Gần 20% học sinh Việt Nam từng bị bắt nạt, cảnh báo nguy cơ tổn thương tâm thần

Bị trêu chọc, tung tin đồn thất thiệt, cô lập và đánh đập trong thời gian dài, một nữ sinh 15 tuổi dần thu mình, mất hứng thú học tập, tự gây thương tích và xuất hiện ý tưởng tự sát. Các bác sĩ cảnh báo, bạo lực học đường không chỉ để lại những tổn thương trước mắt mà còn dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe.

Gần 20% học sinh Việt Nam từng bị bắt nạt vài lần mỗi tháng
Chiều 9-11, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ trường hợp một nữ sinh 15 tuổi vừa được tiếp nhận điều trị với chẩn đoán giai đoạn trầm cảm nặng không có triệu chứng loạn thần, có ý tưởng tự sát.

Theo Thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Trường Sơn, Viện Sức khỏe tâm thần, từ giữa năm lớp 8, sau khi chuyển đến học tại một trường ở thành phố, nữ sinh bắt đầu bị nhóm bạn trêu chọc, lan truyền tin đồn không có thật, gán ghép chuyện tình cảm, cười cợt mỗi khi em mắc lỗi hoặc bị điểm kém. Một số bạn cố tình cô lập, lạnh nhạt, thậm chí có hành vi đánh và trêu chọc quá mức.

Vốn nhút nhát, ít nói, nữ sinh thường nhẫn nhịn, ít phản ứng trước những hành vi này. Em từng kể với mẹ và gia đình cũng đã trao đổi với giáo viên chủ nhiệm, nhưng tình trạng không cải thiện đáng kể.

Dần dần, em xuất hiện những biểu hiện bất thường về tâm lý: Buồn bã, lo lắng trước khi đến lớp, dễ khóc, thu mình, không còn hứng thú với sở thích vẽ tranh, kết quả học tập sa sút, mất ngủ. Nữ sinh thường xuyên tự ti, cho rằng bản thân kém cỏi, ngại tiếp xúc với người khác.

Trong thời gian nghỉ hè, tình trạng có cải thiện nhưng em vẫn ít giao tiếp, ít đi chơi với bạn bè. Khi bước vào năm học lớp 9, những biểu hiện buồn chán, mệt mỏi, không muốn đến trường lại xuất hiện. Em ngày càng dành nhiều thời gian một mình trong phòng, dễ cáu gắt và có lúc muốn trốn học.

Khoảng 1 tuần trước khi đến khám, gia đình phát hiện nhiều vết thương ở mặt trong cẳng tay, trong đó có những vết mới còn rớm máu. Khi được hỏi, nữ sinh cho biết tự gây thương tích để giải tỏa cảm giác căng thẳng, khó chịu.

Kết quả thăm khám xác định em mắc giai đoạn trầm cảm nặng không có triệu chứng loạn thần, có ý tưởng tự sát. Bệnh nhi được điều trị bằng thuốc kết hợp liệu pháp tâm lý cá nhân và liệu pháp kích hoạt hành vi.

Theo định nghĩa của UNESCO và Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bạo lực học đường bao gồm các hành vi bạo lực thể chất, tinh thần, tình dục xảy ra trong và chung quanh trường học, trên đường đến trường hoặc trên không gian mạng. Trong đó, bắt nạt là hình thức phổ biến, được nhận diện qua ba đặc điểm: cố ý gây tổn hại, lặp lại theo thời gian và có sự mất cân bằng quyền lực giữa người thực hiện với người bị bắt nạt.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, bắt nạt không chỉ là hành vi đánh đập, xô đẩy mà còn thể hiện qua việc chửi bới, chế giễu, đặt biệt danh, tung tin đồn, cô lập, tẩy chay hoặc phát tán thông tin gây tổn hại trên mạng xã hội.

Đáng chú ý, kết quả Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) 2025 do Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) công bố ngày 8-9 cho thấy, có 19,9% học sinh Việt Nam tham gia khảo sát cho biết từng bị bắt nạt vài lần mỗi tháng, tương đương mức trung bình 19,6% của OECD.

Khảo sát được thực hiện với hơn 7.350 học sinh tại 194 trường trung học cơ sở ở Việt Nam. Hình thức phổ biến nhất là bị trêu chọc (15,8%), tiếp đến là bị lan truyền tin đồn ác ý (8,7%), bị đe dọa, đánh hoặc đăng thông tin lên mạng.

Theo các chuyên gia, những tổn thương do bắt nạt có thể biểu hiện qua nhiều khía cạnh, từ cảm xúc, hành vi đến sức khỏe thể chất. Trẻ có thể buồn bã, mất hứng thú, tự đổ lỗi, cảm thấy bản thân vô giá trị; lo âu, sợ bị đánh giá, né tránh nơi đông người hoặc không muốn đến trường. Một số trẻ xuất hiện tình trạng mất ngủ, ác mộng, đau đầu, đau bụng, mệt mỏi không rõ nguyên nhân.

Đặc biệt, những biểu hiện như tự gây thương tích, nói về cái chết hoặc có ý tưởng tự sát là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng, cần được phát hiện và can thiệp kịp thời.

Không chỉ ảnh hưởng trước mắt, hậu quả của bắt nạt có thể kéo dài nhiều năm. Các nghiên cứu được Viện Sức khỏe tâm thần đề cập cho thấy, trẻ thường xuyên bị bắt nạt có nguy cơ gặp các vấn đề trầm cảm, lo âu và hành vi tự sát cao hơn. Một nghiên cứu theo dõi tại Anh cho thấy, những trẻ bị bắt nạt thường xuyên trong độ tuổi 7-11 có thể tiếp tục gặp các vấn đề về trầm cảm, lo âu, ý tưởng tự sát, nhận thức và thu nhập khi bước vào tuổi trung niên.

Người bắt nạt cũng có thể cần được hỗ trợ tâm lý
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, không chỉ trẻ bị bắt nạt mà cả những trẻ thực hiện hành vi bắt nạt cũng có thể gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần.

Một số trẻ vừa là nạn nhân, vừa là người gây bắt nạt, có nguy cơ gặp khó khăn về tâm lý và hành vi cao hơn. Hành vi bắt nạt đôi khi liên quan đến những vấn đề nền như rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), rối loạn hành vi, khó kiểm soát xung động hoặc từng chứng kiến, trải qua bạo lực gia đình.

Vì vậy, chỉ áp dụng hình thức kỷ luật mà không đánh giá nguyên nhân phía sau có thể chưa giải quyết được gốc rễ vấn đề. Người thực hiện hành vi bắt nạt cũng cần được đánh giá, hỗ trợ tâm lý, điều chỉnh hành vi bên cạnh những hình thức kỷ luật phù hợp.

Đối với trẻ bị bắt nạt, theo bác sĩ Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, Viện Sức khỏe tâm thần, khi tiếp nhận trường hợp nghi bị bạo lực học đường, nhân viên y tế cần ưu tiên đánh giá mức độ an toàn, thương tích, nguy cơ tiếp tục bị tấn công và ý tưởng tự sát. Trẻ có thể được đánh giá thêm về trầm cảm, lo âu, sang chấn và các vấn đề sức khỏe tâm thần khác.

Nguyên tắc can thiệp trước hết là bảo đảm an toàn và chấm dứt hành vi bắt nạt, đồng thời hỗ trợ tâm lý, điều trị các rối loạn đi kèm nếu có. Tùy tình trạng, trẻ có thể được áp dụng liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT), liệu pháp nhận thức - hành vi tập trung vào sang chấn (TF-CBT). Việc sử dụng thuốc chỉ được cân nhắc khi có chỉ định chuyên môn.

Với trẻ thực hiện hành vi bắt nạt, cần kết hợp kỷ luật phù hợp, không bạo lực với tư vấn tâm lý, rèn luyện khả năng kiểm soát cảm xúc, phát triển sự thấu cảm và phối hợp với gia đình để điều chỉnh hành vi.

Ở cấp độ nhà trường, các chuyên gia đề nghị xây dựng nội quy phòng, chống bắt nạt, tăng cường giám sát, tập huấn giáo viên và thiết lập kênh tiếp nhận thông tin để học sinh có thể tìm kiếm sự hỗ trợ. Những học sinh chứng kiến cũng cần được khuyến khích lên tiếng, hỗ trợ bạn thay vì im lặng hoặc cổ vũ hành vi bắt nạt.

Gia đình cần quan tâm đến những thay đổi bất thường của trẻ như không muốn đi học, thu mình, học tập sa sút, mất ngủ, thường xuyên buồn bã hoặc xuất hiện những vết thương không rõ nguyên nhân. Khi phát hiện dấu hiệu đáng lo ngại, cha mẹ cần lắng nghe, không trách móc, đồng thời đưa trẻ đến cơ sở chuyên môn để được đánh giá và hỗ trợ.

 Theo nhandan.vn

https://nhandan.vn/gan-20-hoc-sinh-viet-nam-tung-bi-bat-nat-canh-bao-nguy-co-ton-thuong-tam-than-post1001251.html