Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp: Nêu cao tinh thần trách nhiệm, đóng góp hoàn thiện hệ sinh thái pháp lý số

(ĐTO) Chiều 26-10, các Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Tổ 10 (gồm Đoàn ĐBQH 2 tỉnh Đồng Tháp và Nghệ An tiếp tục phiên thảo luận đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết đối với 3 dự án luật: Luật An ninh dữ liệu, Luật Định danh và xác thực điện tử và Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Đồng chí Châu Thị Mỹ Phương, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp chủ trì phiên thảo luận tại tổ.

GÓP Ý DỰ ÁN LUẬT AN NINH DỮ LIỆU

Tham gia góp ý cho dự thảo Luật An ninh dữ liệu, các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp thống nhất cao với sự cần thiết ban hành đạo luật quan trọng này. Theo các đại biểu, việc ban hành Luật An ninh dữ liệu vào thời điểm này sẽ góp phần hoàn chỉnh hệ sinh thái pháp lý số của Việt Nam, bảo đảm tính kết nối, đồng bộ chặt chẽ với các đạo luật hiện hành và đang được xây dựng như: Luật An ninh mạng, Luật Giao dịch điện tử, Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Chuyển đổi số và Luật Công nghiệp công nghệ số. 

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Đoàn Hùng Vũ, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc vào việc chuẩn hóa thuật ngữ và nâng cao tính răn đe của luật. 

Về tính nhất quán của thuật ngữ chuyên ngành, đại biểu chỉ ra rằng một số khái niệm kỹ thuật cốt lõi như: “nhật ký an ninh”, “mật mã an ninh”, “mật mã kháng lượng tử” hiện đang có sự diễn đạt chưa đồng nhất giữa dự thảo luật và dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành. Đại biểu đề nghị, Ban soạn thảo rà soát kỹ lưỡng, thống nhất lựa chọn cách giải thích từ ngữ chuẩn xác, hiện đại, mang tính khoa học cao nhất để định danh ngay trong luật, tránh phát sinh mâu thuẫn hoặc cách hiểu khác nhau khi ban hành các văn bản hướng dẫn dưới luật. 

Về các hành vi bị nghiêm cấm (Điều 6), đại biểu Đoàn Hùng Vũ đề xuất xem xét bổ sung thêm 1 khoản vào Điều 6, cụ thể là nghiêm cấm: “Hành vi vô hiệu hóa, can thiệp, xóa hoặc làm sai lệch nhật ký sự kiện an ninh, cơ chế kiểm soát truy cập hoặc các biện pháp ngăn chặn thất thoát dữ liệu nhằm che giấu hành vi xâm phạm an ninh dữ liệu”. 

Đại biểu lý giải, việc bổ sung quy định này sẽ kịp thời bịt kín kẽ hở pháp lý trong công tác điều tra, xử lý tội phạm công nghệ cao. Bởi trong thực tế, các đối tượng sau khi xâm nhập trái phép hoặc nhân sự nội gián thường có hành vi can thiệp vào log hệ thống, xóa bỏ dấu vết truy cập nhằm trốn tránh trách nhiệm, gây cản trở nghiêm trọng cho quá trình truy vết và khắc phục hậu quả. 

Đóng góp ý kiến về việc phân loại cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu và điều kiện kỹ thuật đối với sản phẩm, dịch vụ bảo vệ chuyên dùng, đại biểu Vũ cho rằng quy định trong dự thảo hiện tại là chưa tương xứng với thực tế và tiềm ẩn rủi ro rất lớn. Các hệ thống thông tin thuộc Cấp độ 3 có mức độ ảnh hưởng nguy hiểm, đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội. Nếu không áp dụng các quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc thì các sản phẩm, giải pháp bảo vệ chuyên dùng sẽ không đủ năng lực phòng ngừa các sự cố an ninh nghiêm trọng. 

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung hệ thống cấp độ rủi ro Cấp độ 3 vào Khoản 8 Điều 10 của dự thảo luật. Theo đó, các sản phẩm, dịch vụ chuyên dùng bảo vệ an ninh dữ liệu sử dụng cho hệ thống Cấp độ 3 cũng bắt buộc phải đáp ứng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, bảo đảm giải pháp kỹ thuật phòng ngừa phải tương xứng với tính chất và mức độ nguy hại của rủi ro. 

Tiếp cận dự thảo luật dưới góc độ quản trị và ứng dụng công nghệ, đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp tập trung phân tích các quy định liên quan đến công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán đám mây (từ Điều 12 đến Điều 18). Đại biểu Thảo kiến nghị cơ quan soạn thảo cần chuyển hóa các yêu cầu mang tính nguyên tắc chung thành các quy trình, tiêu chuẩn cụ thể, minh bạch; cần tránh việc đưa ra các rào cản kỹ thuật quá cứng nhắc, vô hình trung bóp nghẹt quá trình chuyển đổi số và tinh thần đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp. 

Đặc biệt, đại biểu đề nghị luật cần bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các công nghệ mới nổi; đồng thời làm rõ và phân định rạch ròi trách nhiệm pháp lý giữa bên cung cấp hạ tầng nền tảng số, bên phát triển mô hình thuật toán AI, bên tích hợp giải pháp và bên khai thác dữ liệu cuối cùng khi xảy ra sự cố rò rỉ dữ liệu. 

Góp thêm góc nhìn về tính nghiêm minh của pháp luật, đại biểu Võ Thị Hoài Ngọc, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp dành sự quan tâm sâu sắc đến Điều 6 quy định về các hành vi bị nghiêm cấm, hiện có 11 nhóm hành vi. Đi sâu vào Khoản 3 Điều 6: “Lợi dụng hoạt động bảo vệ an ninh dữ liệu để truy cập, thu thập, khai thác, sử dụng dữ liệu trái pháp luật để trục lợi”, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần rà soát, diễn đạt cụ thể hơn về chế tài áp dụng hoặc thiết lập cơ chế giám sát, tiếp nhận và giải quyết khiếu nại riêng biệt đối với nhóm hành vi này. 

Để quy định thực sự phát huy hiệu lực trong đời sống, đại biểu Võ Thị Hoài Ngọc đề nghị trong quá trình hoàn thiện, chỉnh lý dự thảo luật, cần bổ sung các điều khoản dẫn chiếu rõ ràng đến cơ chế giám sát và xử lý thật nghiêm minh khi chính các cơ quan, cán bộ, công chức nhà nước được giao nhiệm vụ bảo vệ dữ liệu lại là chủ thể thực hiện hành vi vi phạm này. Việc luật hóa chặt chẽ sẽ giúp điều luật không chỉ dừng lại ở tính chất khẩu hiệu, tuyên ngôn chung chung, mà thể hiện được sự nghiêm minh, công bằng tuyệt đối của pháp luật trước mọi chủ thể. 

GÓP Ý DỰ ÁN LUẬT XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH  

Góp ý kiến cho dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Hoàng Thị Thơ, quan tâm đến quy định tại Điều 9 về việc xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, từ góc nhìn thực tiễn, đại biểu cho rằng dự thảo luật cần phải bổ sung các nguyên tắc hết sức chặt chẽ về giá trị pháp lý của chứng cứ điện tử, xác định rõ thời điểm nhận thông báo, quyền tiếp cận hồ sơ của người vi phạm cũng như phương án dự phòng khi hệ thống kỹ thuật gặp sự cố. 

Bởi lẽ, trong bối cảnh số hóa hiện nay, các tài liệu điện tử, dữ liệu trích xuất từ thiết bị kỹ thuật, hình ảnh hay thông báo số có ý nghĩa mang tính quyết định trong việc chứng minh có hay không có hành vi vi phạm pháp luật. Nếu thiếu vắng các tiêu chuẩn xác thực cụ thể, thiếu nhật ký truy cập (log hệ thống) và thiếu quy trình kiểm tra tính toàn vẹn của dữ liệu thì khi phát sinh khiếu nại, tranh chấp sẽ rất khó chứng minh nguồn gốc, tính xác thực và giá trị pháp lý của chứng cứ đó. 

Liên quan đến nội dung phân định thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Khoản 1 Điều 91, đại biểu Hoàng Thị Thơ phân tích: Dự thảo luật dự kiến chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc từ Tòa án nhân dân sang Chủ tịch UBND cấp xã; Tòa án nhân dân chỉ còn giữ thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dưỡng. 

Thống nhất với hướng tiếp cận nhằm giảm tải áp lực thủ tục và nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở, song đại biểu cho rằng vấn đề này tác động trực tiếp đến quyền tự do cá nhân nên cần thận trọng đánh giá tác động toàn diện. Nếu giao cấp xã, luật phải quy định minh bạch quyền tiếp cận hồ sơ, quyền được bảo vệ và cơ chế khiếu nại, khởi kiện để phòng ngừa lạm quyền.

Ngoài ra, tại Khoản 2 Điều 91 quy định về thời hạn Tòa án nhân dân ra quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dưỡng, dự thảo luật quy định trong thời hạn 5 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ, Tòa án phải ra quyết định áp dụng hoặc không áp dụng, hoặc đình chỉ, tạm đình chỉ giải quyết. Đại biểu Thơ cho rằng quy định khung thời gian 5 ngày làm việc là quá ngắn, gây khó khăn cho công tác nghiên cứu, thu thập và xác minh hồ sơ, chưa bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn xét xử. Đại biểu đề xuất Ban soạn thảo chỉnh lý rõ: thời hạn 5 ngày làm việc phải được tính kể từ ngày Tòa án nhận đủ hồ sơ hợp lệ. 

Cũng trong phiên làm việc, các ĐBQH tỉnh Đồng Tháp còn tích cực tham gia thảo luận, đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. 

Phát biểu kết luận phiên thảo luận, đồng chí Châu Thị Mỹ Phương, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp đánh giá cao các vị ĐBQH đã tích cực tham gia phát biểu đóng góp ý kiến sâu sắc, tâm huyết cho cả 3 dự án luật. Đồng thời, qua thảo luận, các vị đại biểu cũng đã đưa ra nhiều khuyến nghị xác đáng, lưu ý các giải pháp mang tính thực tiễn cần quan tâm trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện sau khi các luật được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành, để bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, phát huy đầy đủ hiệu lực và hiệu quả trong đời sống kinh tế - xã hội. 

Để phục vụ tốt nhất cho công tác tổng hợp chung của kỳ họp, đồng chí Châu Thị Mỹ Phương đề nghị Tổ Thư ký ghi chép đầy đủ, chính xác từng ý kiến phát biểu của các đại biểu để xây dựng Báo cáo tổng hợp kết quả thảo luận tại tổ gửi về Tổng Thư ký Quốc hội theo đúng quy định.

THU HOÀI - HỮU LÝ