ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI TỈNH ĐỒNG THÁP:
Góp ý hoàn thiện dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam
Theo dõi Báo Đồng Tháp trên
(ĐTO) Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, ngày 20-11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh và dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Đóng góp ý kiến vào các dự thảo luật, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Đồng Tháp nêu nhiều kiến nghị sâu sát từ thực tiễn, hướng đến bảo vệ quyền lợi người sản xuất, gỡ khó cho giao thông đường thủy vùng Đồng bằng sông Cửu Long và gắn phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh.
GÓP Ý DỰ THẢO BỘ LUẬT HÀNG HẢI VÀ ĐƯỜNG THỦY VIỆT NAM
Tham gia góp ý dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, đại biểu Huỳnh Văn Ngon, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, cho rằng, dự thảo đã đề cập quốc phòng, an ninh tại Điều 5, Điều 6 và vai trò của Nhà nước đối với các công trình, khu vực chiến lược tại Điều 16.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ hơn nguyên tắc kết hợp phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh trong quy hoạch, đầu tư xây dựng và khai thác cảng biển, cảng thủy nội địa, tuyến hàng hải, đường thủy cùng các công trình hạ tầng quan trọng. Đặc biệt, với những khu vực, công trình mang tính chiến lược, cần tính toán ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế để đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh khi cần thiết.

Đối với bến cảng lưỡng dụng (Điều 14), đại biểu đánh giá, đây là quy định cần thiết, phục vụ đồng thời mục tiêu dân sự và quốc phòng, an ninh.
Đại biểu kiến nghị quy định cụ thể hơn trách nhiệm của cơ quan quản lý, chủ đầu tư và đơn vị khai thác trong bảo đảm khả năng chuyển đổi, huy động, sử dụng; đồng thời, xác định rõ yêu cầu về vị trí, kết cấu, khu kỹ thuật, kho bãi, giao thông kết nối và khả năng tiếp nhận phương tiện quốc phòng, an ninh ngay từ khi quy hoạch, xây dựng để không phải đầu tư hay cải tạo lại từ đầu khi có tình huống.
Cùng với đó, đại biểu đề nghị có cơ chế phối hợp rõ ràng giữa cơ quan quản lý chuyên ngành và cơ quan quốc phòng trong quản lý, cập nhật thông tin và xây dựng phương án huy động phương tiện, cảng, bến, kho bãi, hậu cần khi có yêu cầu.
Về cơ sở dữ liệu hàng hải và đường thủy nội địa (Điều 7), đại biểu thống nhất chủ trương kết nối, chia sẻ dữ liệu nhưng đề nghị bổ sung yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và bảo vệ bí mật nhà nước, nhất là các dữ liệu liên quan vị trí, quy mô, năng lực khai thác của công trình, phương tiện có ý nghĩa quốc phòng, an ninh. Việc chia sẻ dữ liệu cần đi đôi với phân loại, phân quyền và kiểm soát truy cập chặt chẽ.
Liên quan đến quản lý tàu quân sự nước ngoài và tàu ngầm, phương tiện đi ngầm hoạt động trên vùng biển Việt Nam, đại biểu đề nghị rà soát, quy định rõ hơn thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý hàng hải với cơ quan quốc phòng, an ninh.
Theo đại biểu, đây là vấn đề trực tiếp gắn với chủ quyền, an ninh quốc gia và đối ngoại, đòi hỏi sự thống nhất về thẩm quyền và lực lượng để xử lý kịp thời các tình huống trên biển, tránh làm ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh hoặc tác động đến quan hệ đối ngoại.
Riêng quy định tại Điều 80 về đào tạo, sát hạch, cấp đổi, thu hồi chứng chỉ chuyên môn cho thuyền viên trên các loại tàu quân sự (gồm tàu vận tải quân sự, tàu kiểm ngư trong lực lượng Cảnh sát biển), đại biểu Huỳnh Văn Ngon đề nghị chỉnh lý theo hướng thuộc phạm vi quản lý và do cơ quan chuyên trách của Bộ Quốc phòng quyết định nhằm tránh sự chồng chéo về chức năng giữa các bộ, ngành, vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm yếu tố yêu cầu nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu.

Cũng góp ý cho dự án luật này, đại biểu Phạm Văn Hòa, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, cho rằng, dự thảo luật quy định khá rõ ràng, cụ thể các chính sách cho cảng biển và tàu biển, phù hợp định hướng chiến lược phát triển biển đến năm 2035 - 2045. Tuy nhiên, chính sách dành cho đường thủy nội địa và cảng thủy nội địa vẫn chưa được quan tâm tương xứng, chưa tách bạch rõ giữa hàng hải và đường thủy dù đã gộp chung trong một luật.
Đại biểu nhấn mạnh, Việt Nam không chỉ có biển, mà còn có mạng lưới đường sông quan trọng, nổi bật là hai lưu vực lớn ở sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long, giữ vai trò then chốt trong logistics, vận chuyển hàng hóa và đi lại của người dân. Thực tế thời gian qua, đầu tư cho đường sông còn hạn chế.
Vì vậy, đại biểu đề nghị luật cần có chính sách đầu tư rõ nét hơn cho hạ tầng đường thủy như nạo vét luồng lạch, mở rộng lòng sông, nâng cấp các cầu đường thủy quốc gia và đường thủy nội địa cấp tỉnh, liên tỉnh.
Về quản lý nhà nước, đại biểu tán thành nguyên tắc, Chính phủ thống nhất quản lý và phân công các bộ, ngành, UBND cấp tỉnh.
Song, đại biểu chỉ ra vẫn còn sự chồng lấn giữa Bộ Xây dựng và UBND cấp tỉnh, điển hình như quy định tại Điều 314 khiến khâu phối hợp, xác định cơ quan chủ trì tổ chức thực hiện sau này dễ lúng túng.
Đại biểu đề nghị phân định rạch ròi thẩm quyền, trong đó cảng biển thuộc Bộ Xây dựng quản lý, còn cảng sông nên giao trọn vẹn cho UBND cấp tỉnh.
Đáng chú ý, đại biểu kiến nghị cần có cơ chế phân cấp, phân quyền hoặc cho phép UBND cấp tỉnh ủy quyền cho UBND cấp xã quản lý các công trình, bến bãi sát dân như cầu phao, bến tàu chở khách, chở hàng tại địa bàn. Với đặc thù sông ngòi chằng chịt, nhiều bến đò, bến tàu, nếu chỉ giao cho cấp tỉnh quản lý sẽ khó bao quát hết.
Ngoài ra, liên quan đến quy định giao cảng vụ hàng hải chủ trì phối hợp thực hiện nhiệm vụ ở cảng biển và đường thủy nội địa, đại biểu cho rằng chưa phù hợp khi đã phân công cho cấp tỉnh.
Theo đại biểu, đối với đường thủy nội địa, ở những tỉnh có tuyến sông lớn nên giao cho cảng vụ đường sông của địa phương đảm nhiệm thay vì giao cảng vụ hàng hải…
GÓP Ý DỰ ÁN LUẬT GIAO DỊCH HÀNG HÓA PHÁI SINH
Góp ý đối với dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, đại biểu Đoàn Hùng Vũ, ĐBQH tỉnh Đồng Tháp, cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để phát triển thị trường hàng hóa hiện đại, minh bạch; đồng thời, tạo công cụ phòng ngừa rủi ro, biến động giá cho doanh nghiệp và người sản xuất.
Đồng thời, đề nghị bổ sung một số khái niệm để thuận lợi trong việc thực thi pháp luật.
Tại khoản 7 Điều 3, đại biểu Đoàn Hùng Vũ cho rằng, dự thảo có dùng cụm từ "giá quyền chọn" nhưng chưa có giải thích; còn mức giá được mua, bán khi thực hiện quyền thì chưa có tên gọi, dự thảo chỉ ghi theo "mức giá", "công thức giá". Đối với những người đã từng tham gia thị trường phái sinh thì không xa lạ với các thuật ngữ này; nhưng đối với các đối tượng khác, đặc biệt là những người không được đào tạo về kinh tế, thì cần phải tốn nhiều thời gian nghiên cứu mới có thể hiểu được.
Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung hai khoản ngay sau khoản 7 Điều 3 để định nghĩa rõ "giá quyền chọn" và "giá thực hiện".
Một nội dung được đại biểu Đoàn Hùng Vũ đặc biệt lưu ý là quy định về hợp đồng kỳ hạn tại khoản 5 Điều 3.
Đại biểu chỉ ra rằng, với bà con và các đại biểu ở Đồng bằng sông Cửu Long, việc "bán lúa non" - thương lái đặt cọc chốt giá trước khi thu hoạch là giao dịch rất quen thuộc.
Nếu định nghĩa hợp đồng kỳ hạn chỉ dừng ở thỏa thuận mua bán hàng hóa trong tương lai với giá chốt trước, giao dịch mua bán có giao nhận hàng thật này dễ bị hiểu nhầm thành hợp đồng kỳ hạn hàng hóa phái sinh. Hệ quả là dễ chồng chéo với Luật Thương mại và Bộ luật Dân sự, khiến người dân, doanh nghiệp lúng túng không biết áp dụng luật nào, nghĩa vụ thuế ra sao.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định loại trừ tại khoản 2 Điều 1: Những hợp đồng mua bán mà các bên thực sự giao nhận hàng hóa phục vụ sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng thì không thuộc phạm vi điều chỉnh của luật này mà áp dụng theo pháp luật thương mại và dân sự. Tại khoản 5 Điều 3, đề nghị bổ sung vào cuối định nghĩa hợp đồng kỳ hạn cụm từ "trừ hợp đồng mua bán có giao nhận hàng hóa thực tế quy định tại khoản 2 Điều 1".
Đối với hợp đồng chênh lệch, đại biểu đề nghị tiêu chí xác định nhà đầu tư chuyên nghiệp phải do luật quy định rõ ràng, bảo đảm đủ cả năng lực tài chính, kinh nghiệm giao dịch và trình độ chuyên môn; tổ chức trung gian phải lưu hồ sơ chứng minh và chịu trách nhiệm nếu xếp loại sai.
Tại điểm c khoản 1 Điều 34, đại biểu đề nghị bỏ cụm từ "các tổ chức hợp pháp khác", quy định rõ tổ chức trung gian thị trường OTC phải được cấp phép và công khai danh sách để người dân dễ tra cứu, tránh rủi ro pháp lý.
Về hợp đồng hoán đổi, đại biểu đánh giá loại hợp đồng này giúp khóa chi phí từ đầu, tạo sự yên tâm nhất định, đặc biệt trên thị trường OTC. Tuy nhiên, dự thảo hiện cho phép các bên tham gia thị trường OTC lựa chọn luật điều chỉnh và cơ chế giải quyết tranh chấp (khoản 2 Điều 33), trong khi hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ chưa đạt chuẩn nhà đầu tư chuyên nghiệp vẫn có thể ký kết nhưng thiếu cơ chế bảo vệ riêng. Điều này có thể dẫn đến bên yếu thế dễ bị thiệt trong một số trường hợp tranh chấp.
Vì vậy, đại biểu Đoàn Hùng Vũ đề nghị bổ sung vào khoản 2 Điều 33 quy định: Khi một bên là nhà đầu tư không chuyên nghiệp, hợp tác xã hoặc doanh nghiệp nhỏ và vừa thì bắt buộc áp dụng pháp luật Việt Nam và giải quyết tranh chấp tại Việt Nam.
THU HOÀI - HỮU LÝ


