Đổi mới, thiết thực, lấy người dân làm trung tâm

Không dừng lại ở những hội nghị, lớp tập huấn, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp ngày càng “đi vào đời sống”, gần dân hơn, thiết thực hơn, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong mỗi người dân.

ĐA DẠNG HÌNH THỨC, PHÙ HỢP TỪNG ĐỐI TƯỢNG

Năm 2025, trong bối cảnh thực hiện tinh gọn bộ máy và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, công tác PBGDPL tiếp tục được các cấp, các ngành quan tâm triển khai. 

Sau khi sáp nhập tỉnh từ ngày 1-7-2025, Hội đồng Phối hợp PBGDPL tỉnh được kiện toàn với 28 thành viên; mạng lưới tuyên truyền viên, báo cáo viên pháp luật từng bước được củng cố. 

Đến nay, toàn tỉnh có 45/102 xã, phường thành lập Hội đồng cấp xã, tạo nền tảng quan trọng để công tác tuyên truyền pháp luật lan tỏa sâu rộng đến cơ sở.

Không chỉ duy trì các hình thức tuyên truyền truyền thống, nhiều địa phương chủ động đổi mới, kết hợp linh hoạt giữa trực tiếp và ứng dụng công nghệ thông tin. Các kênh như: Mạng xã hội, Cổng thông tin điện tử, video ngắn… trở thành “cầu nối” giúp người dân tiếp cận pháp luật nhanh chóng, thuận tiện hơn.

Điểm nổi bật trong công tác PBGDPL thời gian qua là sự linh hoạt trong cách làm, hướng đến từng nhóm đối tượng cụ thể. Với học sinh, sinh viên, pháp luật không còn là những điều khoản khô khan, mà được lồng ghép thông qua hoạt động ngoại khóa, trò chơi tìm hiểu pháp luật, phiên tòa giả định… Qua đó, giúp các em hình thành ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật ngay từ sớm.

Đối với người lao động, nội dung tuyên truyền tập trung vào quyền, nghĩa vụ trong quan hệ lao động, bảo hiểm, việc làm, giúp người dân hiểu và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. 

Cách làm đó đang dần trở nên quen thuộc tại nhiều địa phương trong tỉnh, góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với đời sống người dân.

Đặc biệt, công tác PBGDPL đối với các nhóm đối tượng đặc thù được chú trọng với nhiều giải pháp phù hợp. 

Đối với phạm nhân, người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính, nội dung tuyên truyền gắn với Luật Thi hành án hình sự, quyền và nghĩa vụ của người chấp hành án, nội quy cơ sở giam giữ; được triển khai thông qua nhiều hình thức như: Phát thanh nội bộ, lồng ghép trong lao động, học nghề.

Đối với người tại trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, Công an tỉnh đẩy mạnh các mô hình cảm hóa như: “Câu lạc bộ người hoàn lương” (khoảng 3.000 lượt tham gia), “Tổ nhân dân tự quản” (hơn 871.000 lượt thành viên). 

Đồng thời, phối hợp tổ chức hoạt động giáo dục pháp luật cho trên 990.000 lượt học sinh, duy trì 191 câu lạc bộ với hơn 10.000 thành viên, thực hiện trên 900 buổi tuyên truyền cho hơn 100.000 lượt đoàn viên, thanh niên.

Đối với người cai nghiện bắt buộc, công tác PBGDPL gắn với phục hồi hành vi, dạy nghề và hỗ trợ tái hòa nhập; đã tổ chức các lớp pháp luật, chính trị, kỹ năng sống, dạy nghề và tuyên truyền thường xuyên qua hệ thống truyền thanh nội bộ.

Tại khu vực biên giới, công tác tuyên truyền pháp luật càng được chú trọng trong bối cảnh còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp như: Buôn lậu, ma túy, xuất nhập cảnh trái phép. Các lực lượng chức năng chủ động đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, lồng ghép với các phong trào quần chúng.

Đại tá Nguyễn Quốc Thanh, Phó Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, chia sẻ: “Chúng tôi xác định tuyên truyền pháp luật phải sát với đời sống, phù hợp với từng đối tượng, làm sao để người dân dễ hiểu, dễ nhớ và tự giác chấp hành. 

Đơn vị phối hợp cấp phát 20.000 tờ rơi, hơn 200 áp phích; tổ chức 2 phiên tòa giả định với khoảng 500 người tham dự; thực hiện 5 chương trình sân khấu hóa, thu hút trên 2.000 lượt người. 

Đồng thời, lồng ghép tuyên truyền qua các phong trào như: “Toàn dân bảo vệ chủ quyền biên giới”; “Xây dựng nông thôn mới”; phòng, chống ma túy, buôn lậu…”.

TĂNG CƯỜNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ, NÂNG CAO HIỆU QUẢ

Một trong những điểm sáng của công tác PBGDPL là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Hiện nay, 100% cơ quan, đơn vị và địa phương đều có chuyên mục pháp luật trên Trang thông tin điện tử. 

Nhiều mô hình mới được triển khai hiệu quả như: Tuyên truyền qua mạng xã hội, sử dụng video ngắn, infographic, tổ chức các cuộc thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật… Qua đó, thu hút đông đảo người dân tham gia, nhất là giới trẻ.

Không dừng lại ở việc “truyền đạt”, công tác PBGDPL từng bước chuyển sang “tương tác”, giúp người dân dễ dàng tiếp cận, tra cứu và áp dụng pháp luật vào thực tiễn. 

Song song đó, công tác trợ giúp pháp lý tiếp tục được quan tâm, nhất là đối với người yếu thế. Các hoạt động tư vấn, hỗ trợ pháp lý trong tiếp công dân được tăng cường, góp phần bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân.

Theo lãnh đạo Tòa án nhân dân tỉnh, để nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác phối hợp trợ giúp pháp lý (TGPL) trong hoạt động tố tụng tại Tòa án, cần chuẩn hóa quy trình thông báo: Lãnh đạo Tòa án nhân dân 2 cấp tiếp tục chỉ đạo công chức của đơn vị phải đảm bảo việc gửi thông báo cử người thực hiện TGPL đúng thời hạn luật định (24 giờ); tiếp tục nâng chất đội ngũ trực TGPL, cán bộ trực tại Tòa án cần có thái độ niềm nở, kỹ năng tư vấn tâm lý tốt để tạo niềm tin cho người yếu thế ngay từ lần đầu tiếp xúc. 

Cùng với đó là đẩy mạnh truyền thông số: Sử dụng mạng xã hội, mã QR dán tại phòng tiếp dân để người dân có thể quét và tìm hiểu về quyền TGPL ngay trên điện thoại cá nhân. Đồng thời, đề xuất UBND tỉnh xem xét cấp kinh phí xây dựng phần mềm kết nối trực tiếp giữa Tòa án và Trung tâm TGPL. 

Bên cạnh những kết quả đạt được, yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới đặt ra ngày càng cao đối với công tác PBGDPL, nhất là trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách tư pháp và hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Điều quan trọng không chỉ là phổ biến cho nhiều người biết, mà là giúp người dân hiểu đúng, làm đúng và hình thành thói quen sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Chủ tịch Hội đồng Phối hợp PBGDPL tỉnh Huỳnh Minh Tuấn nhấn mạnh, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ theo hướng thiết thực, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, bảo đảm phù hợp với từng đối tượng, từng địa bàn. 

Cùng với đó, tỉnh tập trung triển khai hiệu quả Chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026 - 2030, góp phần tháo gỡ khó khăn, nâng cao năng lực tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp; giao Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan rà soát, tham mưu xây dựng chương trình công tác phù hợp với các Nghị quyết của Bộ Chính trị, bảo đảm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Khi pháp luật được truyền tải bằng những cách làm gần gũi, dễ tiếp cận, người dân không chỉ “nghe”, mà còn “hiểu” và “làm theo”. 

Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật, góp phần giữ vững an ninh trật tự, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới.

P. MAI