Khơi dậy sức dân, bồi đắp đời sống văn hóa

Cụ thể hóa tinh thần chỉ đạo của Trung ương “phát triển văn hóa hài hòa với phát triển kinh tế - xã hội”, năm 2025, tỉnh Đồng Tháp tiếp tục ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong việc thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (viết tắt là phong trào).

Không dừng lại ở những con số đạt chuẩn, phong trào thực sự đi vào chiều sâu, khơi dậy tinh thần đoàn kết, nghĩa tình và trở thành động lực quan trọng thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới (NTM), đô thị văn minh trong toàn tỉnh.

“QUẢ NGỌT” TỪ SỰ ĐỒNG THUẬN VÀ SỨC MẠNH TOÀN DÂN

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL), năm 2025, phong trào tiếp tục mở rộng về quy mô, nâng cao về chất lượng và đi vào chiều sâu, lan tỏa mạnh mẽ đến từng ngõ ngách của đời sống xã hội, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, làm nền tảng vững chắc xây dựng NTM, đô thị văn minh, tạo sự chuyển biến tích cực trên nhiều lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội, an ninh, quốc phòng trên địa bàn tỉnh.

Cụ thể, năm qua, các khu phố, khóm, ấp tiếp tục tập trung thực hiện quy ước với các quy định người dân trong khu phố, khóm, ấp giữ gìn vệ sinh môi trường, phát huy truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân tộc, đẩy lùi các tệ nạn xã hội, giúp nhau phát triển kinh tế, giảm nghèo, xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc. 

Hiện ở cấp cơ sở, 100% khu phố, khóm, ấp trên toàn tỉnh (tương đương 1.703 đơn vị) đạt danh hiệu văn hóa. Điều này cho thấy, sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân về việc xây dựng môi trường sống lành mạnh, an toàn và giàu tính cộng đồng. 

Không dừng lại ở việc treo bảng danh hiệu, đời sống văn hóa tại các khu dân cư thực sự khởi sắc thông qua việc huy động sức dân để sửa chữa đường giao thông, xây cầu, hiến đất làm đường và chăm lo an sinh xã hội. 

Việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh còn được cụ thể hóa qua các Hội thi thiết thực như: “Trụ sở cơ quan văn minh, xanh - sạch - đẹp” hay “Tuyến đường sáng - xanh - sạch - đẹp”. 

Những hoạt động này biến các quy ước, hương ước thành hành động tự giác, giúp người dân nâng cao ý thức về vệ sinh môi trường và nếp sống văn minh. 

Việc tổ chức đám cưới, đám tang theo hướng đơn giản, tiết kiệm nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hóa dân tộc góp phần đẩy lùi các hủ tục lạc hậu, hình thành diện mạo mới cho con người Đồng Tháp: Nghĩa tình, năng động và sáng tạo.

Bên cạnh đó, UBND xã, phường trong tỉnh tuyên truyền về các điểm mới của Nghị định 282, ngày 30-10-2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình. 

Hành vi gây ô nhiễm tiếng ồn từ nhà hàng, quán bar trong khu dân cư có thể bị xử phạt và tịch thu phương tiện vi phạm..., qua đó chấn chỉnh tình trạng hát karaoke gây tiếng ồn lớn ảnh hưởng mọi người xung quanh, góp phần xây dựng môi trường sống trong lành.

Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Trường Xuân Mai Thúc Bình cho biết: “Tại địa phương, Đảng ủy, UBND xã sớm xây dựng kế hoạch và phân công các ngành tổ chức thực hiện phong trào một cách bài bản. Chúng tôi quan niệm phong trào phải đảm bảo chất lượng, đi vào thực chất, không chạy theo số lượng. 

Vì vậy, xã thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, các câu lạc bộ đờn ca tài tử để vừa nâng cao đời sống tinh thần cho người dân, vừa tạo môi trường gắn kết cộng đồng, thắt chặt hơn nữa tình làng nghĩa xóm”.

Nói về hiệu quả phong trào, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hựu Lê Tấn Thành chia sẻ, thời gian qua, phong trào tiếp tục được các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quan tâm chỉ đạo, triển khai sâu rộng, góp phần quan trọng vào việc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân. 

Từ đó có sự thay đổi trong từng nếp nhà, ngõ xóm. Người dân giờ đây có ý thức rất cao trong việc giữ gìn vệ sinh, trồng hoa, làm hàng rào cây xanh, tạo nên diện mạo nông thôn mới “Sáng - xanh - sạch - đẹp”.

Minh chứng rõ nhất là 100% ấp giữ vững danh hiệu Ấp văn hóa. Tỷ lệ gia đình văn hóa của xã hằng năm đạt từ 93,9% trở lên. 

Bên cạnh đó, đời sống tinh thần cũng phong phú hơn nhiều. Các câu lạc bộ đờn ca tài tử, bóng đá, bóng chuyền hay võ thuật duy trì sinh hoạt đều đặn, thu hút đông đảo người dân tham gia. 

Chúng tôi rất tự hào khi gìn giữ được các di tích lịch sử như Khu căn cứ cách mạng Vĩnh Hựu và Đài chiến sĩ để giáo dục truyền thống cho con em mình.

VƯỢT KHÓ ĐỂ BỨT PHÁ 

Bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn triển khai phong trào trong năm 2025 tại Đồng Tháp cũng còn những khó khăn cần sớm tháo gỡ. 

Một trong những khó khăn lớn hiện nay liên quan đến các quy định pháp lý và sự thay đổi trong bộ máy hành chính khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. 

Điển hình như các địa phương triển khai thực hiện tốt theo chức năng, nhiệm vụ, nhưng chưa thể đề nghị cấp có thẩm quyền công nhận danh hiệu “Xã, phường tiêu biểu” do thiếu các Nghị định điều chỉnh thẩm quyền và hướng dẫn thống nhất từ Trung ương. Điều này gây ra tâm lý lúng túng cho đội ngũ cán bộ cơ sở và ảnh hưởng đến tính liên tục của phong trào.

Hơn nữa, sự chồng chéo trong chức năng, nhiệm vụ của các thiết chế văn hóa cấp xã như: Trung tâm Văn hóa - Thể thao, Trung tâm Văn hóa - Học tập cộng đồng và Trung tâm Cung ứng dịch vụ công cũng là một điểm nghẽn về mặt quản lý. 

Đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa đa phần là kiêm nhiệm, đôi khi chất lượng phong trào tại một số nơi thiếu tính bền vững. 

Thực tế vẫn còn một bộ phận đoàn viên, thanh niên chưa thực sự mặn mà với các hoạt động cộng đồng, đòi hỏi phải có sự đổi mới mạnh mẽ hơn nữa trong cách tiếp cận và tổ chức thực hiện.

Bước sang năm 2026, tỉnh Đồng Tháp đặt ra những mục tiêu cụ thể và đầy quyết tâm với 11 chỉ tiêu trọng yếu trong thực hiện phong trào. Trong đó, tỉnh phấn đấu duy trì tỷ lệ gia đình văn hóa đạt 93%; khóm, ấp văn hóa đạt 96%; xã, phường tiêu biểu 89%; cơ quan, đơn vị văn hóa 80%... 

Để hiện thực hóa điều này, Sở VH,TT&DL tiếp tục tổ chức quán triệt sâu sắc các mục tiêu, quan điểm chỉ đạo của Trung ương và Tỉnh ủy trong phong trào; lồng ghép thực hiện phong trào với các phong trào, cuộc vận động khác; triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng các danh hiệu văn hóa; thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, tang và lễ hội; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc… 

Đồng thời, thường xuyên tiến hành công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá việc triển khai thực hiện phong trào tại các địa phương, đơn vị; nhân rộng những mô hình, điển hình, cách làm hay, sáng tạo; chấn chỉnh các sai sót và tháo gỡ khó khăn cho cơ sở… 

Nhìn đến chặng đường 2026, dù còn đó những rào cản về cơ chế hay những thách thức từ thực tiễn cơ sở, nhưng với sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và vai trò nòng cốt, nhạy bén của ngành Văn hóa, chúng ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một diện mạo mới tươi sáng hơn. 

Khi tinh thần đoàn kết được khơi dậy và văn hóa thực sự thấm sâu vào mọi mặt của đời sống, đó chính là nguồn nội sinh mạnh mẽ nhất để Đồng Tháp phát triển bền vững, nghĩa tình và văn minh, xứng đáng với niềm tin và kỳ vọng của Nhân dân trong giai đoạn mới.

HOÀI THU - MỸ XUYÊN