Hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng bệnh góp phần nâng cao sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người Việt Nam

Ngày 13-3, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức hội thảo phổ biến Luật Phòng bệnh và xin ý kiến dự thảo Nghị định, các Thông tư hướng dẫn Luật Phòng bệnh theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.
 

Tham dự hội thảo có lãnh đạo Bộ Y tế, đại diện các bộ, ngành; lãnh đạo đơn vị trực thuộc Bộ Y tế, Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, Bệnh viện đa khoa 19 tỉnh, thành phố từ tỉnh Quảng Trị trở ra.

Phát biểu ý kiến tại hội thảo, Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết, ngày 10-12-2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15.

Đây là đạo luật quan trọng nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác phòng bệnh, nhất là Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25-10-2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới; Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9-9-2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Theo đó, chuyển trọng tâm từ "tập trung khám bệnh, chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh".

Luật Phòng bệnh được xây dựng trên cơ sở kế thừa Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm (năm 2007), đồng thời mở rộng phạm vi điều chỉnh không chỉ tập trung vào bệnh truyền nhiễm mà bao quát cả bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần, dinh dưỡng trong phòng bệnh và điều kiện bảo đảm để phòng bệnh.

Để Luật Phòng bệnh được triển khai hiệu quả trong thực tiễn và đi vào cuộc sống, việc xây dựng và ban hành các Nghị định và Thông tư hướng dẫn thi hành là hết sức cần thiết, nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật, bảo đảm tính khả thi, thống nhất và phù hợp với điều kiện thực tiễn của hệ thống y tế cũng như các địa phương.

Vì vậy, thời gian qua, Bộ Y tế phối hợp Văn phòng Chính phủ, các bộ, ngành, đơn vị trực thuộc Bộ Y tế và các cơ quan xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh; Thông tư của Bộ Y tế quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh và tiến hành xin ý kiến các Bộ, ngành, địa phương.

Trên cơ sở đó, Bộ Y tế tiếp thu, giải trình, rà soát để hoàn thiện dự thảo để trình ban hành theo quy định, qua đó góp phần hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi khi triển khai trong thực tiễn kịp thời, hiệu quả.

Trao đổi thông tin về Luật Phòng bệnh, Cục trưởng Phòng bệnh (Bộ Y tế) Tiến sĩ Hoàng Minh Đức cho biết: Mục đích ban hành Luật Phòng bệnh nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng bệnh góp phần nâng cao sức khỏe cả về thể chất và tinh thần, tầm vóc, tuổi thọ, chất lượng cuộc sống của người Việt Nam. Luật Phòng bệnh áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tại Việt Nam.

Luật Phòng bệnh gồm 6 Chương, 46 Điều sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026. Chương I: Những quy định chung (từ Điều 1 đến Điều 14); Chương II: Phòng, chống bệnh truyền nhiễm (từ Điều 15 đến Điều 26); Chương III: Phòng, chống bệnh không lây nhiễm; phòng, chống rối loạn tâm thần (từ Điều 27 đến Điều 33); Chương IV: Dinh dưỡng trong phòng bệnh (từ Điều 34 đến Điều 37); Chương V: Điều kiện để bảo đảm phòng bệnh (từ Điều 38 đến Điều 43); Chương VI: Điều khoản thi hành (từ Điều 44 đến Điều 46).

Tiến sĩ Hoàng Minh Đức cho biết thêm, bên cạnh việc kế thừa của Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm (năm 2007), Luật Phòng bệnh được thông qua lần này có những điểm mới mang tính đột phá như: Luật khẳng định phòng bệnh chủ động là chính, lấy người dân làm trung tâm, chú trọng chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời.

Đáng chú ý, Luật không chỉ tập trung vào bệnh truyền nhiễm mà bao quát cả bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần, dinh dưỡng trong phòng bệnh và điều kiện bảo đảm để phòng bệnh; quy định ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí chi thường xuyên, chi đầu tư cho y tế dự phòng; thành lập Quỹ phòng bệnh nhằm tạo nguồn tài chính bền vững cho các hoạt động phòng bệnh.

Luật Phòng bệnh đặc biệt nâng cao quyền lợi của người dân như: được hưởng chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên; được bảo đảm công bằng trong tiếp cận vaccine, sinh phẩm; hỗ trợ thực hiện dinh dưỡng trong phòng bệnh cho các đối tượng, khu vực ưu tiên phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế-xã hội từ thời kỳ để hỗ trợ người dân thực hiện dinh dưỡng hợp lý theo độ tuổi, ngành nghề, tình trạng sinh lý, sức khỏe, trong đó chú trọng dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời.

Mặt khác, Luật Phòng bệnh quy định về ưu đãi nhân lực làm công tác phòng bệnh như: áp dụng chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội đối với nhân viên y tế tại trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng; thu hút, tuyển dụng, ưu đãi, bố trí và sử dụng hợp lý nhân lực làm công tác phòng bệnh; khuyến khích cấp học bổng hoặc trợ cấp cho người học thuộc lĩnh vực phòng bệnh; cơ sở y tế dự phòng được chủ động quy định mức thu nhập tăng thêm từ nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước; hỗ trợ thực hiện các biện pháp dinh dưỡng trong phòng bệnh cho một số đối tượng; phát triển nguồn nhân lực làm công tác phòng bệnh.

Tại hội thảo, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận về những điểm mới của Luật Phòng bệnh; góp ý vào dự thảo Nghị định Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh; dự thảo Thông tư Quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh, vào các nội dung trọng tâm như: Các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm, dịch bệnh truyền nhiễm; khoanh vùng, kiểm soát, ngăn chặn lây lan dịch bệnh giữa khu vực có dịch bệnh và khu vực không có dịch bệnh; kiểm dịch y tế đối với người nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh; kiểm dịch y tế đối với phương tiện vận chuyển nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh; điều kiện bảo đảm cho hoạt động kiểm dịch y tế; bảo đảm an toàn sinh học trong xét nghiệm; việc tổ chức thực hiện dự phòng mắc rối loạn tâm thần tại cộng đồng; quy định về hoạt động tiêm chủng…

Theo nhandan.vn