Điều chỉnh Quy hoạch, phát huy tiềm năng, lợi thế địa phương

Việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Đồng Tháp thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế của tỉnh sau sáp nhập, đảm bảo phù hợp với không gian phát triển, hành lang kinh tế, phân vùng kinh tế - xã hội, hạ tầng kỹ thuật, phương án sử dụng đất... phấn đấu đến năm 2030, tỉnh đạt mức tăng trưởng 2 con số.

SỰ CẦN THIẾT PHẢI ĐIỀU CHỈNH QUY HOẠCH

Tiến sĩ Nguyễn Văn Khang, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đồng Tháp cho rằng, triển khai Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12-6-2025 của Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, tỉnh Đồng Tháp được thành lập trên cơ sở sáp nhập 2 tỉnh Đồng Tháp (cũ) và Tiền Giang, với tổng diện tích tự nhiên 5.938,64 km², quy mô dân số 4.370.046 người. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, tỉnh Đồng Tháp có tổng số 102 xã, phường.

Sau sáp nhập, quy mô dân số của tỉnh tăng lên, tổ chức không gian phát triển, các trục kết nối hạ tầng, các hành lang, cực tăng trưởng kinh tế - xã hội, phương án sử dụng và phân bổ đất đai có nhiều thay đổi. 

Các quy hoạch tích hợp của tỉnh Tiền Giang và Đồng Tháp trước sáp nhập không còn phù hợp với bối cảnh mới, điều kiện mới và tiềm lực mới, nhất là sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 52/NQ-CP về việc phê duyệt nhiệm vụ lập Điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Nghị quyết số 306/NQ-CP về điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Do đó, UBND tỉnh chủ trương điều chỉnh quy hoạch nhằm phát huy nội lực gắn với liên kết vùng, thu hút đầu tư, phấn đấu đến năm 2030, Đồng Tháp trở thành tỉnh có tốc độ phát triển công nghiệp nhanh, tiên phong trong xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh và thuộc nhóm địa phương phát triển hàng đầu của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Định hướng phát triển của tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới sẽ được triển khai theo mô hình: Một chuỗi phát triển chủ đạo dọc sông Tiền; Hai khu kinh tế động lực, bao gồm: Hình thành Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Tháp và Khu kinh tế biển Gò Công; Ba trụ cột phát triển bền vững: Bảo đảm phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường, hướng tới tăng trưởng xanh; Bốn cửa ngõ kết nối chiến lược, bao gồm: Kết nối với vùng Đông Nam bộ, vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Vương quốc Campuchia và không gian kinh tế biển; Năm phân vùng kinh tế - xã hội nối kết năm hành lang kinh tế gồm: Phân vùng kinh tế, xã hội trung tâm dọc sông Tiền; phân vùng kinh tế, xã hội biên giới; phân vùng kinh tế nông nghiệp sinh thái Đồng Tháp Mười; phân vùng kinh tế biển; phân vùng kinh tế, xã hội Nam sông Tiền và Bắc sông Hậu và Sáu đô thị trung tâm, gồm: Đô thị Mỹ Tho, Cao Lãnh, Sa Đéc, Gò Công, Cai Lậy và Hồng Ngự trở thành các trung tâm tổng hợp, chuyên ngành có vai trò dẫn dắt phát triển.

PGS.TS. Bùi Bá Bổng, Nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đánh giá: Về định hướng phát triển, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp nêu trong Quy hoạch điều chỉnh của tỉnh phù hợp với nội dung Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 (Khóa XIV). 

PGS.TS. Nguyễn Ngọc Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế phát triển (Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh) nhận định: Việc sáp nhập tỉnh đã mở ra một không gian phát triển kinh tế - xã hội mới với cấu trúc đa dạng và liên kết phức hợp, bao gồm khu vực biên giới, hệ thống sông ngòi (sông Tiền, sông Hậu) và vùng ven biển phía Đông. 

Không gian này không chỉ mở rộng về quy mô, mà còn làm thay đổi căn bản cách thức tổ chức phát triển, đòi hỏi Quy hoạch tỉnh phải chuyển từ tư duy phân mảnh theo địa giới hành chính sang tư duy tích hợp theo không gian liên kết “biên giới - sông - biển”.

NHÀ KHOA HỌC CÙNG DOANH NGHIỆP HIẾN KẾ

Về định hướng không gian phát triển vùng, PGS.TS. Nguyễn Văn Sánh, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Đồng bằng sông Cửu Long (Đại học Cần Thơ) đề nghị Quy hoạch tỉnh Đồng Tháp cần xác định vị trí phát triển gắn quốc gia và vùng: Trung tâm nông nghiệp quy mô lớn của quốc gia, cửa ngõ kết nối hành lang sông Mekong ra biển Đông, một mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics và chuỗi giá trị nông sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Đồng thời, đề xuất kịch bản tăng trưởng động từ 8,5% - 10% để mở rộng biên độ triển khai gắn với 4 nhóm giải pháp hỗ trợ: (1) Thể chế liên kết vùng; (2) Phát triển hạ tầng - không gian; (3) Nâng cấp chuỗi giá trị và (4) Huy động nguồn lực... 

PGS.TS. Nguyễn Tấn Khuyên, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế phát triển (Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh) đề nghị tỉnh chú trọng chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, gắn với nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến. 

Đồng thời, triển khai các giải pháp chủ yếu như: Tái cơ cấu ngành kinh tế; phát triển chuỗi giá trị; tăng cường liên kết vùng.

TS. Lê Văn Hưởng, Nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang nhận xét: Về cơ cấu kinh tế, tỉnh vẫn còn nặng về nông nghiệp. 

Đề nghị lĩnh vực công nghiệp đặt trước lĩnh vực dịch vụ, vì khi công nghiệp phát triển sẽ kéo theo phát triển lĩnh vực dịch vụ, du lịch; đồng thời, đẩy mạnh phát triển đô thị, hạ tầng giao thông, thủy lợi, phấn đấu tăng thu ngân sách để có nguồn lực tái đầu tư; về tốc độ tăng trưởng, thống nhất chọn kịch bản tăng trưởng 10%/năm.

Để có cơ sở đưa ra kịch bản tăng trưởng, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Vinh đề nghị xem xét mối tương quan giữa tỷ lệ tăng trưởng với năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (ICOR).

PGS.TS. Bùi Bá Bổng nêu ý kiến: Cần xem lại nội dung tại mục 3, phần II, điều 1 của Dự thảo Quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch: “Trở thành trung tâm nông nghiệp hiện đại và du lịch sinh thái của vùng Đồng bằng sông Cửu Long...”, vì tầm nhìn đến năm 2050 của tỉnh Đồng Tháp cần bao quát về phát triển kinh tế toàn diện (vị thế nông nghiệp chỉ là một phần). Mục 1.2, phần III, điều 1, cần viết lại cho phù hợp với Kết luận Hội nghị Trung ương 2 (khóa XIV) về kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội giai đoạn 2026 - 2030.

Góp ý về lĩnh vực giao thông, TS. Dư Phước Tân, Chuyên gia Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh đề xuất: Phát triển mạnh hạ tầng logistics xuyên biên giới (hiện đại hóa cảng biển quốc tế và cảng nội địa); nâng cấp hạ tầng và năng lực kinh tế Cửa khẩu quốc tế Dinh Bà (đồng bộ thủ tục hải quan, áp dụng công nghệ số); ứng dụng công nghệ cao để quản lý hệ thống giao thông thông minh (ITS), hệ thống cảnh báo ngập, sạt lở tự động; có chính sách đột phá, đặc thù thu hút FDI đầu tư hạ tầng, logistics...

Đóng góp về lĩnh vực thủy lợi, GS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Nguyên Giám đốc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam đề nghị quan tâm 3 vấn đề: Phương án tiêu thoát nước; phương án phát triển công trình thủy lợi; hệ thống cấp nước và trữ nước gắn với 3 nhóm giải pháp gồm: (1) Hoàn thiện hệ thống đê bao đa tầng; (2) Tăng cường trữ nước và liên kết nguồn nước; (3) Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ (GIS, dự báo, cảnh báo)...

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư ở trong và ngoài tỉnh cũng rất quan tâm và có nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết đối với Dự thảo Quy hoạch điều chỉnh như: Tỉnh cần quan tâm đầu tư các dự án công nghiệp đóng tàu; cần có định hướng cho doanh nghiệp đầu ngành phát triển công nghiệp chế biến chuyên sâu tạo ra giá trị gia tăng cao… 

Tỉnh cần có sự đột phá trong khai thông chính sách bằng nội lực hoặc sự ủng hộ từ Trung ương để triển khai quy hoạch đạt hiệu quả hơn. Về lĩnh vực năng lượng, đề nghị bổ sung thêm các dự án năng lượng tiềm năng (điện gió, điện mặt trời) nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng điện của doanh nghiệp, nhất là tại các khu, cụm công nghiệp. 

Về hạ tầng giao thông, đề nghị đầu tư cảng biển quy mô lớn; quan tâm thu hút nhà đầu tư, các doanh nghiệp phần mềm và quan tâm nguồn nhân lực, đầu tư hạ tầng số hóa; hỗ trợ nhà đầu tư triển khai dự án lấn biển...

Quy hoạch tỉnh Đồng Tháp là khung pháp lý quan trọng, phù hợp với không gian phát triển mới của tỉnh với lợi thế so sánh đặc biệt về giao thông thủy, bộ (nằm dọc sông Tiền, là cửa ngõ của vùng Đồng bằng sông sông Cửu Long). 

Đề nghị sở, ngành, đơn vị tư vấn cập nhật đầy đủ ý kiến đóng góp của các nhà khoa học và doanh nghiệp; chú ý cập nhập các định hướng theo Nghị quyết 120 của Chính phủ. 

Về kịch bản tăng trưởng, cần cân nhắc và đối chiếu với nội dung Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị Trung ương 2 về phấn đấu thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”..., Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Thành Ngại nhấn mạnh.

HUỲNH VĂN XĨ - THỊ ĐẦM