Đồng Tháp: Tái cơ cấu ngành khai thác hải sản theo hướng bền vững

Đồng Tháp là địa phương có số lượng tàu khai thác hải sản lớn tại Đồng bằng sông Cửu Long. Để tránh ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái, tỉnh đang tập trung chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản trên địa bàn tỉnh.

LƯỢNG TÀU HOẠT ĐỘNG VEN BỜ LỚN 

Theo UBND tỉnh Đồng Tháp, toàn tỉnh hiện có 1.523 tàu cá, với tổng công suất máy 553.980 CV. 

Trong đó, tàu đánh bắt nguồn lợi thủy sản 1.182 tàu và 341 tàu hậu cần đánh bắt nguồn lợi thủy sản. Tổng số lao động đang hoạt động nghề cá trực tiếp khoảng 9.590 người. 

Thời gian qua, hoạt động khai thác hải sản đã đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương, giúp giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động, tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Tuy nhiên, qua thống kê, đội tàu khai thác hải sản trên địa bàn tỉnh hoạt động vùng ven bờ chiếm số lượng lớn. Cơ cấu nghề lưới kéo, lồng bẫy chiếm tỷ lệ cao đã làm ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản và môi trường sinh thái. 

Đồng Tháp có một số nhóm nghề khai thác có tính xâm hại nguồn lợi thủy sản cao cần phải nghiên cứu để chuyển đổi sang các nghề thân thiện với môi trường hoặc cần có chính sách hỗ trợ để giải bản nhằm giảm cường lực khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản, môi trường sinh thái và phát triển bền vững.

Cụ thể, tàu cá hoạt động ven bờ và vùng lộng có số lượng lớn và thường sử dụng lưới có kích thước mắt lưới tương đối nhỏ để khai thác hải sản làm suy giảm nguồn lợi. 

Do đó, cần chuyển đổi và cắt giảm số tàu này để giảm cường lực khai thác lên vùng biển ven bờ và vùng lộng sẽ góp phần cải tạo, bổ sung nguồn lợi thủy sản và đảm bảo phát triển bền vững. 

Riêng nghề lưới kéo được xem là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây ảnh hưởng xấu đến môi trường và nguồn lợi thủy sản. Ngoài ra, hiệu quả kinh tế của nghề lưới kéo không ổn định và đang có xu hướng giảm so với giai đoạn trước. 

Tỷ lệ tàu hoạt động thua lỗ ngày một tăng. Theo thống kê, đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có khoảng 495 tàu lưới kéo, chiếm tỷ lệ lớn nhất trong tổng số tàu đánh bắt thủy sản. 

Do đó, cần phải chuyển đổi sang nghề khác để đảm bảo khai thác hợp lý, cân bằng với trữ lượng và khả năng cho phép khai thác nguồn lợi hải sản. 

Điều này nhằm đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững, phục hồi, tái tạo nguồn lợi thủy sản, ổn định thu nhập ngư dân.

Ông Bùi Văn Tồn (xã Gia Thuận) trước đây có 3 tàu khai thác hải sản; trong đó có 2 tàu lưới kéo (còn gọi là giã cào) và 1 tàu lưới rê. Do tình hình đánh bắt không hiệu quả nên gia đình ông đã bán bớt 2 tàu lưới kéo. 

Ông Tồn chia sẻ: “Tôi đi biển từ năm 11 tuổi, đến nay đã hơn 60 tuổi rồi. Làm nghề biển này hầu như phần lớn phải vay vốn ngân hàng để đầu tư. Những năm đầu khi vay vốn, việc khai thác đạt hiệu quả. Tuy nhiên về sau, nguồn lợi hải sản ngày càng suy giảm nên việc đánh bắt không hiệu quả”.

TẬP TRUNG CHUYỂN ĐỔI

Để phát triển bền vững nghề khai thác hải sản, UBND tỉnh Đồng Tháp vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái trên địa bàn.

Theo đó, tỉnh Đồng Tháp đặt mục tiêu chuyển đổi một số nghề khai thác ảnh hưởng lớn đến nguồn lợi, môi trường, hệ sinh thái sang các nghề khai thác hải sản có ảnh hưởng ít hơn hoặc chuyển một số tàu cá có nghề khai thác hải sản ảnh hưởng lớn đến nguồn lợi, môi trường, hệ sinh thái sang lĩnh vực khác ngoài khai thác để từng bước cân bằng lại nguồn lực khai thác phù hợp với khả năng phục hồi tái tạo nguồn lợi thủy sản. 

Tỉnh phấn đấu từng bước nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả đội tàu cá trong khai thác, bảo vệ nguồn lợi; cải thiện môi trường làm việc và đảm bảo 100% ngư dân chuyển đổi nghề có việc làm ổn định, thu nhập đảm bảo cuộc sống sau khi chuyển đổi nghề.

Cụ thể, giai đoạn 2026 - 2030, ở vùng ven bờ (tàu 6 đến dưới 12 m), mỗi năm tỉnh thực hiện giảm và chuyển đổi khoảng 5% trên tổng số tàu hiện có đối với các nghề lưới rê, câu. 

Đến cuối năm 2030 giảm và chuyển đổi 76/307 tàu khai thác ở vùng ven bờ.

Đối với vùng lộng (tàu từ 12 đến dưới 15 m), mỗi năm tỉnh giảm và chuyển đổi 4% trên tổng số tàu hiện có đối với các nghề lưới kéo, nhóm nghề khác (đáy chạy, lưới rập, te biển). 

Đến cuối năm 2030 giảm và chuyển đổi 56/282 tàu khai thác ở vùng lộng. 

Riêng vùng khơi (tàu từ 15 m trở lên), mỗi năm tỉnh thực hiện giảm và chuyển đổi 1,5% trên tổng số tàu hiện có đối với các nghề lưới kéo, lưới rê, nhóm nghề khác (lưới rập). Đến cuối năm 2030 giảm và chuyển đổi 70/934 tàu khai thác ở vùng khơi.

Sau năm 2030, tỉnh cơ bản hoàn thiện việc chuyển tàu cá làm nghề khai thác hải sản ảnh hưởng đến nguồn lợi hải sản, môi trường, hệ sinh thái của các vùng biển. 

Qua đó, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu cá, ổn định đời sống của ngư dân; tham gia chủ động, có trách nhiệm để phát triển hiệu quả, bền vững ngành khai thác thủy sản.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh, để cụ thể hóa các mục tiêu trên, Đồng Tháp sẽ tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao nhận thức của cộng đồng ngư dân về chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản ảnh hưởng lên đến nguồn lợi và môi trường sinh thái.

Trong công tác quản lý nhà nước về khai thác thủy sản, tỉnh sẽ không cấp văn bản chấp thuận cho đóng mới, cải hoán, thuê, mua tàu cá đối với tàu cá làm nghề cấm, nghề hạn chế phát triển theo quy định của pháp luật… 

Địa phương sẽ thực hiện tốt công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định trên địa bàn tỉnh, hướng tới xây dựng nghề cá phát triển bền vững và có trách nhiệm. Song song đó là tổ chức rà soát xác định và công bố hạn ngạch giấy phép khai thác thủy sản tại vùng ven bờ, vùng lộng trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2024 - 2029.

Ngoài ra, Đồng Tháp sẽ tăng cường tuần tra, kiểm tra, kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản và xử lý nghiêm các hoạt động đánh bắt hải sản không có giấy phép, đánh bắt sai vùng, không đúng nghề...

T. ĐẠT