Điểm tựa để nông dân “vượt bão”

Thời gian gần đây, ngành hàng lúa gạo đang phải đối mặt với áp lực chồng chất khi xuất khẩu gạo chậm, giá lúa giảm, trong khi chi phí đầu vào tăng cao. Trước tình hình này, việc liên kết sản xuất, tiêu thụ lúa gạo đang là điểm tựa để nông dân có thêm động lực “vượt bão”.

GIẢM CHI PHÍ SẢN XUẤT, TĂNG CƯỜNG LIÊN KẾT TIÊU THỤ

Kể từ cuối năm 2024, khi Ấn Độ mở cửa xuất khẩu trở lại, thị trường lúa gạo của nước ta đã chịu sự tác động lớn. Giá lúa gạo trong nước giảm mạnh, tình hình tiêu thụ chậm lại. 

Chỉ trong thời gian ngắn, giá lúa “bốc hơi” khoảng 2.000 đồng/kg, khiến nông dân “đứng ngồi không yên”. Kể từ thời điểm đó đến nay, thị trường lúa gạo khá trầm lắng. 

Đặc biệt, trong vụ đông xuân 2025 - 2026, giá lúa tiếp tục giảm mạnh, trong khi chi phí đầu vào tăng cao khiến lợi nhuận của nông dân dần bị “bào mòn”. 

Đây là khó khăn chung và phụ thuộc chủ yếu vào yếu tố thị trường. Do đó, để nâng cao thu nhập cho người trồng lúa trong giai đoạn khó khăn hiện nay, giải pháp khả thi nhất chính là việc giảm chi phí sản xuất và tăng cường liên kết tiêu thụ.

Thực tế cho thấy, thời gian qua, đặc biệt là trong vụ đông xuân này, nông dân trồng lúa có tham gia chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm đạt lợi nhuận cao hơn so với sản xuất truyền thống.

Vụ đông xuân năm nay là vụ thứ 2 các thành viên Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp tổng hợp Hòa Thạnh (xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp) tự nguyện tham gia sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải với 50 ha. 

Vụ lúa này, nông dân nơi đây tiếp tục gieo sạ giống lúa ST 25. Doanh nghiệp (DN) sẽ cung cấp giống với giá thấp hơn từ 2.000 - 3.000 đồng/kg so với thị trường cho nông dân. 

HTX đã đứng ra liên kết với DN bao tiêu toàn bộ sản phẩm cho thành viên. 

Ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc HTX Nông nghiệp tổng hợp Hòa Thạnh cho biết: “Vụ đông xuân năm nay, các thành viên tham gia sản xuất lúa chất lượng cao rất trúng mùa, năng suất đạt từ 8-9 tấn/ha. Do mặt bằng chung của thị trường nên giá lúa vụ này thấp hơn vụ thu đông.

Dù vậy, DN vẫn đảm bảo thu mua cao hơn giá thị trường từ 300 - 400 đồng/kg. Khi tham gia liên kết, ngoài việc được bao tiêu và thu mua lúa cao hơn giá thị trường, nông dân còn giảm được chi phí nhờ sản xuất theo mô hình chất lượng cao, giảm phát thải. 

Nhờ đó, nông dân có lợi nhuận cao hơn so với ngoài mô hình, tạo thêm niềm tin cho nông dân trong thời điểm khó khăn hiện nay”.

Vụ đông xuân năm nay, các thành viên của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Phước Trung (xã Tân Hòa, tỉnh Đồng Tháp) gieo sạ 150 ha lúa, chủ yếu các giống như: ST 25, Nàng hoa 9, Đài Thơm 8 và OM 5451. HTX cung cấp vật tư như: Phân, giống… và dịch vụ thu hoạch cho thành viên. 

Gia đình ông Võ Thành Tài (ấp Tân Xuân, xã Tân Hòa, tỉnh Đồng Tháp), thành viên HTX Dịch vụ Nông nghiệp Phước Trung đang canh tác 1 ha lúa. Vụ đông xuân năm nay, gia đình ông Tài gieo sạ giống lúa Đài Thơm 8, năng suất trên 9 tấn/ha. 

Lúa được HTX thu mua với giá 5.900 đồng/kg, cao hơn thị trường khoảng 200 đồng/kg. Nhờ vậy, lợi nhuận cao hơn so với sản xuất truyền thống trước đây. 

Ông Nguyễn Văn Tài, Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Phước Trung cho biết: “Vụ đông xuân năm nay, nhiều thành viên HTX đạt năng suất trên dưới 10 tấn/ha. 

HTX liên kết với các DN đảm bảo bao tiêu 100% đầu ra cho thành viên với giá cao hơn 200 đồng/kg so với thị trường. Nhờ năng suất cao nên các thành viên HTX thu lợi nhuận khoảng gần 30 triệu đồng/ha, chưa tính công nhà”.

HƯỚNG ĐẾN TẬP TRUNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÙNG NGUYÊN LIỆU

Trong vụ đông xuân năm nay, HTX Dịch vụ nông nghiệp Bình Thành (xã Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp) sản xuất khoảng 930 ha lúa giống OM 18, Đài Thơm 8... 

Các thành viên HTX đã áp dụng các kỹ thuật mới giúp giảm chi phí đầu vào, nâng cao năng suất, chất lượng lúa so với các vụ trước, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho nông dân. 

Ông Nguyễn Văn Đời, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Bình Thành cho biết: “Vụ đông xuân vừa rồi, nhờ tập trung liên kết sản xuất nên phần lớn diện tích sản xuất của thành viên đều tiêu thụ ổn định với giá bán từ 6.100 - 6.300 đồng/kg. 

Thời gian qua, thành viên HTX đã chủ động tham gia liên kết nên không còn kiểu sản xuất manh mún, riêng lẻ. Nông dân tuân thủ quy trình chung, có cán bộ kỹ thuật theo sát từng giai đoạn và được DN bao tiêu sản phẩm. 

Trong thời gian tới, chúng tôi từng bước quy hoạch vùng sản xuất tập trung, áp dụng đồng bộ quy trình gieo trồng, giống lúa chất lượng cao và liên kết tiêu thụ với DN. Lúa đạt chất lượng cao hơn, bán được giá tốt, đầu ra ổn định, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân”.

Còn tại HTX Dịch vụ nông nghiệp 26-3 (xã Phương Thịnh, tỉnh Đồng Tháp), vụ đông xuân này, sản xuất khoảng 200 ha, chủ yếu là giống OM 18 và Đài Thơm 8. 

Thành viên HTX thu hoạch lúa bán 6.100 - 6.200 đồng/kg. Ông Nguyễn Công Lý, đại diện HTX Dịch vụ nông nghiệp 26-3 chia sẻ: “Đơn vị có liên kết với DN và thu mua lúa của nông dân với mức giá ổn định theo hướng chia sẻ rủi ro và đảm bảo lợi ích cho nông dân. 

Song, trong thời gian tới, nhằm đảm bảo tính kết nối, HTX cũng rất cần sự hỗ trợ của các sở, ngành và địa phương trong việc tạo mối liên kết sản xuất, đầu ra bền vững hơn cho nông dân”. 

Với góc độ cơ quan quản lý nhà nước, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết: “Trong định hướng tới, để nâng tầm giá trị sản xuất cho ngành hàng lúa gạo, tỉnh sẽ tập trung phát triển vùng nguyên liệu và nâng cao chất lượng lúa gạo theo hướng bền vững. 

Ngành Nông nghiệp sẽ phối hợp với sở, ngành liên quan và các địa phương phát triển vùng trồng lúa chất lượng cao, gắn với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Đồng thời, khuyến khích DN, HTX liên kết sản xuất theo các tiêu chuẩn như: VietGAP, GlobalGAP; tăng cường truy xuất nguồn gốc; nâng cao chất lượng và tính ổn định của nguồn nguyên liệu phục vụ xuất khẩu…”.

T. ĐẠT - NAM PHONG