Giữ nghề làm bánh in truyền thống xứ Gò

Giữa nhịp sống hiện đại với đủ đầy các loại bánh mứt ngoại nhập, cơ sở sản xuất bánh của vợ chồng ông Lý Thiệu Hoàn tại phường Gò Công vẫn giữ trọn hương vị bánh in truyền thống của gia đình hơn 40 năm qua. Những ngày này, khi thị trường hàng hóa tết bắt đầu nhộn nhịp, cơ sở sản xuất bánh in gia đình ông đang hối hả vào mùa để kịp phục vụ những thực khách đã trót lòng yêu vị ngọt thanh, thơm dịu của thức quà quê dân dã.

HƠN 40 NĂM GIỮ “LỬA NGHỀ” 

Tìm về vùng đất Gò Công, nơi nổi tiếng với nghề làm bánh truyền thống, chúng tôi có dịp ghé thăm cơ sở sản xuất bánh Tứ Thuận (phường Gò Công) của vợ chồng ông Lý Thiệu Hoàn.

Đây là một trong số ít những gia đình còn giữ được nếp nghề lâu đời, trải qua nhiều đời thăng trầm cùng với sự biến đổi của thời gian. Cả cuộc đời ông Hoàn gần như gắn liền với mùi thơm của bột nếp và vị ngọt của đường kính. 

Ông kể rằng: “Tôi bắt đầu theo cha học nghề làm bánh in từ khi mới 12 tuổi, sau khi lập gia đình, tôi cùng vợ tiếp tục duy trì và phát triển nghề truyền thống của gia đình đến nay đã hơn 40 năm”. 

Theo ông Hoàn, bánh in là loại bánh truyền thống được làm từ bột gạo nếp và đường, có mùi vị ngọt thanh và hương thơm dịu nhẹ. 

Mỗi cơ sở có công thức làm khác nhau nhưng điểm chung là làm mẻ bánh in đạt đến độ vừa cứng, vừa dẻo, khi ăn cho thực khách cảm giác bánh tan trong miệng mà không dính lại là thành công.

Tại cơ sở ông Hoàn sản xuất nhiều loại bánh như: Bánh bàn nhưn khô, bánh in, bánh trung thu… 

Đặc biệt, hương vị đặc trưng riêng của bánh in Tứ Thuận là dùng vỏ quýt hay còn gọi là trần bì làm nguyên liệu tự nhiên, không sử dụng các loại hương liệu công nghiệp. 

Vỏ quýt phơi khô, đem đi hấp rồi xay nhuyễn, sau đó đem trộn với đường và sên kẹo lại rồi đem ủ khoảng 1 năm mới bắt đầu đem ra trộn với bột làm bánh in. 

Chính công đoạn ủ kỹ này đã tạo nên một hương vị đậm đà, thơm dịu, khiến chiếc bánh in nơi đây có hương vị đặc trưng riêng biệt không thể trộn lẫn. Đối với ông, mỗi mẻ bánh ra đời không chỉ là sản phẩm kinh doanh mà là cả một niềm tự hào của hương vị quê nhà.

Thật vậy, dù thị trường bánh kẹo ngày nay vô cùng phong phú với đủ loại mẫu mã bắt mắt, nhưng chiếc bánh in vẫn giữ được sức hút bền bỉ trong đời sống của không ít người dân Gò Công. 

Bà Nguyễn Thị Vân, một người dân ngụ phường Long Thuận chia sẻ rằng, việc đặt chiếc bánh in lên bàn thờ tổ tiên hay mâm cúng ông Công, ông Táo đã trở thành một nghi thức không thể thiếu mỗi độ tết đến xuân về.

NHỮNG TRĂN TRỞ 

Khi những cơn gió se lạnh của tháng Chạp tràn về cũng là lúc các cơ sở làm bánh in ở Gò Công bước vào mùa sản xuất cao điểm nhất trong năm. 

Nếu như ngày thường việc sản xuất diễn ra thong thả thì vào dịp tết, không khí tại cơ sở Tứ Thuận trở nên nhộn nhịp hơn để phục vụ nhu cầu cúng tổ tiên và lễ đưa ông Táo về trời vào ngày 23 tháng Chạp. 

Theo bà Nguyễn Thị Tuyết Nga, chủ Cơ sở bánh Tứ Thuận, trung bình mỗi năm cơ sở cung ứng khoảng 8 tấn bánh, đặc biệt, vào dịp tết, sản lượng thường tăng gấp nhiều lần để đáp ứng đơn hàng từ khắp nơi.

Tuy nhiên, năm nay hoạt động kinh doanh đối mặt với nhiều áp lực khi người dân thắt chặt chi tiêu và các chi phí gia tăng, khiến sản lượng dự kiến sụt giảm từ 5% - 8% so với cùng kỳ. 

Dẫu khó khăn, cơ sở vẫn cố gắng dồn lực sản xuất để giữ gìn nếp nghề truyền thống của gia đình. 

Việc duy trì sản xuất bánh không chỉ phục vụ thị trường, mà tạo điều kiện cho lao động địa phương có công việc và thu nhập ổn định để đón một cái tết tươm tất, sum vầy.

Ngoài ra, để thích ứng với thời đại mới, nghề làm bánh in ngày nay đã có những bước chuyển mình đáng kể. 

Việc đầu tư các thiết bị, máy móc hiện đại như máy xay bột, máy trộn đã thay thế cho nhiều công đoạn thủ công vất vả trước đây, giúp tăng năng suất và giảm bớt sức người. 

Tuy nhiên, dù có sự hỗ trợ của công nghệ, những công đoạn cốt lõi mang tính quyết định đến hương vị vẫn được giữ nguyên theo phương pháp truyền thống. 

Hiện nay, dù phải đối mặt với sự cạnh tranh từ nhiều loại bánh kẹo ngoại nhập nhưng với sự tâm huyết của những người thợ như ông Hoàn, bánh in Gò Công vẫn đang khẳng định sức sống riêng biệt.

Theo UBND phường Gò Công, nghề làm bánh in truyền thống tại địa phương đang đứng trước những thay đổi lớn. 

Nếu như trước đây, vùng đất này từng quy tụ rất nhiều cơ sở đỏ lửa quanh năm, thì nay số lượng đã sụt giảm đáng kể do một số cơ sở chuyển sang các lĩnh vực kinh doanh khác. 

Những hộ còn bám trụ với nghề phải linh hoạt sản xuất thêm nhiều loại bánh ngọt đa dạng để duy trì thu nhập. 

Phó Chủ tịch UBND phường Gò Công Lê Đình An cho biết, riêng mặt hàng bánh in truyền thống, chính quyền địa phương cũng đã nghiên cứu thảo luận về phương án phát triển, tuy nhiên do loại bánh này chủ yếu chỉ tập trung sản xuất vào mùa tết. 

Chính đặc thù tiêu thụ mang tính thời vụ này đã trở thành rào cản lớn, gây khó khăn cho việc đầu tư xây dựng thương hiệu để đưa bánh in Gò Công trở thành sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương.

Có thể nói, trải qua năm tháng, nghề làm bánh in cũng nhiều đoạn thăng trầm do đối mặt với sức cạnh tranh từ nhiều loại bánh kẹo đa dạng trên thị trường. 

Song,  vợ chồng ông Hoàn với bản tính cần cù, chịu khó, vẫn giữ hương vị bánh truyền thống đã được chắt lọc theo thời gian và mỗi dịp tết cổ truyền của dân tộc lại cho ra nhiều khuôn bánh in thơm ngon, dân dã đậm chất quê hương, đáp ứng nhu cầu của người dân và cũng gợi nhớ loại bánh đã gắn liền với tuổi thơ của bao thế hệ người Gò Công.

Tin rằng, với lòng đam mê và nhiệt huyết gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống quê nhà thì dù trên thị trường có nhiều loại bánh mứt ngoại nhập nhưng bánh, mứt truyền thống vẫn có sức sống riêng. 

HOÀI THU