Duy trì kỳ thi tốt nghiệp THPT, đổi mới để hạn chế thấp nhất sự can thiệp của con người

Bộ GD-ĐT vừa công bố thông tin liên quan đến kỳ thi tốt nghiệp THPT, khẳng định duy trì kỳ thi tốt nghiệp THPT: phù hợp chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Cần thiết tồn tại một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia

Dẫn Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT và Luật Giáo dục, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT, Bộ GD-ĐT cho rằng, việc tiếp tục duy trì quy định về kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa phù hợp với chủ trương của Đảng, quy định của luật nhằm bảo đảm sự thống nhất trong đánh giá chuẩn đầu ra giáo dục phổ thông, nâng cao chất lượng và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về giáo dục trong giai đoạn mới.

Theo Bộ GD-ĐT, thực tế triển khai đổi mới kỳ thi tốt nghiệp THPT trong giai đoạn từ năm 2015, đặc biệt là từ năm 2020 đến nay cho thấy, phương thức này đã phát huy những ưu điểm quan trọng: tạo mặt bằng đánh giá chung trên phạm vi toàn quốc; góp phần bảo đảm công bằng và cơ hội tiếp cận giáo dục đại học cho thí sinh ở các vùng, miền; giảm số lần dự thi, áp lực và chi phí xã hội; cung cấp nguồn dữ liệu chung để đánh giá chất lượng giáo dục và hỗ trợ các cơ sở giáo dục đại học thực hiện quyền tự chủ tuyển sinh. Kỳ thi đã xóa cảnh trước đây, hàng trăm ngàn học sinh từ các địa phương phải xa gia đình về các thành phố lớn để ôn luyện trước kỳ thi vào đại học…

Theo Bộ GD-ĐT, cùng với quá trình đổi mới phương thức thi tốt nghiệp THPT, nhiều lần câu hỏi về việc “có cần thiết tồn tại một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia” đã được đặt ra và câu trả lời từ phần lớn các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục, giáo viên… đều khẳng định “cần thiết”, với một số lý do cơ bản như đối với một bộ phận không nhỏ học sinh và giáo viên, nếu không thi sẽ không học và không dạy. Không có những kỳ thi được tổ chức nghiêm túc và đánh giá trên diện rộng, đặc biệt là trên bình diện quốc gia, thì những nhà quản lý giáo dục không có được những thông tin tin cậy về thực trạng của giáo dục phổ thông trên cả nước và tại từng địa phương.

Bộ cho rằng, không nên đặt ra “năm nào cũng hơn 99% đỗ tốt nghiệp” để thắc mắc thi làm gì. Bởi lẽ, một dây chuyền sản xuất dù có 99% sản phẩm đạt chuẩn cũng không ai bỏ đi khâu kiểm tra sản phẩm đầu ra. Ngay cả việc phát hiện ra những bất thường trong kết quả thi ở một số địa phương cũng là kết quả của quá trình phân tích dữ liệu của kỳ thi và sự công khai, minh bạch các dữ liệu đó - điều mà rất ít kỳ thi hiện nay có thể làm được.

Tuyển sinh thuộc quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học.

Trong công bố, Bộ GD-ĐT cũng khẳng định, tuyển sinh thuộc quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học. Từ năm 2020, kỳ thi tốt nghiệp THPT không còn là kỳ thi “hai trong một” theo mô hình giai đoạn 2015-2019. Kỳ thi từ năm 2020 có nhiệm vụ xét công nhận tốt nghiệp; đồng thời đánh giá mức độ đạt chuẩn học sinh trên diện rộng.

“Mô hình hiện hành không phải mô hình tổ chức tuyển sinh đại học bằng điểm thi tốt nghiệp THPT. Tuyển sinh là quyền tự chủ của các cơ sở đào tạo”, Bộ GD-ĐT khẳng định. Các trường đại học tự quyết định phương thức, số lượng tuyển sinh, tổ hợp, tiêu chí, điều kiện và điểm trúng tuyển, đồng thời sử dụng hạ tầng dữ liệu và xử lý kỹ thuật dùng chung của Bộ GD-ĐT.

Kết quả thi tốt nghiệp THPT chỉ là một trong nhiều phương thức tuyển sinh của các cơ sở đào tạo. Ví du như năm 2025, 50,32% số người nhập học được tuyển chủ yếu bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT; kết quả học tập THPT chỉ chiếm 29,24%.

Như vậy, kết quả thi tốt nghiệp THPT chỉ là một nguồn dữ liệu dùng chung, không phải nguồn tuyển bắt buộc. Việc nhiều trường đại học tiếp tục lựa chọn nguồn này là quyết định tự chủ của chính các trường và là bằng chứng thực tiễn về mức độ tin cậy, khả năng so sánh và giá trị phân loại của kỳ thi.

Hoàn thiện quy chế thi

Tuy vậy, Bộ GD-ĐT cũng thừa nhận kỳ thi ở mỗi giai đoạn đã giải quyết một yêu cầu lịch sử, đồng thời bộc lộ những hạn chế cần khắc phục ở giai đoạn tiếp theo.

Bộ nêu rõ: một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia trong giai đoạn mới sẽ ứng dụng những công nghệ và quy trình tiên tiến nhất để hạn chế tới mức thấp nhất sự can thiệp của con người.

Kỳ thi cũng sẽ được tính toán để có thể chia nhiều đợt trong năm, thậm chí tổ chức theo các môn thi riêng và một số bài thi tổng hợp.

Tuyển sinh là quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đào tạo, tuy nhiên các biện pháp quản lý cũng sẽ được “siết chặt” không để tái diễn việc "trăm hoa đua nở", gây khó khăn, tốn kém, áp lực và bất bình đẳng cho thí sinh và tốn kém chung cho toàn xã hội. Dù không bắt buộc, song kết quả của kỳ thi chuẩn hóa quốc gia cũng vẫn sẽ là một căn cứ quan trọng để các trường sử dụng cho xét tuyển.

Bộ GD-ĐT cho biết đang tiếp tục hoàn thiện thể chế về tự chủ tuyển sinh gắn với trách nhiệm giải trình; ban hành chuẩn tối thiểu cho kỳ thi độc lập, quy đổi tương đương, công bố phổ điểm, bảo mật, lưu trữ dữ liệu và giải quyết khiếu nại...

Bộ cũng sẽ ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ phát hiện phổ điểm, kết quả chấm, quy đổi, điểm chuẩn và hành vi đăng ký bất thường; tăng cường phân tách nhiệm vụ, kiểm tra chéo, luân chuyển vị trí nhạy cảm, camera và lưu vết điện tử; áp dụng chế tài đủ sức răn đe đối với hành vi cố ý can thiệp.

Theo sggp.org.vn