Đưa khoa học đến cơ sở, khơi nguồn nhiệm vụ từ thực tiễn

(ĐTO) Mang giải pháp phù hợp đến từng vùng sản xuất, lắng nghe những trăn trở từ ruộng vườn, ao nuôi để đặt hàng nghiên cứu là cách Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Đồng Tháp tăng cường gắn kết khoa học với thực tiễn. 

Qua chuỗi hội thảo tại cơ sở, người dân có thêm cơ hội tiếp cận tiến bộ kỹ thuật; đồng thời, gửi gắm những bài toán cần nhà khoa học đồng hành giải quyết, góp phần nâng hiệu quả sản xuất và giá trị nông sản.

CHỌN GIẢI PHÁP PHÙ HỢP TỪNG VÙNG SẢN XUẤT

Mỗi vùng sản xuất có thế mạnh và những yêu cầu kỹ thuật riêng. Để kết quả nghiên cứu đến được với người dân, việc lựa chọn nội dung giới thiệu cần gắn với cây trồng, vật nuôi, điều kiện sản xuất và nhu cầu phát triển của địa bàn. Đây cũng là yêu cầu được Sở KH&CN đặt ra trong kế hoạch tổ chức hội thảo giới thiệu các kết quả nghiên cứu khoa học và ứng dụng tiến bộ KH&CN năm 2026.

Theo kế hoạch, chuỗi hội thảo được bố trí tại phường Thới Sơn, xã Long Phú Thuận và xã Tân Hòa, từ ngày 27-10 đến ngày 3-11. Bên cạnh thông tin về các nhiệm vụ KH&CN, chính sách hỗ trợ, giải pháp duy trì và phát triển nhãn hiệu cộng đồng, mỗi điểm có những nội dung chuyên sâu phù hợp với đặc điểm sản xuất từng khu vực.

Tại phường Thới Sơn, nội dung giới thiệu tập trung vào kết quả nghiên cứu chọn tạo giống cá điêu hồng tăng trưởng nhanh; giải pháp phòng, trị bệnh, nâng hiệu quả nuôi cá điêu hồng và trắm cỏ; ứng dụng tiến bộ KH&CN nâng giá trị sản phẩm ong mật. Các nội dung này gắn với nhu cầu phát triển sản xuất tại vùng trung tâm dọc sông Tiền.

Ở xã Long Phú Thuận, những vấn đề về phòng ngừa bệnh hại quan trọng trong nuôi thủy sản lồng bè, ứng dụng công nghệ tuần hoàn trong sản xuất giống thủy sản được lựa chọn giới thiệu. Trong khi đó, chương trình tại xã Tân Hòa hướng đến kỹ thuật nuôi giun nhiều tơ, tuyển chọn giống mãng cầu xiêm mới có đặc tính tốt, khả năng thích nghi cao và ứng dụng công nghệ tuần hoàn trong ương giống, nuôi lươn đồng thương phẩm quy mô nông hộ.

Sự khác nhau trong nội dung cho thấy cách tiếp cận theo nhu cầu từng vùng. Người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, đoàn viên, thanh niên có điều kiện tìm hiểu những giải pháp gần với công việc đang làm, từ đó xem xét khả năng áp dụng, cải tiến quy trình hoặc phát triển hướng sản xuất mới.

Phó Giám đốc Sở KH&CN Nguyễn Văn Đậm cho biết, trước khi tổ chức hội thảo, Sở KH&CN lựa chọn kỹ các kết quả nghiên cứu, chú trọng những giải pháp phù hợp với định hướng phát triển và điều kiện sản xuất của địa phương. Việc giới thiệu nhằm giúp người dân tiếp cận các tiến bộ có khả năng ứng dụng, góp phần nâng hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Hướng tiếp cận này có thêm nền tảng từ các nhiệm vụ đã được nghiên cứu, chuyển giao. Theo Sở KH&CN, trong 9 tháng năm 2026, tỉnh triển khai 51 nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh; tổ chức hội nghị chuyển giao kết quả nghiên cứu đã nghiệm thu đối với 28 nhiệm vụ.

Danh mục bàn giao sản phẩm khoa học để ứng dụng cập nhật đến tháng 10-2026 ghi nhận nhiều nội dung phục vụ nông nghiệp. Trong đó, có ứng dụng công nghệ tuần hoàn trong ương giống, nuôi lươn đồng thương phẩm quy mô nông hộ; cải thiện giống hoa hồng Lửa và hoa cúc Tiger phù hợp với Làng hoa Sa Đéc giai đoạn 2; quản lý tổng hợp một số bệnh hại quan trọng trên cây sen; phòng trừ bệnh thối trái mít theo hướng an toàn, bền vững.

Từ giống cây, con đến quy trình chăm sóc, quản lý bệnh hại, các sản phẩm nghiên cứu tạo thêm cơ sở kỹ thuật cho sản xuất. Tuy nhiên, để những kết quả ấy phát huy giá trị, cần xác định đúng nơi có nhu cầu, khả năng tiếp nhận và những điều kiện cần thiết để áp dụng. Những cuộc trao đổi tại cơ sở vì vậy cũng giúp kết nối kết quả nghiên cứu với địa chỉ ứng dụng phù hợp.

LẮNG NGHE THỰC TIỄN ĐỂ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

Tại hội thảo ở xã Long Phú Thuận ngày 29-10, câu chuyện của anh Đỗ Ngọc Đức, ngụ ấp Long Thới A, cho thấy rõ nhu cầu ấy. Gắn bó nhiều năm với nghề nuôi cá tra giống, anh Đức quan tâm nhất đến chất lượng cá tra bột chưa đồng đều và khó khăn trong kiểm soát bệnh khi ương dưỡng.

Theo anh Đức, cá giống từ khoảng 10 đến 60 ngày tuổi có tình trạng thối đuôi, trắng mình, khiến người nuôi lo lắng. Anh Đức mong được nhà khoa học hỗ trợ xác định nguyên nhân, hướng dẫn phòng ngừa, xử lý phù hợp. Cùng với đó là nhu cầu kết nối nguồn cá tra bột bảo đảm chất lượng, nguồn cá bố mẹ tốt để duy trì nghề nuôi lâu dài.

Những điều anh Đức nêu lên bắt đầu từ từng đợt ương cá, nhưng cũng gợi mở yêu cầu nâng chất lượng vùng sản xuất. Theo UBND xã Long Phú Thuận, hiện địa phương có khoảng 1.332 lồng, bè, sản lượng nuôi trồng thủy sản ước đạt 33.425 tấn. Toàn xã có 80 cơ sở sản xuất giống; diện tích ương dưỡng cá tra giống khoảng 500,9 ha, cung cấp khoảng 386,8 triệu con.

Với quy mô đó, chất lượng con giống, môi trường và dịch bệnh là những vấn đề liên quan trực tiếp đến sinh kế người dân. Kinh nghiệm làm nghề cần được bổ sung bằng kiến thức, quy trình kỹ thuật phù hợp để người nuôi chủ động hơn trước rủi ro.

Phó Chủ tịch UBND xã Long Phú Thuận Trương Võ Phú Tân cho biết, địa phương mong muốn tăng cường kết nối với Sở KH&CN, các nhà khoa học để hỗ trợ nông dân tháo gỡ khó khăn, nhất là chất lượng giống, quản lý bệnh hại trong nuôi thủy sản. Qua đó, giúp người dân tiếp cận cách sản xuất khoa học, chuyên nghiệp hơn.

Nhu cầu kết nối còn mở rộng sang phát triển nhãn hiệu nông sản. Bên cạnh thủy sản, Long Phú Thuận có thế mạnh về lúa, rau màu. Theo đồng chí Trương Võ Phú Tân, địa phương mong được hướng dẫn đăng ký, bảo hộ, phát triển nhãn hiệu cho những mặt hàng nông sản, đặc sản có thế mạnh, góp phần bảo vệ uy tín sản phẩm và mở rộng thị trường.

Từ mong muốn của người nuôi đến nhu cầu của chính quyền địa phương, thực tiễn đang cung cấp thêm những vấn đề cần được xem xét trong nghiên cứu và chuyển giao. Có nội dung cần hướng dẫn vận dụng kết quả đã có; cũng có vấn đề cần tiếp tục khảo sát, nghiên cứu để tìm giải pháp phù hợp.

Phó Giám đốc Sở KH&CN Nguyễn Văn Đậm cho biết, cùng với giới thiệu thành tựu nghiên cứu, Sở KH&CN mong muốn qua các chuyến công tác, được tiếp xúc nhiều hơn với thực tiễn, lắng nghe khó khăn của người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã. Những ý kiến, đề xuất là cơ sở để ngành xem xét, kết nối và đặt hàng nhà khoa học giải quyết các bài toán trong sản xuất.

Bởi vậy, sự mạnh dạn nêu vấn đề của người dân có ý nghĩa quan trọng. Khi nhu cầu được phản ánh cụ thể, cơ quan quản lý có thêm căn cứ xác định hướng hỗ trợ, nhà khoa học hiểu rõ hơn điều kiện ứng dụng và yêu cầu của người sản xuất.

Đưa kết quả nghiên cứu đến đúng nơi cần, đồng thời đưa những câu hỏi từ cơ sở trở lại quá trình nghiên cứu là mối liên kết cần được duy trì. Từ câu chuyện cá giống ở Long Phú Thuận đến nhu cầu cải tiến sản xuất tại từng vùng, sự đồng hành giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học và người dân sẽ góp phần tạo ra những giải pháp thiết thực, nâng chất lượng và giá trị nông nghiệp địa phương.

MỸ LÝ - M.T

 SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH ĐỒNG THÁP PHỐI HỢP THỰC HIỆN