Lào Cai, Hải Phòng muốn thí điểm mô hình xã hội chủ nghĩa

Tỉnh Lào Cai đang chuẩn bị đề án thí điểm xã phường xã hội chủ nghĩa, trong khi Hải Phòng xây dựng mô hình cấp thành phố, hướng tới cộng đồng phát triển, văn minh, hạnh phúc.

Cùng với Hà Nội, tỉnh Lào Cai và thành phố Hải Phòng đang hoàn thiện bộ tiêu chí cụ thể để thí điểm xây dựng mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa.

Phát biểu tại hội thảo Xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - những vấn đề lý luận và thực tiễn ngày 21/5, ông Dương Đức Huy, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh Lào Cai cho biết trước khi hợp nhất với Yên Bái thành tỉnh Lào Cai mới, tỉnh Lào Cai cũ đã được Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương gợi ý nghiên cứu mô hình này. Khi đó, Lào Cai triển khai mô hình ban tuyên vận ở xã, phường, còn Yên Bái xây dựng bộ chỉ số hạnh phúc.

Sau khi hợp nhất hai tỉnh, địa phương đã báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư và được đồng ý chủ trương khảo sát, lựa chọn địa điểm thí điểm xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa. Địa bàn được lựa chọn phải có tính đại diện, không quá đặc thù. Trong đó, phường Lào Cai đại diện khu vực đô thị gắn với kinh tế cửa khẩu và biên giới, còn xã Trấn Yên tiêu biểu cho khu vực nông thôn.

"Lúc đầu, chúng tôi khá bối rối khi xây dựng bộ tiêu chí xã phường xã hội chủ nghĩa vì là địa phương đầu tiên bắt tay thực hiện ý tưởng này", ông Huy nói và cho biết tỉnh đã tổ chức nhiều hội thảo, ba lần chỉnh sửa đề án để hoàn thiện nội dung.

Hệ thống tiêu chí xã phường xã hội chủ nghĩa tại Lào Cai được xây dựng trên 5 nhóm gồm xây dựng con người mới; môi trường sống an toàn, hạnh phúc; phát triển hạ tầng; phát triển kinh tế - xã hội; hệ thống kỹ thuật xã hội. Trên cơ sở đó, tỉnh xây dựng 48 tiêu chí chung cho hệ thống xã phường xã hội chủ nghĩa. Khi triển khai thực tế, phường Lào Cai dự kiến áp dụng 72 tiêu chí cụ thể, còn xã Trấn Yên có 60 tiêu chí.

Phường Lào Cai được định hướng phát triển kinh tế cửa khẩu, du lịch, dịch vụ và logistics. Xã Trấn Yên tập trung phát triển kinh tế nông nghiệp, chú trọng tín chỉ carbon và nông nghiệp sinh thái phục vụ du lịch. "Chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chí xã phường xã hội chủ nghĩa để có thể áp dụng ngay trong thực tiễn và đo đếm rõ ràng bằng các chỉ số cụ thể", ông Huy nói.

Hải Phòng nghiên cứu mô hình xã hội chủ nghĩa gắn với con người

Ông Nguyễn Quang Phúc, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hải Phòng, cho biết thành phố đã tổ chức nhiều hội thảo, thảo luận tại đại hội đảng bộ cơ sở để hoàn thiện đề án triển khai mô hình xã hội chủ nghĩa gắn với con người xã hội chủ nghĩa trên toàn thành phố.

Tháng 1/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ Hải Phòng ban hành Đề án số 04 và Nghị quyết số 05 về xây dựng và triển khai một số mô hình xã hội chủ nghĩa giai đoạn 2026-2030, tiếp cận trên toàn thành phố theo ngành, lĩnh vực. Mục tiêu là xây dựng "Thành phố văn minh - hạnh phúc", với 8 nhóm tiêu chí về mô hình xã hội chủ nghĩa và 6 nhóm tiêu chí về con người xã hội chủ nghĩa.

Giai đoạn 2026-2030, thành phố triển khai 11 mô hình gồm 3 mô hình xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, 2 mô hình phát triển kinh tế, 4 mô hình phát triển văn hóa - xã hội và 2 mô hình phát huy phẩm chất, năng lực con người. Các cơ quan, địa phương được khuyến khích lựa chọn triển khai thêm các mô hình phù hợp điều kiện và nguồn lực, bảo đảm khả thi, dễ thực hiện và thu hút sự tham gia của người dân, doanh nghiệp.

Mỗi mô hình được xây dựng theo phương châm "6 rõ": tên mô hình; mục tiêu, sản phẩm; nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm; nguồn lực; đơn vị chủ trì, phối hợp; lộ trình thực hiện. Hiện 4/11 đề án thành phần đã được phê duyệt kèm nguồn lực, dự kiến hoàn tất phê duyệt toàn bộ trong tháng 6/2026 và triển khai đồng bộ xuống xã, phường, đặc khu, thôn, tổ dân phố, chi đoàn và chi hội.

Nguồn lực triển khai kết hợp ngân sách nhà nước, xã hội hóa và đầu tư công trung hạn. Thành phố đã ban hành 41 chính sách đặc thù theo Nghị quyết 226 của Quốc hội, tiếp tục bố trí ngân sách triển khai đồng bộ cùng các nguồn lực xã hội.

Việc triển khai tại cấp xã, phường được đánh giá là quyết định, bởi đây là nơi gần dân nhất, nơi các mô hình được hiện thực hóa trực tiếp. Hải Phòng có nhiều thuận lợi về nguồn lực tài chính, hạ tầng, thu nhập bình quân đầu người cao, 100% xã hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới, nhiều nơi đạt chuẩn nâng cao, kiểu mẫu, tiệm cận tiêu chí đô thị.

Các mô hình được cụ thể hóa theo các nhóm tiêu chí: dân giàu, thành phố vững mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; nhân dân làm chủ, đồng hành, thụ hưởng; nền kinh tế hiện đại; văn hóa tiên tiến, bản sắc dân tộc; con người phát triển toàn diện; chính quyền thân thiện, hiệu quả; môi trường xã hội an toàn, bền vững.

Thành phố cũng thí điểm các mô hình về quản lý môi trường, như "xã không rác thải nhựa dùng một lần" và 100% hộ gia đình phân loại rác tại nguồn, số hóa hồ sơ sức khỏe điện tử, hoàn thiện mô hình "trường học xã hội chủ nghĩa", nâng cao hạ tầng và cơ chế quản lý dân chủ.

Ông Phúc nhấn mạnh, các mô hình phải gắn với chỉ số hài lòng và hạnh phúc của người dân, cán bộ cấp xã cần nâng cao năng lực số; mọi quy hoạch, chính sách được công khai để dân biết, bàn và giám sát, đồng thời ưu tiên nguồn lực cho giáo dục, y tế và nhà ở công nhân.

Theo vnexpress.net