Phân quyền, phân cấp và đồng bộ hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm

Sau 15 năm triển khai Luật An toàn thực phẩm (năm 2010), hiện nay một số quy định trong hệ thống pháp luật không còn khả thi. Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm để phù hợp chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, đáp ứng các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên là hết sức cần thiết.

Thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hiệp quốc (FAO) cho thấy: mỗi ngày thế giới có hơn 1,6 triệu người mắc các bệnh vì ăn phải thực phẩm bẩn và khoảng 420.000 người chết mỗi năm. Đáng chú ý, có tới hơn 200 bệnh, từ tiêu chảy đến ung thư, là do ăn thực phẩm bị nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc hóa chất.

Do vậy, an toàn thực phẩm bảo vệ sức khỏe con người được cộng đồng quốc tế coi là một trong những nhiệm vụ hàng đầu bảo đảm an sinh xã hội của các quốc gia trên thế giới.

An toàn thực phẩm luôn được Đảng, Nhà nước Việt Nam đặc biệt quan tâm và coi là một vấn đề có ý nghĩa lớn về an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường và cũng là vấn đề có ảnh hưởng lớn đến tiến trình hội nhập của Việt Nam.

Đến nay, về an toàn thực phẩm, Việt Nam đã có hơn 250 văn bản quy phạm pháp luật do các cơ quan Trung ương ban hành. Bên cạnh Luật An toàn thực phẩm (năm 2010) còn có 14 văn bản Luật của Quốc hội có nội dung liên quan an toàn thực phẩm.

Quyền Cục trưởng An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) Chu Quốc Thịnh đánh giá: Nhìn chung, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ban hành thời gian qua đã thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về an toàn thực phẩm, cơ bản phù hợp với chuẩn mực, thông lệ quốc tế, các điều ước, hiệp định quốc tế mà Việt Nam ký kết tham gia và hệ thống pháp luật hiện hành có liên quan.

Sau 15 năm, Luật An toàn thực phẩm đã đáp ứng yêu cầu công tác quản lý nhà nước về thực phẩm. Tuy nhiên, một số quy định của Luật An toàn thực phẩm đã không còn phù hợp, tạo ra một số vướng mắc cho sản xuất, kinh doanh thực phẩm, ảnh hưởng quyền lợi người tiêu dùng.

Như việc phân quyền, phân cấp cho nhiều bộ, ngành dẫn đến chồng chéo trong quá trình thanh tra, kiểm tra, giám sát. Điều 64 Luật An toàn thực phẩm quy định Bộ Công thương chủ trì việc phòng, chống thực phẩm giả, gian lận thương mại trong lưu thông, kinh doanh thực phẩm mà không quy định việc phối hợp hoặc tham gia phòng, chống thực phẩm giả của các bộ khác...

Mặt khác, Nghị định số 15/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm, có các quy định về cơ sở kiểm nghiệm được chỉ định trong giải quyết tranh chấp và cung cấp phiếu kiểm nghiệm khi công bố sản phẩm.

Tuy nhiên, chưa có quy định về điều kiện, hồ sơ, trình tự thủ tục chỉ định hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng của cơ sở kiểm nghiệm do Nhà nước chỉ định, cơ sở kiểm nghiệm kiểm chứng, cơ sở kiểm nghiệm không do Nhà nước chỉ định và phòng kiểm nghiệm của cơ sở sản xuất gây khó khăn trong việc xác định cơ sở kiểm nghiệm được chỉ định cho cơ quan quản lý cũng như các tổ chức, cá nhân tham gia quá trình kinh doanh thực phẩm.

Theo Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên, để giải quyết kịp thời các hạn chế, vướng mắc, bất cập, Bộ Y tế đã hoàn thiện và đang xin ý kiến đóng góp của các bộ, ngành, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị-xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và người dân vào hồ sơ Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), gồm 11 chương, 55 điều, tập trung đề cập các chính sách quan trọng như: Tăng cường quản lý đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh sản phẩm thực phẩm có nguy cơ cao; phân quyền quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm ở trung ương và phân cấp trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc thực hiện quyền quản lý an toàn thực phẩm tại địa phương; kiểm soát các sản phẩm thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn trước khi lưu thông trên thị trường theo hướng dựa trên mức độ nguy cơ của từng loại sản phẩm thực phẩm; kiểm soát các lô hàng thực phẩm khi nhập khẩu vào cửa khẩu Việt Nam theo hướng dựa trên nguy cơ của từng loại sản phẩm và lịch sử tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp; kiểm soát chặt đối với các chất đưa vào sản xuất, chế biến sản phẩm thực phẩm có khả năng sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng thành các chất nguy hại…

“Trên cơ sở các góp ý, Bộ Y tế sẽ tổng hợp, điều chỉnh, bổ sung các nội dung chính sách, từ đó phối hợp các bộ, ngành liên quan sớm hoàn chỉnh dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) trình Chính phủ sẽ được xem xét và thông qua tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI tới đây. Khi được Quốc hội thông qua, Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) không chỉ bảo đảm tính tương thích, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, mà còn tiếp tục khẳng định quyền được tiếp cận và sử dụng thực phẩm an toàn của mọi người dân trên cả nước”, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên khẳng định.

Theo nhandan.vn