Khơi thông “mạch máu” giao thông thủy

Với hệ thống sông ngòi chằng chịt, nằm trên trục giao thương quan trọng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), tỉnh Đồng Tháp đang tập trung nhiều giải pháp khai thác hiệu quả tiềm năng giao thông đường thủy nội địa.

TẬN DỤNG LỢI THẾ “TRÊN BẾN DƯỚI THUYỀN”

Đồng Tháp có mạng lưới sông ngòi, kênh rạch thuận lợi với hai tuyến sông lớn là sông Tiền và sông Hậu, cùng hàng trăm tuyến kênh, rạch liên thông. 

Đây được xem là lợi thế đặc biệt để tỉnh phát triển giao thông thủy, phục vụ nhu cầu vận chuyển nông sản, vật liệu xây dựng và hàng hóa xuất nhập khẩu.

Cùng với sự quan tâm đầu tư của tỉnh, thời gian qua, Trung ương cũng tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” nhằm phát triển giao thông đường thủy tại Đồng Tháp nói riêng và khu vực ĐBSCL nói chung.

Một trong những dự án (DA) trọng điểm là DA Nâng cấp kinh Chợ Gạo giai đoạn 2, có tổng mức đầu tư hơn 1.335 tỷ đồng. DA thực hiện nạo vét, mở rộng luồng chạy tàu bờ Nam kinh Chợ Gạo với chiều dài khoảng 9,85 km; thi công công trình bảo vệ bờ, cầu và đường dân sinh... 

Sau khi cải tạo, tuyến luồng đạt quy chuẩn đường thủy cấp II với chiều sâu hơn 3,5 m, rộng hơn 50 m, giúp tàu thuyền lưu thông thuận lợi hơn. 

Đây là tuyến kênh huyết mạch kết nối ĐBSCLvới TP. Hồ Chí Minh nên ngoài kỳ vọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền Tây, DA còn góp phần phục vụ đời sống dân sinh của người dân địa phương. 

Sau khi hoàn thành và đưa vào khai thác, công trình phát huy hiệu quả rõ nét, giúp việc vận chuyển, lưu thông hàng hóa thuận lợi hơn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Đồng Tháp và toàn vùng ĐBSCL.

Song song đó, Bộ Xây dựng cũng vừa hoàn thành 3 cầu gồm: Sa Đéc, Hồng Ngự và Giồng Găng thuộc DA Nâng cao tĩnh không các cầu đường bộ cắt qua tuyến đường thủy nội địa quốc gia - giai đoạn 1 (khu vực phía Nam).

DA có tổng mức đầu tư hơn 2.155 tỷ đồng, gồm xây mới 9 cầu, nâng cấp cải tạo 1 cầu và tháo dỡ 1 cầu nhằm cải thiện hệ thống hạ tầng giao thông khu vực ĐBSCL. 

Riêng tại Đồng Tháp, cầu Sa Đéc và Hồng Ngự được xây mới, cầu Giồng Găng được cải tạo. Khi hoàn thành đồng bộ, DA sẽ nâng cao năng lực vận tải hàng hóa bằng đường thủy giữa khu vực ĐBSCL với TP. Hồ Chí Minh và các cụm cảng biển khu vực Đông Nam bộ.

Theo đánh giá của ngành chức năng, vận tải đường thủy có nhiều ưu thế như chi phí thấp, khả năng chuyên chở lớn và phù hợp với điều kiện tự nhiên vùng sông nước. 

Trong bối cảnh áp lực lên hệ thống giao thông đường bộ ngày càng gia tăng, việc khai thác hiệu quả giao thông thủy được xem là hướng đi phù hợp nhằm phát triển hệ thống vận tải đồng bộ, bền vững.

Theo ông Trần Đỗ Liêm, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải thủy nội Việt Nam, hệ thống đường sông của Việt Nam nói chung và ĐBSCL nói riêng thuộc tốp đầu thế giới. 

Mạng lưới sông ngòi dày đặc, chỉ cần nạo vét cơ bản là có thể lưu thông tốt. Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết thuận lợi là lợi thế để phát triển giao thông thủy. 

Dòng chảy trong mùa lũ dù có tăng tốc độ, nhưng không ảnh hưởng đến hoạt động vận tải đường thủy. Chế độ bán nhật triều ổn định giúp phương tiện vận tải hoạt động quanh năm.

Người làm ngành vận tải đường thủy nội địa từ trước nay đã tận dụng lợi thế của dòng chảy để tăng tốc độ vận chuyển của phương tiện, nhờ đó tiết kiệm nhiên liệu. 

Ngoài ra, người dân miền Tây cũng có truyền thống gắn bó với sông nước, tạo nguồn nhân lực dồi dào, giàu kinh nghiệm cho ngành vận tải đường thủy nội địa. Đây là những lợi thế rất lớn để phát triển giao thông thủy nội địa.

TẬP TRUNG PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG

Có thể nhận thấy, dù có nhiều lợi thế, nhưng thời gian qua, ngành vận tải đường thủy nội địa vẫn chưa khai thác hết tiềm năng. 

Theo ông Trần Đỗ Liêm, dù có nhiều tiềm năng, lợi thế của vận tải đường sông, nhưng chúng ta chưa khai thác hết. 

Tuyến giao thông đường thủy hiện đã có, vấn đề đặt ra hiện nay là phải củng cố, quy hoạch lại. Hiện lượng hàng hóa tại vùng ĐBSCL so với hơn 10 năm trước đã tăng gấp 5-10 lần, chủ yếu là nông sản. 

Ngoài vận chuyển hàng hóa đến các tỉnh, thành để tiêu thụ và các cảng để xuất khẩu, còn có nhu cầu vận chuyển hàng hóa nhập về khu vực. Do đó, nhu cầu đóng tàu tải trọng lớn ngày càng cao. 

Khi đó, cần phải tiến hành nạo vét tại các vị trí bồi lắng để tạo điều kiện cho các phương tiện lưu thông thông suốt. Đồng thời, phải có cảng lớn để đáp ứng nhu cầu bốc dỡ hàng hóa.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Thế Hồng Trung, trong thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung phát triển các tuyến đường thủy nội địa, hệ thống cảng biển và cảng chuyên dùng, cảng thủy nội địa, bến thủy nội địa trên các tuyến sông, kênh chính.

Theo Kế hoạch Xây dựng các tuyến giao thông trọng điểm kết nối liên vùng, kết nối cảng biển, cảng hàng không và cửa khẩu quốc tế lớn” và “Cải tạo nâng cấp các tuyến đường thủy nội địa, phát triển cảng nội địa” trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp, giai đoạn 2026 - 2030 vừa được UBND tỉnh ban hành, cùng với đường bộ, hệ thống giao thông đường thủy sẽ được tỉnh tập trung phát triển. 

Theo đó, tỉnh sẽ phối hợp Trung ương chuẩn bị đầu tư và triển khai thi công kinh Mương Khai - Đốc Phủ Hiền. 

Đồng thời, đầu tư nạo vét luồng các tuyến đường thủy quốc gia qua địa bàn tỉnh như: Sông Tiền, sông Hậu, Soài Rạp; kêu gọi đầu tư nạo vét luồng một số tuyến đường thủy quan trọng do tỉnh quản lý. 

Song song đó, Đồng Tháp thực hiện kêu gọi đầu tư các cảng biển theo quy hoạch quốc gia như: Khu bến trên sông Tiền, sông Hậu; cảng biển tổng hợp Gò Công. 

Tỉnh sẽ kêu gọi đầu tư hoặc đầu tư xây dựng hệ thống cảng hàng hóa, cảng hành khách, các bến tàu khách du lịch theo quy hoạch trên sông Tiền, sông Hậu, sông Soài Rạp. 

Ngoài ra, tỉnh sẽ đầu tư xây dựng nâng cấp bến phà Bình Ninh qua xã Tân Thới; các bến phà, bến khách ngang sông có khả năng chở ô tô nhằm khai thác tối đa lợi thế giao thông thủy.

Có thể nhận thấy, việc phát triển giao thông đường thủy được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực thúc đẩy lưu thông hàng hóa, nhất là đối với ngành Nông nghiệp thế mạnh của Đồng Tháp. 

Khi hệ thống vận tải thủy hiện đại còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế ven sông của địa phương.

M. THÀNH