Trưa ngày 30-4-1975, Đài Phát thanh Sài Gòn đưa tiếng nói Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng quân Giải phóng và ra lệnh các cấp chánh quyền, quân đội Việt Nam cộng hòa hạ vũ khí giao cho chánh quyền cách mạng.
Tin ấy làm nức lòng quân dân ta và như sét đánh vào bọn ngụy quân ngụy quyền. Ở mục tiêu thị xã Cao Lãnh, lực lượng võ trang thị xã Cao Lãnh đóng ở vườn Ông Huề, Tiểu đoàn 502C đóng ở Nhị Mỹ khẩn trương lo cơm nước sớm, hành quân vào thị xã Cao Lãnh.
Chiều tối đêm đó, trời đổ mưa to, ta vẫn hành quân, chia hai mũi từ Mỹ Trà và An Bình tiến vào thị xã. Mũi trên bao vây đồn Huế Ụt, án ngữ đường tiếp cận nội ô thị xã Cao Lãnh.
Đồng chí Phạm Văn Lẹ (Bình Dân) gọi loa vào đồn buộc chúng đầu hàng. Xã trưởng Ba - trưởng đồn đồng ý bỏ võ khí tại chỗ, kéo quân ra đầu hàng. Quân ta tiến ra Chợ Mới Mỹ Ngãi. Bà con đốt đèn sáng lên, mang bàn ghế ra đường đón quân ta.
Đồng chí Bình Dân dùng máy PRC25 lấy ở đồn, liên lạc với Chín Tâm ở phía sau và liên lạc với Trung tá Thinh, Chủ tịch Hội đồng tỉnh. Ông ta hứa sẽ đem xe đến rước quân ta vào nội ô.
Thật ra, lúc 15 giờ 30 ngày 30-4-1975, Đại tá Minh, Tỉnh trưởng Kiến Phong vừa ra lịnh tử thủ, vừa dẫn vợ con lên trực thăng trốn chạy.
Tư thế sẵn sàng đầu hàng, nên khi được điện của đồng chí Bình Dân, Trung tá Thinh cùng các trung tá, thiếu tá khác dẫn một đoàn xe Jeep lên Chợ Mới Mỹ Ngãi đón quân ta.
Chín Tâm và một số đồng chí vô Tòa Hành chánh tỉnh. Một đồng chí hạ lá cờ ba que, kéo lên lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng. Lê Hữu Huệ vào Biệt khu 44, tên Trung tá ở đây kính trọng tiếp đón và đưa đồng chí Huệ đi xem các nơi.
Tại Ty Dân vận chiêu hồi, đồng chí Nguyễn Thanh Hoàng lệnh cho họ mở máy truyền thanh, báo tin cho đồng bào quân Giải phóng đã vào làm chủ thị xã Cao Lãnh, kêu gọi đồng bào nổi dậy.
Các đồng chí lãnh đạo các ban, ngành được phân công từ trước tiếp quản các mục tiêu của mình như: Ty Cảnh sát, Ty Ngân khố, nhà máy đèn, nhà máy nước, nhà thương, Ty Điền địa, Nha Học chánh, Bưu điện… không để thất thoát và hoạt động bình thường.
Tại thị xã Sa Đéc, hai Tiểu đoàn 502A và 502B, từ Mỹ An Hưng và Bình Tiên tiến vào từ hai hướng. Ở Sa Đéc, Đại tá Khánh - Tỉnh trưởng cũng đã bỏ trốn từ chiều 30-4-1975.
Nên khi quân ta vào tiếp quản Tiểu khu - Tòa Hành chánh tỉnh, thì các sĩ quan, binh lính đã xếp hàng chờ lúc rạng sáng ngày 1-5-1975. Trong đêm 30-4-1975, khi bộ đội ta chưa đến, các cơ sở hợp pháp trong nội ô thị xã đã chiếm một số cơ quan địch, treo lên cờ Mặt trận. Nhân dân phấn khởi ra đường tiếp đón quân Giải phóng, tiếp tế thức ăn, nước uống.
Ở Chi khu Mỹ An, chiều 30-4-1975, chúng cử một Trung úy ra gặp ta, cố tình trì hoãn để đến đêm, Đại úy Phổ Chi khu trưởng, cùng Tô Bá Hộ lén dẫn quân bỏ trốn, với ý định kéo về thánh địa Hòa Hảo ở quận Chợ Mới. Tới Kinh Hội trời sáng, chúng phải vào trú ẩn trong một đám tràm. Dân đi gài rập chuột phát hiện, về báo tin.
Đồng chí Ba Dân, Bí thư Chi bộ xã Hưng Thạnh vận động mấy chiếc máy cày kéo theo rờ-moóc, chở du kích và Nhân dân ra bao vây, hò hét, gọi hàng.
Bọn địch lớp bị đói, lớp khát, mệt mỏi và thấy không đường thoát, đồng loạt bỏ súng tại chỗ, kéo ra đầu hàng vào sáng ngày 1-5-1975.
Bọn Huỳnh Trung Hiếu ở Lấp Vò, cùng tàn binh các nơi kéo nhau về quận Chợ Mới, thánh địa Hòa Hảo, hòng tử thủ, mặc cả với ta là vùng tự trị của đạo.
Với chánh sách nhân đạo, cả 3 Tiểu đoàn 502 của ta được trang bị thêm trọng pháo, tàu chiến, xe M.113, từ hai hướng dọc sông Tiền, sông Hậu vây ép địch.
Bộ đội cùng cán bộ địa phương vận động gia đình binh sĩ địch kêu gọi chồng con ra hàng. Ngày 3-5-1975, quân ta chiếm Chi khu Chợ Mới. Bọn đầu sỏ như Lương Trọng Tường, Tập… ngoan cố kéo quân về tử thủ khu vực chùa Tây An.
Nếu quân ta nổ súng, chúng sẽ chết hàng ngàn. Đến sáng ngày 6-5-1975, bọn địch ở đây tan rã hoàn toàn. Ta thu hằng chục ngàn súng, 1 máy bay lên thẳng.
Nhà truyền thống Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Tháp. Ảnh: Thanh Hiền
Tại Tổ đình, chúng bí mật chôn giấu 3 hầm súng. Tín đồ tốt báo cho ta. Tại buổi họp mặt tại Tổ đình, họ tin ta không biết nên không nhận. Trước mặt họ, ta đào lên.
Không còn đường chối cãi, bà Năm Biên thay mặt Ban Trị sự Trung ương đạo tuyên bố giải tán Ban Trị sự Trung ương đạo, đưa Phật giáo Hòa Hảo về tu tại gia. Đây là nơi giải phóng sau cùng của tỉnh, của cả miền Nam.
Thời kỳ mới sang trang.
NGUYỄN ĐẮC HIỀN
