Đo huyết áp tại nhà - những điều cần lưu ý

Đo huyết áp tại nhà đúng cách giúp người bệnh theo dõi tình trạng sức khỏe, đánh giá hiệu quả điều trị và phát hiện sớm những bất thường. Bên cạnh việc tuân thủ chỉ định dùng thuốc, duy trì thói quen đo huyết áp thường xuyên là biện pháp quan trọng giúp kiểm soát bệnh và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.

ĐO HUYẾT ÁP ĐÚNG CÁCH ĐỂ CÓ KẾT QUẢ CHÍNH XÁC

Tăng huyết áp là bệnh không lây nhiễm phổ biến, làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy thận mạn nếu không được kiểm soát tốt. Vì vậy, người bệnh cần phối hợp điều trị theo hướng dẫn của nhân viên y tế với việc theo dõi huyết áp thường xuyên. Việc đo huyết áp có thể được thực hiện tại cơ sở y tế hoặc tại nhà bằng máy đo huyết áp phù hợp.

Chỉ số huyết áp có thể thay đổi tùy theo hoạt động thể lực, cảm xúc và tình trạng sức khỏe tại thời điểm đo. Vận động, uống cà phê, hút thuốc lá hoặc căng thẳng đều có thể khiến huyết áp tăng tạm thời. 

Do đó, người bệnh cần chuẩn bị đúng cách để kết quả đo phản ánh tương đối chính xác tình trạng huyết áp.

Trước khi đo, cần nghỉ ngơi trong phòng yên tĩnh ít nhất 5 - 10 phút; tránh sử dụng cà phê, hút thuốc lá và uống rượu bia trong vòng 2 giờ trước đó. Trong quá trình đo, người bệnh không nói chuyện, giữ tinh thần thoải mái và tránh co cứng cơ. Tư thế ngồi trên ghế có tựa lưng là tư thế được khuyến nghị. 

Người đo cần đặt hai chân trên sàn, không bắt chéo chân; cánh tay thả lỏng, đặt trên bàn sao cho vị trí băng quấn ngang mức tim. Người bệnh cũng có thể đo ở tư thế nằm nếu cần thiết, nhưng phải bảo đảm tư thế ổn định và thực hiện nhất quán khi theo dõi.

Vị trí quấn băng đo cần phù hợp với chu vi cánh tay, không quá chật hoặc quá lỏng. Với máy đo huyết áp bắp tay, bờ dưới của băng quấn nên nằm phía trên nếp khuỷu khoảng 1,5 - 2 cm. Kích thước băng quấn không phù hợp có thể làm sai lệch kết quả đo. Mỗi lần đo nên thực hiện ít nhất 2 lần, cách nhau khoảng 1 - 2 phút. 

Nếu hai kết quả chênh lệch trên 10 mmHg, người bệnh cần nghỉ thêm ít nhất 5 phút rồi đo lại. Khi ghi nhận kết quả, nên lấy trung bình của hai lần đo cuối cùng để thuận tiện cho việc theo dõi.

DUY TRÌ THÓI QUEN ĐO VÀ GHI CHÉP HẰNG NGÀY

Người bệnh tăng huyết áp nên đo huyết áp vào hai thời điểm cố định trong ngày. Buổi sáng, nên đo sau khi thức dậy và vệ sinh cá nhân, trước khi ăn sáng và uống thuốc hạ huyết áp. Buổi tối, có thể đo trước khi đi ngủ. Việc đo vào những thời điểm tương tự mỗi ngày giúp các kết quả có tính nhất quán hơn.

Huyết áp thường dao động trong ngày nên không thể chỉ dựa vào một lần đo để kết luận tình trạng bệnh. Người bệnh cần ghi lại huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương, nhịp tim, thời điểm đo và những dấu hiệu bất thường nếu có. 

Nhật ký huyết áp sẽ giúp bác sĩ đánh giá diễn biến bệnh, hiệu quả điều trị và đưa ra hướng điều chỉnh phù hợp. Khi theo dõi tại nhà, người bệnh nên sử dụng máy đo huyết áp đã được kiểm định về độ chính xác, ưu tiên máy đo tự động ở bắp tay với băng quấn có kích thước phù hợp. Máy cần được bảo quản và sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

PHÁT HIỆN BẤT THƯỜNG, PHỐI HỢP ĐIỀU TRỊ HIỆU QUẢ

Đo huyết áp tại nhà còn giúp nhận biết sự khác biệt giữa huyết áp khi ở nhà và khi đến cơ sở y tế. Một số người có chỉ số huyết áp tăng cao khi gặp nhân viên y tế do lo lắng, căng thẳng, được gọi là hiện tượng “tăng huyết áp áo choàng trắng”.

Ngược lại, có trường hợp huyết áp đo tại cơ sở y tế bình thường nhưng lại tăng cao khi ở nhà, được gọi là “tăng huyết áp ẩn giấu”. Cả hai tình trạng đều cần được đánh giá phù hợp để tránh bỏ sót nguy cơ tim mạch.

Nếu chỉ số huyết áp tại nhà thường xuyên cao hơn mục tiêu điều trị, người bệnh cần thông báo với bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh phương pháp điều trị khi cần thiết. 

Không tự ý tăng, giảm liều hoặc ngừng thuốc khi thấy huyết áp trở về bình thường, bởi đây có thể là kết quả của quá trình điều trị đang phát huy hiệu quả.

Trường hợp huyết áp tăng rất cao, đặc biệt từ 180/120 mmHg trở lên, người bệnh nên nghỉ ngơi và đo lại sau ít nhất 1 phút. Nếu chỉ số vẫn ở mức này, cần liên hệ cơ sở y tế ngay để được hướng dẫn. 

Nếu kèm đau ngực, khó thở, yếu liệt, rối loạn thị giác hoặc khó nói, cần gọi cấp cứu ngay, không chờ huyết áp tự giảm.

Theo khuyến cáo của ngành Y tế, kiểm soát tăng huyết áp cần được thực hiện lâu dài, kết hợp dùng thuốc theo chỉ định với chế độ ăn hợp lý, hạn chế muối, tăng cường vận động, duy trì cân nặng phù hợp và không hút thuốc lá. 

Chủ động đo huyết áp đúng cách, ghi chép đầy đủ và tái khám định kỳ sẽ giúp người bệnh kiểm soát huyết áp tốt hơn, góp phần phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

BẢO TRÂN