẩn, điều kiện hiện còn hai điểm bất cập cần điều chỉnh. Dự thảo đang quy định điều kiện ưu tiên là người có từ 2 con đẻ trở lên nhưng con phải sinh kể từ ngày 1-7-2026. 

Đại biểu cho rằng, quy định mốc thời gian cơ học này là không cần thiết và tạo sự phân biệt đối xử thiếu hợp lý. Đề nghị sửa đổi theo hướng: Chỉ cần người có từ 2 con trở lên và hiện đang nuôi con nhỏ (dưới 13 tuổi) là được đưa vào diện ưu tiên, không nên phân biệt con sinh trước hay sinh sau ngày 1-7-2026. 

Dự thảo luật hiện chỉ ưu tiên cho nữ giới độc thân đang nuôi con nhỏ có khó khăn về nhà ở. Dưới góc độ an sinh xã hội, nam giới độc thân (gà trống nuôi con) nếu có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở cũng rất cần nhận được sự hỗ trợ tương tự từ phía Nhà nước. Do đó, đề nghị điều chỉnh thuật ngữ thành: "Người độc thân đang nuôi con nhỏ có khó khăn về nhà ở" để bao quát cả nam giới và nữ giới.

Về cơ chế can thiệp an sinh xã hội, tránh việc thu hồi nhà ở thuộc tài sản công một cách đột ngột (Điều 37, Điều 68 và Điều 92), đại biểu cho biết, dự thảo luật đang quy định thu hồi nhà ở thuộc tài sản công khi bên thuê không trả đủ tiền thuê từ 3 tháng trở lên hoặc khi bên thuê không còn đáp ứng đủ điều kiện. 

Đại biểu cho rằng, quy định này là chưa thực sự thỏa đáng. Người thuê nhà vốn đã là đối tượng có hoàn cảnh khó khăn; khi họ gặp phải biến cố bất khả kháng mà đột ngột tiến hành thu hồi nhà thì vô hình trung đẩy họ vào bước đường cùng, tước đi nơi trú ngụ tối thiểu của người dân.

Đại biểu kiến nghị cần thể chế hóa quan điểm của Đảng tại Nghị quyết số 18-NQ/TW về việc chuyển mạnh từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa về an ninh con người. Vì vậy, mong các chính sách can thiệp an sinh này sẽ được bổ sung trực tiếp vào luật hoặc các văn bản hướng dẫn thi hành.

Ngoài ra, các đại biểu cũng cho ý kiến đối với dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Phát biểu kết thúc buổi thảo luận, đồng chí Châu Thị Mỹ Phương, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, tổng hợp các nhóm ý kiến lớn, mang tính khái quát cao qua buổi thảo luận Tổ. Đối với các góp ý cụ thể, chi tiết vào từng điều, khoản, điểm của từng dự án luật, đồng chí đề nghị Bộ phận Thư ký ghi chép đầy đủ, chính xác toàn bộ nội dung thảo luận để kịp thời hoàn thiện Báo cáo tổng hợp ý kiến thảo luận Tổ gửi Tổng Thư ký Quốc hội theo đúng quy định.

HỮU LÝ - THU HOÀI