Những ngày cuối tháng 6, trên nhiều cánh đồng ở Đồng Tháp, lúa đã chín vàng óng, đến ngày thu hoạch nhưng niềm vui ngày mùa không trọn vẹn. Giá lúa tuy có nhích lên so với vụ đông xuân, song vẫn chưa đủ bù đắp chi phí sản xuất ngày càng tăng, năng suất lại sụt giảm khiến nhiều nông dân chỉ hòa vốn, thậm chí thua lỗ.
NỖI NIỀM VỚI GIÁ LÚA
Ngày cuối cùng của tháng 6-2026, chúng tôi có mặt tại một cánh đồng thuộc xã Tân Phước 3, tỉnh Đồng Tháp.
Dưới cái nắng oi ả của mùa hè, những chiếc máy gặt liên tục di chuyển trên ruộng lúa chín vàng. Thế nhưng, bên bờ ruộng, nhiều nông dân đứng dõi theo việc thu hoạch lại mang tâm trạng kém vui gì giá lúa ở mức thấp.
Gia đình ông Huỳnh Văn Đức (ngụ xã Bình Trưng) canh tác khoảng 2 ha lúa tại xã Tân Phước 3. Vụ hè thu năm nay, ông gieo sạ giống lúa OM18, năng suất chỉ khoảng 5,5 tấn/ha, thương lái thu mua 6.100 đồng/kg.
Nhìn những hạt lúa vừa được thu hoạch, ông Đức không giấu được sự trăn trở. Theo ông Đức, với mức giá này, phần lớn nông dân chỉ có thể hòa vốn hoặc thua lỗ.
Những hộ phải thuê đất sản xuất còn chịu áp lực lớn hơn khi phải gánh thêm chi phí thuê ruộng. Năng suất bình quân của nhiều ruộng trong khu vực chỉ khoảng 5,5 tấn/ha.
Trong khi đó, không chỉ OM18 mà nhiều giống lúa khác cũng đang có giá khá thấp. Cụ thể, lúa OM5451 có giá khoảng 5.600 - 5.700 đồng/kg, còn OM380 chỉ ở mức 5.400 - 5.500 đồng/kg.
Điều ông Đức mong mỏi nhất lúc này là giá vật tư nông nghiệp giảm xuống, còn giá lúa tăng lên khoảng 7.000 - 7.500 đồng/kg để người nông dân có được lợi nhuận xứng đáng với công sức bỏ ra suốt cả vụ mùa.
Không xa ruộng của ông Đức, ông Phan Văn Hiền (ngụ xã Tân Phước 3) cũng đang tất bật theo dõi việc thu hoạch 2 ha lúa trên phần đất thuê của gia đình. Vụ hè thu năm nay, gia đình ông tiếp tục chọn giống OM18 và bán được với giá 6.200 đồng/kg.
Theo ông Hiền, khó khăn lớn nhất không nằm ở khâu sản xuất mà ở chi phí. Tiền thuê đất hiện ở mức khoảng 2,1 triệu đồng/ha/năm.
Bên cạnh đó là hàng loạt khoản chi cho phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công chăm sóc và các chi phí phát sinh khác trong suốt quá trình canh tác.
“Với mức giá và chi phí hiện tại, làm lúa trên đất thuê gần như không có lãi, thậm chí có nguy cơ thua lỗ. Song, đất đã thuê rồi nên vẫn phải làm với hy vọng có lời chút ít, không thể bỏ giữa chừng”, ông Hiền chia sẻ.
Tại ấp Tân Hưng Đông, xã Tân Phước 2, ông Nguyễn Văn Bằng cũng vừa thu hoạch những diện tích lúa hè thu đầu tiên của gia đình. Theo ông Bằng, giá lúa những ngày gần đây đã tăng nhẹ so với đầu vụ.
Hiện lúa OM18 được thương lái mua khoảng 6.300 đồng/kg, cao hơn vụ đông xuân vừa qua khoảng 500 đồng/kg. Tuy nhiên, mức tăng này chưa đủ mang lại niềm vui cho ông cũng như bà con xung quanh, bởi năng suất lúa vụ này không cao.
Do ảnh hưởng của thời tiết và điều kiện sản xuất không thuận lợi, nhiều diện tích chỉ đạt từ 5 - 5,5 tấn/ha, thấp hơn nhiều so với vụ đông xuân trước đó.
Ông Bằng tính toán, với năng suất như hiện nay và chi phí sản xuất ngày càng tăng, lợi nhuận thu được chỉ còn vài trăm ngàn đồng mỗi công, chưa kể công lao động của gia đình.
Hiện gia đình ông có khoảng 8 công lúa vừa thu hoạch và còn hơn 10 ha lúa chuẩn bị bước vào vụ gặt.
Cách đó không xa, ông Nguyễn Văn Minh cũng đang theo dõi tiến độ thu hoạch 5 công lúa OM18 của gia đình. Ông cho biết, thời điểm này, giá lúa OM18 đã tăng lên khoảng 6.500 - 6.600 đồng/kg. Tuy nhiên, gia đình ông đã chốt giá ở mức 6.400 đồng/kg từ khoảng nửa tháng trước.
Ông Minh cho biết thêm, giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhiên liệu và chi phí thuê máy gặt đều tăng so với trước.
Chỉ riêng chi phí phân, thuốc đã khoảng 2 triệu đồng/công, chưa kể các khoản làm đất, gieo sạ và thu hoạch. Vì vậy, sau khi trừ hết chi phí, số tiền còn lại không đáng kể.
Giữa những cánh đồng vàng rực của mùa thu hoạch, những người nông dân mà chúng tôi gặp đều có chung một nỗi niềm. Họ vẫn miệt mài bám ruộng, vẫn đặt niềm tin vào từng vụ mùa mới, nhưng niềm vui ngày gặt lúa giờ đây không còn trọn vẹn như trước.
CHỜ CÚ HÍCH TỪ XUẤT KHẨU
Theo nhận định của một số doanh nghiệp thu mua và xuất khẩu gạo, thị trường xuất khẩu chưa thật sự khởi sắc là một trong những nguyên nhân dẫn đến giá lúa nằm ở mức thấp.
Ông Nguyễn Đức Thịnh, Giám đốc Công ty TNHH Gạo Đức Thịnh (xã Hội Cư, tỉnh Đồng Tháp) cho biết, hiện thị trường xuất khẩu gạo nhìn chung khá ổn định, song chưa có dấu hiệu khởi sắc rõ rệt.
Từ cuối tháng 4 đến nay, thị trường chủ yếu đi ngang, không xuất hiện các đợt mua mạnh như vụ đông xuân. Hiện gạo thơm xuất khẩu đi thị trường Philippines dao động khoảng 500 - 510 USD/tấn, tăng khoảng 100 USD so với giai đoạn cuối tháng 3, đầu tháng 4-2026.
Theo Sở Công thương, mặt hàng gạo của nước ta hiện đã xuất khẩu sang hơn 31 quốc gia và vùng lãnh thổ. Bên cạnh thị trường truyền thống, gạo Việt Nam đã từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu vào các nước châu Mỹ, Trung Đông, châu Phi. Sản phẩm gạo trắng cao cấp, gạo hạt tròn và gạo thơm bước đầu thâm nhập vào những thị trường khó tính, giúp sản phẩm gạo Việt Nam từng bước hiện diện trên khắp thế giới. |
Giá gạo lức cũng tăng nhẹ, từ mức khoảng 9.500 đồng/kg lên khoảng 10.500 đồng/kg. Trong nước, giá lúa thơm tại ruộng hiện phổ biến khoảng 6.200 - 6.300 đồng/kg, có tăng nhưng không đáng kể so với vụ đông xuân.
Theo ông Thịnh, nguyên nhân khiến giá lúa tăng chậm là hiệu suất thu hồi gạo thấp hơn vụ trước, dẫn đến giá thu mua bị hạn chế. Bên cạnh đó, thị trường xuất khẩu hiện nay không sôi động, nhu cầu chậm, không còn tình trạng mua ồ ạt.
Ông Thịnh cho biết thêm: “Năm nay, ngành xuất khẩu gạo gặp nhiều khó khăn.
Chi phí đầu vào tăng mạnh trong khi sức mua chậm khiến nhiều doanh nghiệp bị thu hẹp lợi nhuận, thậm chí thua lỗ. Dự báo, trong ngắn hạn, khoảng 1-2 tuần tới, giá lúa gạo có thể giảm nhẹ, sau đó thị trường sẽ điều chỉnh và có khả năng tăng trở lại trong khoảng 4-6 tuần tiếp theo.
Giai đoạn tháng 7-8 được dự báo là thời điểm thị trường trầm lắng do nhu cầu nhập khẩu thấp; thị trường Philippines vào chính vụ. Từ tháng 9 trở đi, nhu cầu nhập khẩu gạo có thể tăng trở lại, giúp thị trường sôi động hơn”.
Theo Sở Công thương tỉnh Đồng Tháp, trong 6 tháng đầu năm, ngành hàng gạo chiếm 15% về trị giá xuất khẩu gạo toàn tỉnh.
Sản lượng gạo ước đạt 1.441 ngàn tấn, với trị giá ước đạt 665,11 triệu USD (đạt 56,4% kế hoạch năm), tăng 14,65% về lượng và tăng 4,51% về trị giá so với cùng kỳ.
Xuất khẩu gạo trong 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực về sản lượng và trị giá, cho thấy nhu cầu thị trường vẫn ở mức ổn định.
Tuy nhiên, tốc độ tăng kim ngạch thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng sản lượng, phản ánh giá xuất khẩu bình quân có xu hướng giảm. Nguyên nhân chủ yếu là sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia xuất khẩu lớn như: Ấn Độ, Thái Lan.
Theo lãnh đạo Sở Công thương tỉnh Đồng Tháp, để thúc đẩy xuất khẩu gạo, ngành Công thương tiếp tục phối hợp triển khai hiệu quả Đề án Phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.
Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu, phát triển sản phẩm gạo thơm, chất lượng cao, chế biến và mở rộng thị trường ngoài các thị trường truyền thống…
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân, để nâng cao hiệu quả sản xuất của ngành hàng lúa gạo, trong thời gian tới, ngành Nông nghiệp sẽ tổ chức sản xuất hợp lý theo vùng, mùa vụ, bám sát diễn biến thời tiết và thị trường.
Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, cơ giới hóa và chuyển đổi số nhằm giảm chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.
Tỉnh sẽ tập trung triển khai hiệu quả Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án Phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030; Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án “sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050” trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp…
T. ĐẠT
