Những mốc khám thai không nên bỏ lỡ ở thai kỳ nguy cơ cao

Thai kỳ nguy cơ cao đòi hỏi thai phụ được theo dõi chặt chẽ hơn. Việc nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ, khám thai đúng hẹn và thực hiện siêu âm, xét nghiệm theo chỉ định góp phần phát hiện kịp thời biến chứng, bảo vệ sức khỏe của mẹ và thai nhi.

KHI NÀO THAI KỲ ĐƯỢC XẾP VÀO NHÓM NGUY CƠ CAO?

Thai kỳ nguy cơ cao là thai kỳ có một hoặc nhiều yếu tố làm tăng khả năng xảy ra biến chứng trong lúc mang thai, chuyển dạ hoặc sau sinh, ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi. 

Yếu tố nguy cơ có thể có từ trước khi mang thai như: Tăng huyết áp, đái tháo đường típ 1 hoặc típ 2, bệnh tuyến giáp, gan, thận, u xơ tử cung kích thước lớn, mang thai khi trên 35 tuổi hoặc dưới 17 tuổi, hút thuốc lá, sử dụng rượu, bia hoặc chất kích thích...

Trong thai kỳ có thể xuất hiện đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật. Những trường hợp đa thai, thai chậm tăng trưởng, thai to, đa ối hoặc thiểu ối, nhau tiền đạo, nhau cài răng lược, bất thường cấu trúc hoặc di truyền cũng cần được theo dõi chặt.

Thai phụ dọa sảy thai, dọa sinh non hoặc mắc bệnh lý đặc biệt cần được bác sĩ   chuyên khoa đánh giá và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.

VÌ SAO CẦN ĐƯỢC THEO DÕI CHẶT CHẼ?

Thai kỳ nguy cơ cao không có nghĩa mẹ và bé chắc chắn gặp biến chứng. Tuy nhiên, nguy cơ sinh non, thai chậm tăng trưởng, tiền sản giật, suy thai, phải can thiệp sản khoa hoặc gặp biến chứng trong và sau sinh có thể cao hơn.

Khám thai đầy đủ giúp phát hiện sớm bất thường và can thiệp phù hợp. Lịch khám được cá thể hóa theo bệnh lý của mẹ, tình trạng thai nhi và kết quả từng lần thăm khám.

Các mốc quan trọng trong tam cá nguyệt thứ nhất

Giai đoạn từ khi mang thai đến 13 tuần 6 ngày có vai trò quan trọng trong việc xác định tuổi thai và sàng lọc nguy cơ.

Siêu âm thai sớm: Giúp xác định vị trí, số lượng thai, tim thai, tuổi thai, ngày dự sinh và phát hiện sớm một số bất thường.

Mốc 11 - 13 tuần 6 ngày: Thai phụ được siêu âm đo độ mờ da gáy, đánh giá giải phẫu thai sớm và có thể đo Doppler động mạch tử cung nhằm sàng lọc bất thường nhiễm sắc thể, dự báo nguy cơ tiền sản giật và phát hiện một số dị tật nặng.

Các xét nghiệm ban đầu: Gồm tổng phân tích tế bào máu, tầm soát thiếu máu, Thalassemia, nhóm máu và yếu tố Rh; sàng lọc HIV, viêm gan B, viêm gan C, giang mai; đánh giá chức năng gan, thận. Xét nghiệm nhiễm trùng bào thai hoặc PlGF được thực hiện khi có chỉ định.

Sàng lọc trước sinh không xâm lấn (NIPT): Giúp sàng lọc nguy cơ hội chứng Down, Edwards, Patau và bất thường nhiễm sắc thể giới tính. Nếu kết quả nguy cơ cao, thai phụ sẽ được tư vấn và chỉ định xét nghiệm chẩn đoán phù hợp.

Các mốc quan trọng trong tam cá nguyệt thứ hai

Từ 14 đến 27 tuần, trọng tâm là khảo sát hình thái và theo dõi sự phát triển của thai nhi.

Mốc 20 - 24 tuần: Siêu âm hình thái học để khảo sát cấu trúc thai, phát hiện dị tật; đo chiều dài cổ tử cung và siêu âm tim thai khi có chỉ định. Việc tiêm vắc xin được tư vấn theo tình trạng của từng thai phụ.

Mốc 24 - 28 tuần: Thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose (OGTT) để phát hiện đái tháo đường thai kỳ và có hướng theo dõi, điều trị khi cần.

Theo dõi sát trong tam cá nguyệt thứ ba

Từ 28 tuần đến khi sinh, cần theo dõi sát các biến chứng như tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, thai chậm tăng trưởng, thai to, đa ối hoặc thiểu ối.

Thai phụ nguy cơ cao thường được hẹn khám 2 tuần/lần, từ 36 tuần khám mỗi tuần hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

Qua khám thai, siêu âm và xét nghiệm, bác sĩ theo dõi sự phát triển của thai, lượng nước ối, huyết áp và dấu hiệu tiền sản giật. Từ khoảng 32 tuần, một số thai phụ sẽ được theo dõi tim thai và cơn gò.

Từ 35 - 37 tuần, thai phụ có thể được sàng lọc liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) nhằm giảm nguy cơ nhiễm khuẩn sơ sinh.

Ở những tuần cuối, thai phụ nên trao đổi với bác sĩ về thời điểm, phương pháp và nơi sinh. Với thai kỳ nguy cơ cao, nên sinh tại cơ sở có đủ khả năng cấp cứu sản khoa và chăm sóc sơ sinh.

 Không chờ đến lịch hẹn nếu có dấu hiệu bất thường

Thai phụ cần đến cơ sở y tế ngay khi ra máu âm đạo, rỉ ối hoặc vỡ ối, đau bụng, xuất hiện cơn gò bất thường, đau đầu dữ dội, nhìn mờ, khó thở, phù tăng nhanh, sốt, co giật hoặc thai máy giảm. Không tự dùng thuốc hoặc chờ đến lần khám kế tiếp.

Chủ động theo dõi để có một thai kỳ an toàn

Phần lớn thai kỳ nguy cơ cao vẫn có thể diễn tiến thuận lợi nếu được phát hiện sớm và quản lý đúng chuyên khoa. Thai phụ cần khám đúng hẹn, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về thuốc, dinh dưỡng, vận động, xét nghiệm và tiêm chủng. Lịch khám, siêu âm và xét nghiệm sẽ được điều chỉnh theo tình trạng của từng thai phụ.