Đồng Tháp tạo đà bứt phá cho mục tiêu tăng trưởng hai con số - Bài 2: Nhận diện “điểm nghẽn”

Bài 1: Hành động quyết liệt

Dù có nhiều tiềm năng, dư địa phát triển, nhưng kết quả tăng trưởng kinh tế của tỉnh trong thời gian qua chưa đạt như kỳ vọng. Nhiều “điểm nghẽn” đang ảnh hưởng đến nỗ lực bứt phá của tỉnh. Nếu không tháo được “nút thắt”, mục tiêu tăng trưởng khó về đích theo kế hoạch.

NÔNG NGHIỆP ĐỐI DIỆN NHIỀU THÁCH THỨC

Hiện nay, nông nghiệp vẫn là lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế của tỉnh. Đồng Tháp có rất nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp với nhiều ngành hàng chủ lực như: Trái cây, thủy sản, hoa kiểng, lúa gạo, chăn nuôi… 

Tuy nhiên, thời gian qua, hoạt động sản xuất nông nghiệp vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. 

Theo ghi nhận, thời gian gần đây, giá một số loại trái cây chủ lực của tỉnh như: Sầu riêng, mít, thanh long… giảm sâu. Tình hình tiêu thụ gặp khó khiến nhiều nông dân rơi vào cảnh phập phồng. Hiện nay, toàn tỉnh có gần 25.700 ha mít, chỉ đứng sau sầu riêng. 

Tuy nhiên, từ sau Tết Nguyên đán 2026 đến nay, giá mít giảm sâu và duy trì ở mức rất thấp, do phía Trung Quốc siết chặt kiểm tra Cadimi và Vàng O; nhiều lô hàng bị nhiễm Cadimi bị trả về. 

Bên cạnh đó là tình trạng ách tắc trong khâu kiểm nghiệm, khiến hàng hóa không thể thông quan. Điều này ảnh hưởng đến tình hình tiêu thụ và giá thu mua mít.

Gia đình bà Nguyễn Thị Chen (Ấp 4, xã Thạnh Phú, tỉnh Đồng Tháp) có trồng 5 công mít Thái. Theo bà Chen, giá mít những ngày qua tiếp tục nằm ở mức thấp. 

Hiện mít Thái loại 1 được các thương lái thu mua từ 5.000 - 7.000 đồng/kg; loại xô khoảng 2.000 đồng/kg. Tuy nhiên, số trái đạt loại 1 rất ít. 

Bà Chen nói: “Do giá quá thấp nên phần nào bán trái được thì bán, số trái còn lại tôi tách múi để bán được giá khá hơn. Giá mít mà cứ nằm như vầy chắc nông dân đốn bỏ hết”.

Cùng với lĩnh vực trồng trọt, hoạt động chăn nuôi trên địa bàn tỉnh cũng gặp khó khăn. Theo đó, đàn gia cầm của tỉnh hiện có gần 23 triệu con. Thời gian gần đây, người chăn nuôi gà thịt rơi vào tình cảnh lao đao khi giá gà giảm sâu. 

Gia đình bà Võ Thị Kim Hải (xã Phú Thành, tỉnh Đồng Tháp) chuyên nuôi gà tre thịt. Những ngày qua, bà vô cùng lo lắng khi giá gà liên tục nằm ở mức thấp, tình hình tiêu thụ khó khăn. Bà Hải chia sẻ: “Từ sau tết đến nay, giá gà tre thịt giảm sâu. 

Có thời điểm, giá gà giảm xuống mức 40.000 đồng/kg và duy trì ở mức khoảng 45.000 đồng/kg. Gia đình vừa xuất chuồng 3.000 con gà, bán với giá 46.000 đồng/kg. Lứa này, nhà tôi lỗ mấy chục triệu đồng”.

Câu chuyện giá mít giảm sâu hay người nuôi gà thua lỗ không chỉ là khó khăn cục bộ, mà phản ánh một vấn đề lớn hơn. 

Đó là sản xuất vẫn phụ thuộc quá nhiều vào thị trường bên ngoài, trong khi năng lực kiểm soát chất lượng và tổ chức chuỗi giá trị còn hạn chế. 

Khi chuỗi giá trị chưa hoàn thiện, phần lớn giá trị gia tăng bị “chia bớt” ở khâu trung gian, rủi ro lại dồn về phía người sản xuất. Đây chính là “điểm nghẽn” mang tính cấu trúc của nông nghiệp Đồng Tháp.

CÔNG NGHIỆP TĂNG NHƯNG CHƯA ĐỦ LỰC KÉO

Sản xuất công nghiệp được Đồng Tháp xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất. Theo Sở Công thương tỉnh Đồng Tháp, trong quý I-2026, hoạt động sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh tiếp tục duy trì đà phục hồi và tăng trưởng tích cực. 

Qua đó, đóng vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh. 

Theo Giám đốc Sở Công thương tỉnh Đồng Tháp Võ Phương Thủy, trong quý I-2026, nhìn chung, Chỉ số sản xuất công nghiệp tuy duy trì tăng trưởng (tăng 10,5% so với cùng kỳ), nhưng chưa đạt kịch bản đề ra, chỉ đạt khoảng 88%. 

Những nhóm ngành đóng góp tỷ trọng lớn chưa đạt kế hoạch đề ra như: Sản xuất da và các sản phẩm có liên quan; xay xát và sản xuất bột thô; sản xuất sản phẩm từ cao su và plastic; sản phẩm sau gạo. 

Công ty TNHH Công nghiệp Bellinturf Việt Nam (Khu công nghiệp Long Giang) chuyên sản xuất các sản phẩm thảm cỏ dùng trong thể thao. Sản phẩm của doanh nghiệp (DN) đã được xuất khẩu đến trên 100 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới. 

Trong 3 tháng đầu năm, sản lượng sản xuất của DN đạt hơn 12 triệu m2, đạt 82% so với kế hoạch đề ra, đạt 68% so với cùng kỳ năm trước; doanh thu đạt 61 triệu USD, đạt 85% kế hoạch. 

Ông Xin Qiang, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Công nghiệp Bellinturf Việt Nam cho biết, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sản lượng và doanh thu giảm so với cùng kỳ năm 2025 là do chiến sự Nga - Ukraina và xung đột ở khu vực Trung Đông dẫn đến chi phí sản xuất, vận chuyển tăng cao, khách hàng giảm bớt lượng đặt hàng.

Theo đồng chí Võ Phương Thủy, nguyên nhân dẫn đến tăng trưởng công nghiệp chưa đạt theo kịch bản là do các động lực tăng trưởng được xác định từ đầu năm, cụ thể là việc nâng công suất của 1.700 nhà máy đã có và 23 dự án (DA) dự kiến đưa vào hoạt động năm 2026 chưa đạt như kỳ vọng. 

Theo đó, ngoài những khó khăn nội tại còn có các nguyên nhân do tác động của những bất ổn tại khu vực Trung Đông đã ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, của một số DN trên địa bàn tỉnh. 

Điều này làm gia tăng chi phí sản xuất và ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của DN. Một số đơn hàng phải tạm hoãn hoặc lùi thời gian giao hàng. 

Mặt khác, trong quý I, các quy định nhập khẩu ngày càng chặt chẽ, đặc biệt việc Philippines hạn chế cấp chứng nhận SPS đã làm chậm tiến độ xuất khẩu gạo.

Cũng theo đồng chí Võ Phương Thủy, động lực tăng trưởng từ các DA đầu tư mới năm 2026 chưa đạt như kỳ vọng cũng là nguyên nhân ảnh hưởng đến tăng trưởng. 

Do hầu hết các DA trong giai đoạn vận hành thử nên chưa tạo ra nhiều giá trị góp phần vào động lực tăng trưởng chung cho toàn ngành.

Ngoài ra, việc triển khai hạ tầng công nghiệp, thu hút các DA đầu tư mới giá trị gia tăng cao còn chậm so với yêu cầu, kế hoạch đặt ra…

Nguyên nhân tăng trưởng công nghiệp chưa đạt kỳ vọng không chỉ đến từ yếu tố bên ngoài mà còn do nội tại. 

Trong đó, công nghiệp chế biến sâu còn hạn chế, mức độ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu còn thấp… đang là những “nút thắt” cần tháo gỡ.

ĐẦU TƯ CÔNG CÒN CHẬM

Cùng với sản xuất công nghiệp, lĩnh vực xây dựng trên địa bàn tỉnh hiện cũng đang gặp một số khó khăn, từ đó tác động đến tăng trưởng. 

Theo Sở Tài chính tỉnh Đồng Tháp, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh là gần 11.400 tỷ đồng; trong đó, vốn ngân sách địa phương là trên 9.428 tỷ đồng và vốn ngân sách Trung ương hơn 1.946 tỷ đồng. 

Tính đến ngày 16-4-2026, tổng giá trị giải ngân là 705 tỷ đồng, đạt 6,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, đạt 6,2% kế hoạch HĐND tỉnh giao.

Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Đình Thông, trong công tác chuẩn bị đầu tư, tổng số DA chuẩn bị đầu tư năm 2026 là 651 DA với tổng số vốn chuẩn bị đầu tư khoảng 992 tỷ đồng. Đến ngày 16-4, Sở Tài chính tiếp nhận được 297 hồ sơ đề nghị thẩm định chủ trương đầu tư DA và còn 354 DA chưa gửi hồ sơ. 

Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công tính đến hết ngày 16-4 vẫn thấp hơn tỷ lệ giải ngân bình quân chung của cả nước. Nguyên nhân do đa số các DA là khởi công mới nên các địa phương chủ yếu tập trung cho công tác chuẩn bị đầu tư nên chưa giải ngân và hiện đang tổ chức đấu thầu thi công. 

Theo Chủ tịch UBND phường Sa Đéc Nguyễn Văn Tâm, năm 2026, vốn đầu tư công của phường là khoảng 51 tỷ đồng để thực hiện 21 công trình. Trong đó, có 6 công trình chuẩn bị đầu tư và thực hiện đầu tư 15 công trình. 

Trong 15 công trình này, hiện phường đang thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư, chủ yếu là các DA nâng cấp hạ tầng các khu dân cư, đường giao thông. Dự kiến, trong tháng 5-2026, phường sẽ khởi công các DA để có khối lượng thi công và giải ngân vốn. 

Cũng theo đồng chí Nguyễn Đình Thông, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là “nút thắt” lớn. Sự phối hợp giữa chủ đầu tư và địa phương chưa chặt chẽ, khiến một số DA còn vướng mắc. 

Đáng chú ý, giá vật liệu xây dựng như: Cát, đá, xi măng, sắt, thép… tăng cao so với thời điểm mời thầu; cùng với giá xăng, dầu biến động đã tác động trực tiếp đến tiến độ thi công của các nhà thầu.

Đầu tư công đóng vai trò “vốn mồi”, kích hoạt đầu tư tư nhân. Tuy nhiên, khi giải ngân chậm, hiệu ứng lan tỏa này bị suy giảm. Nếu không cải thiện tốc độ giải ngân, đầu tư công không chỉ mất vai trò dẫn dắt mà còn trở thành “nút thắt”.

Nhìn một cách tổng thể, những “điểm nghẽn” trên không phải mới xuất hiện. Tuy nhiên, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao hơn, đây không còn là lực cản nhỏ. 

Nếu không được tháo gỡ kịp thời, chính những “điểm nghẽn” này sẽ trở thành “mức trần tăng trưởng” của Đồng Tháp trong giai đoạn tới.

ANH THƯ
(còn tiếp)