Mỗi mẫu sinh phẩm hài cốt là một cơ hội trả lại tên cho liệt sĩ

(ĐTO) Ngày 4-10, tỉnh Đồng Tháp hoàn thành việc lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ xét nghiệm ADN, là một trong những địa phương đầu tiên trên địa bàn Quân khu 9 hoàn thành nhiệm vụ này. Đằng sau kết quả đó là những ngày tháng cán bộ, chiến sĩ đến từng nghĩa trang, từng phần mộ, cẩn trọng với từng mẫu hài cốt, bởi mỗi mẫu là thêm một cơ hội trả lại tên tuổi, quê quán cho người đã hy sinh.

Trong “Chiến dịch 500 ngày đêm”, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Đồng Tháp chỉ đạo sát sao, huy động sự vào cuộc của các cấp, các ngành, Lực lượng vũ trang và Nhân dân. Phóng viên (PV) Báo Đồng Tháp có cuộc phỏng vấn Đại tá Nguyễn Văn Hoa, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Đồng Tháp về kết quả và quyết tâm thực hiện nhiệm vụ.

* PV: Thưa đồng chí, Đồng Tháp là một trong những địa phương đầu tiên trên địa bàn Quân khu 9 hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để xét nghiệm ADN. Đồng chí đánh giá như thế nào về ý nghĩa của việc hoàn thành nhiệm vụ sớm hơn kế hoạch trong “Chiến dịch 500 ngày đêm”?

* Đại tá Nguyễn Văn Hoa: Đồng Tháp là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và kinh tế; đồng thời là nơi ghi dấu nhiều chiến công, mất mát trong các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc. 

Toàn tỉnh có hơn 35.287 liệt sĩ hy sinh và an táng trên địa bàn. Trong đó, 11.851 phần mộ có đầy đủ thông tin, 9.648 phần mộ có một phần thông tin và 12.290 phần mộ chưa xác định được thông tin. 

Mỗi con số là một cuộc đời, một người lính, một gia đình chờ đợi hàng chục năm. Vì vậy, việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn mang ý nghĩa đặc biệt, thể hiện trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội.

Ngay sau khi Chính phủ, Bộ Quốc phòng phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Đảng ủy, Bộ CHQS tỉnh xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, cần được tập trung lãnh đạo, chỉ đạo với quyết tâm cao nhất. 

Tỉnh huy động đồng bộ các cơ quan quân sự, cấp ủy, chính quyền địa phương và các lực lượng liên quan; phát huy vai trò chuyên trách của Đội K91, thành lập thêm các Tổ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, bảo đảm nhân lực, phương tiện, trang thiết bị phục vụ nhiệm vụ.

Với sự nỗ lực của các lực lượng, Đồng Tháp hoàn thành việc lấy đủ 12.290 mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 30 nghĩa trang liệt sĩ vào ngày 4-10, sớm hơn kế hoạch đề ra. 

Điều quan trọng là tiến độ luôn đi đôi với chất lượng, 100% mẫu được lấy đúng quy trình kỹ thuật; hồ sơ được hoàn thiện, cập nhật, số hóa; các mẫu được quản lý, bảo quản chặt chẽ, bảo đảm an toàn. 

Mỗi mẫu sinh phẩm hài cốt không chỉ là một mẫu vật phục vụ giám định ADN, mà còn là cơ hội để xác định danh tính, trả lại tên tuổi và quê quán cho những người đã hy sinh.

* PV: Để hoàn thành sớm nhiệm vụ lấy mẫu, Bộ CHQS tỉnh đã tổ chức lực lượng, triển khai các biện pháp như thế nào? Điều gì được xác định là yêu cầu quan trọng nhất trong quá trình thực hiện?

* Đại tá Nguyễn Văn Hoa: “Chiến dịch 500 ngày đêm” là nhiệm vụ có khối lượng công việc lớn, yêu cầu cao về kỹ thuật và tiến độ. Ngay từ đầu, tỉnh xác định phải huy động sức mạnh tổng hợp, trong đó Lực lượng vũ trang giữ vai trò nòng cốt, các cấp, các ngành, địa phương và Nhân dân cùng tham gia. 

Khi mới triển khai, lực lượng thực hiện nhiệm vụ không tránh khỏi những bỡ ngỡ bởi đây là công việc mới, yêu cầu kỹ thuật cao. Chúng tôi vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, từng bước hoàn thiện phương pháp tổ chức từ rà soát, đối chiếu thông tin đến khai quật, lấy mẫu và hoàn trả hiện trạng. Mỗi phần mộ sau khai quật đều được thực hiện kỹ lưỡng, thận trọng, bảo đảm nguyên trạng, thậm chí đẹp hơn trước khi khai quật.

Khó khăn lớn nhất là thời gian đã trôi qua quá lâu. Hài cốt nằm sâu trong lòng đất hàng chục năm, chịu tác động của thổ nhưỡng, độ ẩm, nguồn nước ngầm và quá trình phân hủy tự nhiên; nhiều trường hợp còn được quy tập, di chuyển qua nhiều thời kỳ. 

Có những hố mộ sâu gần 3 m, khiến việc tìm kiếm và lấy mẫu gặp không ít khó khăn. Đối với những phần mộ có tình trạng phức tạp, cán bộ chuyên môn phải kiểm tra, đánh giá kỹ để lựa chọn mẫu phù hợp, phục vụ tốt nhất cho công tác giám định ADN. 

Thời tiết, mặt bằng và đặc điểm từng nghĩa trang cũng tác động trực tiếp đến tiến độ. Yêu cầu quan trọng nhất là không chạy theo tiến độ mà xem nhẹ chất lượng. Mỗi thao tác đều phải chính xác, đúng quy trình, bởi chỉ một sai sót cũng có thể ảnh hưởng đến cơ hội xác định danh tính liệt sĩ.  

Ban Chỉ đạo 515 tỉnh thường xuyên theo dõi, kiểm tra, kịp thời tháo gỡ khó khăn; điều phối, tăng cường lực lượng giữa các đội, tập trung nhân lực, phương tiện cho những nghĩa trang có khối lượng công việc lớn. Cấp ủy, chính quyền địa phương cũng huy động lực lượng tại chỗ, bảo đảm các điều kiện cần thiết để nhiệm vụ được triển khai liên tục, khẩn trương và hiệu quả.

* PV: Bên cạnh hoàn thành công tác lấy mẫu ADN, nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn được triển khai theo chỉ tiêu, kế hoạch. Xin đồng chí cho biết những khó khăn lớn nhất hiện nay và Bộ CHQS tỉnh sẽ tập trung tháo gỡ như thế nào?

* Đại tá Nguyễn Văn Hoa: Thời gian càng lùi xa, dấu tích chiến trường càng bị bào mòn, thông tin về nơi hy sinh, vị trí an táng và danh tính liệt sĩ ngày càng khó xác định. Theo kế hoạch “Chiến dịch 500 ngày đêm”, tỉnh Đồng Tháp được giao tìm kiếm, quy tập 370 hài cốt liệt sĩ trong nước và trên địa bàn hai tỉnh Prey Veng, Pursat của Vương quốc Campuchia; đồng thời lấy 12.290 mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 30 nghĩa trang liệt sĩ (đến nay, công tác lấy mẫu đã hoàn thành).

Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong và ngoài nước là nhiệm vụ thiêng liêng, nhưng hết sức khó khăn. Tại Campuchia, địa hình chủ yếu là rừng rậm, núi non hiểm trở; hài cốt liệt sĩ nằm rải rác, nhiều khu vực xa dân cư, trong khi phần lớn không còn sơ đồ mộ chí. 

Tính đến ngày 3-10, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh phối hợp với các địa phương trong tỉnh và lực lượng vũ trang hai tỉnh Prey Veng, Pursat quy tập được 249 hài cốt liệt sĩ; trong đó 47 hài cốt được quy tập tại Campuchia và 202 hài cốt trên địa bàn tỉnh. 

Có 68 bộ hài cốt được an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Tam Nông, 134 bộ đang được bảo quản tại Đội K91. Kết quả đạt gần 70% chỉ tiêu được giao.

Thời gian tới, Bộ CHQS tỉnh tiếp tục tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh, trọng tâm là Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập trên địa bàn tỉnh và tại Campuchia. Trong đó, tập trung rà soát, xác minh các nguồn thông tin; mở rộng địa bàn, ưu tiên những khu vực trọng điểm, các nghĩa trang tạm và địa điểm có thông tin về mộ liệt sĩ. Đồng thời, tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, lực lượng chức năng và Nhân dân.

Chặng đường phía trước vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng với trách nhiệm và nghĩa tình đối với những người đã hy sinh, các lực lượng sẽ tiếp tục kiên trì tìm kiếm từng dấu tích, từng khu vực còn có thông tin, từng phần mộ. 

Lực lượng vũ trang tỉnh Đồng Tháp tập trung thực hiện các nhiệm vụ còn lại với tinh thần trách nhiệm cao nhất, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ năm 2027, phấn đấu hoàn thành vượt mục tiêu quy tập 370 hài cốt liệt sĩ trong “Chiến dịch 500 ngày đêm”.

* PV: Xin cảm ơn đồng chí!

CHÍ PHÚC - HÀ NAM (thực hiện)