Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp đóng góp hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết

(ĐTO) Sáng 20-10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI thảo luận ở Tổ về: Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết về việc thi hành Bộ luật; Dự án Nghị quyết về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội; Dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi). Tại Tổ 10, Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) 2 tỉnh Đồng Tháp và Nghệ An có nhiều ý kiến thảo luận góp ý đối với các nội dung trên.

Tại buổi thảo luận, các ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát tính thống nhất giữa các dự thảo luật, nghị quyết, làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan và thiết kế cơ chế giám sát đủ chặt chẽ để các quy định có thể thực hiện hiệu quả ngay khi được ban hành. ĐBQH tỉnh Đồng Tháp tham gia thảo luận và cho nhiều ý kiến đóng góp tại phiên thảo luận.

GÓP Ý DỰ ÁN LUẬT THỎA THUẬN QUỐC TẾ (SỬA ĐỔI) 

Đối với Dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), các ý kiến tập trung vào yêu cầu làm rõ phạm vi điều chỉnh, hoàn thiện khái niệm, bảo đảm nguồn lực thực hiện và tăng cường giám sát. Việc mở rộng chủ thể ký kết, nhất là ở cấp xã, cần đi cùng hướng dẫn chuyên môn và phân công trách nhiệm cụ thể.

Đại biểu Nguyễn Minh Sơn, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, đề nghị rà soát ranh giới giữa thỏa thuận quốc tế và các thỏa thuận thuộc pháp luật chuyên ngành, nhất là trong viện trợ, tài trợ và triển khai dự án. Một văn bản có nhiều nội dung giao thoa phải được xác định rõ căn cứ áp dụng để cơ quan thực hiện không lúng túng.

Theo đại biểu, dù không làm phát sinh nghĩa vụ quốc tế của Nhà nước, một thỏa thuận vẫn có thể đặt ra yêu cầu đáng kể về ngân sách, nhân lực và tổ chức thực hiện. Vì vậy, việc ký kết phải gắn với đánh giá nguồn lực, năng lực thực thi và trách nhiệm của cơ quan chủ trì. Khi chấm dứt, rút khỏi hoặc tạm đình chỉ thực hiện thỏa thuận, cần tính đến nghĩa vụ còn tồn tại, hậu quả tài chính và phương án giải quyết công việc đang triển khai, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam.

Đại biểu Lê Trung Quân, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, đề nghị phân biệt bản chất của thỏa thuận quốc tế với các điều kiện về thẩm quyền, hình thức và trình tự, thủ tục. Nếu đưa các điều kiện này vào ngay trong khái niệm, có thể gây khó khăn khi xác định cơ chế xử lý đối với văn bản ký kết không đúng quy định. 

Từ điều kiện nhân lực đối ngoại còn hạn chế và hoạt động hợp tác không thường xuyên ở cấp cơ sở, đại biểu đề xuất xác định đầu mối chuyên môn thống nhất thông tin chính thức với đối tác nước ngoài khi thỏa thuận chưa đáp ứng điều kiện pháp lý. Cơ chế này vừa bảo đảm việc xử lý đúng quy định, vừa hạn chế thông tin thiếu nhất quán, giữ gìn quan hệ hữu nghị và hợp tác lâu dài.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Phượng, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, đánh giá việc cho phép ký kết bằng phương thức điện tử sẽ tạo thuận lợi, linh hoạt cho các bên, nhưng cần quy định cụ thể về xác thực, kiểm tra thẩm quyền, lưu trữ, bảo mật và xử lý tranh chấp. 

Đại biểu đồng thời đề nghị tăng cường chế độ báo cáo, giám sát chuyên đề, yêu cầu giải trình và xử lý khi phát hiện việc thực hiện thỏa thuận không đúng quy định.

Đối với thủ tục rút gọn, cần xác định rõ trường hợp áp dụng, thẩm quyền quyết định và trách nhiệm báo cáo; giới hạn chặt chẽ việc sửa đổi mang tính kỹ thuật để tránh làm thay đổi nội dung cốt lõi, nghĩa vụ và phạm vi cam kết. 

Đại biểu cũng lưu ý bổ sung đầu mối quản lý đối với thỏa thuận do các tổ chức ở cấp tỉnh ký kết, bảo đảm không bỏ sót trách nhiệm theo dõi, hướng dẫn và kiểm tra.

GÓP Ý NGHỊ QUYẾT VỀ THỰC HIỆN THÍ ĐIỂM CƠ CHẾ THU HỒI TÀI SẢN 

Đối với Dự án Nghị quyết về thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, các đại biểu quan tâm đến ranh giới giữa yêu cầu thu hồi tài sản và việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Những vấn đề về nghĩa vụ chứng minh, phạm vi tài sản, thẩm quyền giải quyết và kiểm soát các biện pháp kê biên, phong tỏa được đặt ra trong mối liên hệ với tính khả thi của cơ chế thí điểm.

Đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, đề nghị xác định rõ nghĩa vụ chứng minh thuộc về cơ quan yêu cầu thu hồi. Người có tài sản phải được tiếp cận chứng cứ, giải trình, phản bác, có người đại diện bảo vệ và yêu cầu xem xét lại quyết định. 

Theo đại biểu, việc thu hồi phải có căn cứ độc lập về tài sản và được Tòa án xem xét.

Đại biểu cho rằng, dự thảo chưa xử lý đầy đủ các trường hợp: Tài sản hỗn hợp, tài sản đồng sở hữu, tài sản bảo đảm và tài sản đã chuyển giao cho bên thứ ba. 

Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc chỉ thu hồi phần tài sản có căn cứ vi phạm; quy định cụ thể cách thức xử lý đối với tài sản không thể chia tách; đồng thời, bảo vệ quyền hợp pháp của bên đồng sở hữu và chủ nợ có bảo đảm.

Cùng với yêu cầu phân định rõ vai trò của Viện Kiểm sát và Tòa án, đại biểu đề nghị đánh giá kết quả thí điểm cả về tài sản thu hồi được, chi phí thực hiện và thiệt hại phát sinh trong những trường hợp tài sản đã bị áp dụng biện pháp ngăn chặn nhưng sau đó không bị thu hồi.

Đại biểu Hoàng Thị Thơ, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, cho rằng, cần xác định cụ thể phạm vi tội phạm được áp dụng, nhất là nhóm tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế có nhiều tội danh khác nhau. Quy định rõ danh mục sẽ giúp hạn chế cách hiểu thiếu thống nhất trong quá trình thực hiện.

Đại biểu cũng đề nghị phân biệt tài sản được sử dụng vào việc phạm tội với vật chứng; làm rõ điều kiện thu hồi tài sản có giá trị tương đương khi tài sản ban đầu bị tẩu tán, chuyển dịch, hủy hoại hoặc không thể thu hồi. 

Đối với vụ án tạm đình chỉ nhưng có thể được phục hồi, cần cân nhắc kỹ sự cần thiết và mối quan hệ giữa thủ tục thu hồi riêng với việc xử lý tài sản khi vụ án tiếp tục được giải quyết. 

Các khâu thông báo, thụ lý, định giá và giải quyết qua các cấp xét xử phải được rà soát để tránh trùng lặp, đồng thời bảo đảm phù hợp với thời gian thí điểm.

GÓP Ý DỰ THẢO BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ (SỬA ĐỔI)  

Góp ý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự, các đại biểu đề nghị bảo đảm sự đồng bộ với Bộ luật Hình sự và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự. Trọng tâm là phân định nhiệm vụ, quyền hạn của các lực lượng, hoàn thiện thủ tục đối với pháp nhân và bảo đảm quyền của người tham gia tố tụng.

Đại biểu Phạm Văn Hòa, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, đề nghị các cơ quan soạn thảo phối hợp rà soát những nội dung còn khác nhau giữa các dự thảo, nhất là thẩm quyền của điều tra viên được bố trí tại Công an cấp xã và các cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra.

Theo đại biểu, quy định thống nhất sẽ giúp lực lượng ở cơ sở có căn cứ pháp lý rõ ràng để thực hiện nhiệm vụ, hạn chế vướng mắc ngay từ khâu tiếp nhận, giải quyết vụ việc.

Đối với pháp nhân thương mại, đại biểu đề nghị quy định chặt chẽ căn cứ áp dụng các biện pháp kê biên, phong tỏa, hạn chế hoạt động để ngăn chặn tẩu tán tài sản; đồng thời, cân nhắc tác động đến hoạt động hợp pháp của doanh nghiệp. Riêng ngân hàng, tổ chức tín dụng, cần đặc biệt thận trọng trước nguy cơ ảnh hưởng dây chuyền đến hệ thống tài chính, tiền tệ.

Từ thực tiễn bảo quản vật chứng, đại biểu nêu những bất cập khi động vật sống, hàng hóa mau hỏng phải lưu giữ kéo dài, làm giảm giá trị tài sản và tăng áp lực cho cơ quan quản lý.

Đại biểu đồng tình với hướng xử lý sớm các loại vật chứng này, đồng thời đề nghị phân biệt với những vật chứng quan trọng, trực tiếp phục vụ việc chứng minh tội phạm và xét xử.

Một nội dung được đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh là bảo đảm quyền kháng cáo của người bị buộc tội. Việc đề nghị cấp trên xem xét lại mức hình phạt, nhất là khi Tòa án tuyên cao hơn mức Viện Kiểm sát đề nghị, không nên bị xem là biểu hiện thiếu thành khẩn để làm bất lợi cho bị cáo. 

Đại biểu cũng ủng hộ hướng hạn chế tạm giam đối với người phạm tội ít nghiêm trọng, tăng cường quản lý, giám sát tại nơi cư trú khi phù hợp.

Đại biểu Võ Thị Hoài Ngọc, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, đề nghị xác lập rõ địa vị pháp lý của người có chuyên môn tham gia hoạt động tố tụng. Khi cơ quan tiến hành tố tụng cần đến sự hỗ trợ chuyên môn, phải đồng thời làm rõ tư cách tham gia, giá trị pháp lý của ý kiến và trách nhiệm đối với nội dung hỗ trợ. 

Về tố tụng đối với pháp nhân, đại biểu đề nghị phân biệt việc trách nhiệm hình sự của cá nhân đã được giải quyết với việc trách nhiệm của chính pháp nhân đã được giải quyết, từ đó xác định đúng căn cứ đình chỉ vụ án.

Các yêu cầu chứng minh cũng phải phù hợp với điều kiện chịu trách nhiệm hình sự trong Bộ luật Hình sự, tránh dùng thuật ngữ tố tụng làm phát sinh thêm điều kiện hoặc thu hẹp phạm vi áp dụng.

HỮU LÝ - THU HOÀI