Lạm dụng rượu, bia: Nguy cơ bệnh lý tiêu hóa và chuyển hóa

Sử dụng rượu, bia thường xuyên, kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến gan, mà còn gây nhiều tác động bất lợi đối với hệ tiêu hóa và quá trình chuyển hóa. Các nghiên cứu y khoa cho thấy, rượu, bia có mối liên quan với nguy cơ tổn thương, biến chứng loét dạ dày - tá tràng và gia tăng khả năng mắc bệnh gout, kéo theo nhiều hệ lụy đối với sức khỏe.

RƯỢU, BIA VÀ NGUY CƠ BIẾN CHỨNG LOÉT DẠ DÀY

Thủng ổ loét dạ dày - tá tràng là cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng, đặc biệt ở người cao tuổi. Nghiên cứu của BS.CKI. Đặng Phúc Nguyên, BS. Trần Tấn Khoa và BS. Văn Công Hảo (Bệnh viện Đa khoa Đồng Tháp) trên 46 bệnh nhân từ 60 tuổi trở lên được phẫu thuật nội soi khâu lỗ thủng giai đoạn 2025 - 2026 ghi nhận nam giới chiếm trên 76%. Đáng chú ý, 37% bệnh nhân có tiền sử sử dụng kéo dài thuốc kháng viêm không steroid hoặc corticoid.

Rượu, bia, đặc biệt là ethanol, có thể trực tiếp gây tổn thương hàng rào chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày, làm tăng tính thấm và kích ứng đường tiêu hóa. 

Sử dụng lượng lớn, kéo dài có thể làm trầm trọng tình trạng viêm loét, nhất là ở người có bệnh lý dạ dày hoặc dùng thuốc kháng viêm lâu ngày. Mối liên quan này được ghi nhận trong nghiên cứu đoàn hệ tại Đan Mạch trên 26.518 người, theo dõi trung bình 13,4 năm. 

Kết quả cho thấy, nhóm tiêu thụ trên 42 đơn vị rượu mỗi tuần có nguy cơ loét chảy máu cao gấp 4,4 lần so với nhóm uống dưới 1 đơn vị mỗi tuần. Tuy nhiên, đây là bằng chứng về loét chảy máu, không đồng nghĩa với nguy cơ thủng ổ loét tăng tương ứng.

Trong nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Tháp, tỷ lệ thủng dạ dày chiếm 78,3%, thủng tá tràng 21,7%; viêm phúc mạc toàn bộ chiếm 73,9%. Chỉ 67,4% bệnh nhân có biểu hiện đau bụng đột ngột, dữ dội và 60,9% có dấu hiệu co cứng thành bụng. 

Phẫu thuật nội soi khâu lỗ thủng đạt kết quả khá và tốt ở 91,3% bệnh nhân. Tuy nhiên, biến chứng hậu phẫu chiếm 34,8%, trong đó viêm phổi 30,4%; tỷ lệ tử vong trong vòng 30 ngày là 6,5%.

RƯỢU, BIA LÀM GIA TĂNG NGUY CƠ MẮC BỆNH GOUT

Bên cạnh hệ tiêu hóa, lạm dụng rượu, bia còn là yếu tố nguy cơ quan trọng đối với tình trạng tăng acid uric máu và bệnh gout. Nghiên cứu của Choi và cộng sự đăng trên tạp chí The Lancet năm 2004, theo dõi 47.150 nam giới trong 12 năm, ghi nhận 730 trường hợp mắc gout mới. 

So với người không uống rượu, nhóm tiêu thụ 30 - 49,9g cồn/ngày có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 1,96 lần; nhóm uống từ 50g cồn/ngày trở lên có nguy cơ cao gấp 2,53 lần. Trong các loại đồ uống được khảo sát, bia có mối liên quan mạnh nhất với nguy cơ mắc gout.

Theo ThS.BS. Nguyễn Hữu Vinh, Phó Trưởng khoa Nội Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang, rượu, bia tác động đến chuyển hóa acid uric theo hai cơ chế: Làm tăng sản xuất và giảm đào thải chất này. 

Quá trình chuyển hóa ethanol tại gan thúc đẩy phân hủy ATP, làm tăng sản sinh acid uric. Đồng thời, acid lactic hình thành khi chuyển hóa rượu cạnh tranh với acid uric tại ống thận, làm giảm khả năng đào thải. Bia còn chứa purine, góp phần làm tăng acid uric máu.

Khi acid uric tăng kéo dài, tinh thể monosodium urate có thể lắng đọng tại khớp, gây những cơn gout cấp với biểu hiện sưng, nóng, đỏ, đau dữ dội. Bệnh kéo dài có thể hình thành hạt tophi, phá hủy sụn khớp và gây biến dạng khớp. 

Đáng lo ngại, bệnh gout còn liên quan đến nhiều bệnh lý đồng mắc. Báo cáo của Bác sĩ Nguyễn Hữu Vinh dẫn số liệu khảo sát cho thấy, tỷ lệ mắc hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân gout là 66,5%, tăng huyết áp 54,9%, tăng cholesterol máu 41,2%, đái tháo đường 19,1% và bệnh thận mạn 13,5%.

C.THẮNG - T.H 

(lược ghi)