Phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả

Sau khi chấm dứt hoạt động cấp huyện, hợp nhất, Đồng Tháp bước vào thời kỳ mới. Bên cạnh những thời cơ, thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội, địa phương cũng đối mặt với không ít áp lực, thách thức trong công tác quản lý nhà nước, đặc biệt là nguy cơ phát sinh các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (TNLPTC) trong giai đoạn chuyển tiếp, vận hành tổ chức bộ máy mới, nhất là cấp xã, phường trên địa bàn tỉnh.

LÃNH ĐẠO, CHỈ ĐẠO TOÀN DIỆN

Từ khi sáp nhập đến nay, với sự tập trung chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, tập thể Thường trực Tỉnh ủy, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chặt chẽ của các ngành, địa phương, vai trò  tham mưu của Ban Chỉ đạo tỉnh, công tác phòng, chống TNLPTC trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực. Theo kết quả rà soát, đánh giá các tiêu chí của Thanh tra Chính phủ, công tác phòng, chống tham nhũng tỉnh Đồng Tháp năm 2025 đạt 75/100 điểm, với một số kết quả nổi bật: 

Một là, Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Ban Chỉ đạo tỉnh tập trung lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện công tác phòng, chống TNLPTC tạo chuyển biến mạnh mẽ trên tất cả các mặt. Đã kịp thời cụ thể hóa các văn bản của Trung ương, trọng tâm là Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 1-4-2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống TNLPTC trong giai đoạn mới; Kế hoạch số 03-KH/TW ngày 18-5-2026 của Bộ Chính trị về thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TW; Nghị quyết số 29/2026/QH16 ngày 24-4-2026 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài… 

Lãnh đạo, chỉ đạo xử lý quyết liệt các dự án tồn đọng, chậm tiến độ và cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy, giải quyết triệt để các “điểm nghẽn” nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công; tập trung tháo gỡ khó khăn, xử lý dứt điểm các vi phạm về đất đai trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, góp phần khơi thông nguồn lực phát triển. 

Hai là, hoạt động kiểm tra, thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử được phối hợp triển khai chặt chẽ, đồng bộ, chuyển dịch mạnh mẽ từ “kiểm tra, xử lý” sang “giám sát chủ động”, “cảnh báo từ sớm, từ xa”, lấy phòng ngừa là cơ bản, chiến lược, xử lý nghiêm minh là đột phá; gắn chặt các khâu tố tụng với việc thực hiện các Quy định của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống TNLPTC trong các hoạt động trọng yếu và chỉ đạo xử lý dứt điểm các vụ án, vụ việc phức tạp theo nguyên tắc “rõ đến đâu xử lý đến đó, không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Thứ ba là, các giải pháp phòng ngừa TNLPTC được các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai đồng bộ, nghiêm túc, nhất là công khai, minh bạch trong quản lý ngân sách, đầu tư công, đất đai, tài sản công; kê khai, kiểm soát tài sản, thu nhập; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt.
Thứ tư là, cấp ủy xã, phường, người đứng đầu cấp ủy đã thể hiện quyết tâm chính trị cao; kịp thời quán triệt, cụ thể hóa đầy đủ các chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ban Chỉ đạo tỉnh sát với tình hình thực tế của từng địa phương. Chủ động trong công tác phân cấp, phân quyền, quản lý cán bộ, xây dựng nội bộ được chú trọng thông qua việc thường xuyên rà soát, bổ sung quy chế làm việc, đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu, giáo dục đạo đức công vụ và tăng cường kỷ luật, kỷ cương. Trong thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy và giải quyết chính sách cán bộ dôi dư sau sáp nhập, cấp ủy cơ sở đã lãnh đạo bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy trình, giữ vững đoàn kết nội bộ, không để phát sinh tiêu cực, khiếu nại, tố cáo; quan tâm chỉ đạo nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, tiếp công dân và giải quyết dứt điểm các khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng, chống TNLPTC ở cơ sở hiện nay vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như: Một số cấp ủy xã, phường, người đứng đầu chưa quan tâm thực chất công tác phòng, chống TNLPTC, trong đó công tác lãnh đạo, chỉ đạo quán triệt các chủ trương về phòng, chống TNLPTC có lúc chưa thật sự đi vào chiều sâu; việc cụ thể hóa và triển khai một số văn bản chỉ đạo của cấp trên đôi lúc còn chậm, thiếu tính thường xuyên. 

Công tác kiểm tra, giám sát về phòng, chống TNLPTC, nhất là các Quy định về kiểm soát quyền lực, phòng, chống TNLPTC trong công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án, xây dựng pháp luật và quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công chưa được quan tâm. Cơ chế kiểm soát quyền lực, vận hành bộ máy và trách nhiệm tham mưu về công tác phòng, chống TNLPTC ở cấp xã, phường chưa phân định rõ người, rõ việc, việc phối hợp giữa các bộ phận hiệu quả chưa cao. 
Công tác chỉ đạo các đơn vị tự kiểm tra nội bộ, chủ động dự báo, phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm có xã, phường chưa thực hiện quyết liệt, có trường hợp thiếu kiên quyết trong xử lý nội bộ, có tồn tại tâm lý sợ ảnh hưởng thành tích của địa phương; việc giám sát kê khai, minh bạch tài sản, thu nhập ở một số nơi chưa thật sự chặt chẽ. Một số xã, phường chưa chủ động, mạnh dạn, có lúc còn lúng túng trong thực hiện nhiệm vụ theo phân cấp, phân quyền sau khi chấm dứt cấp huyện, trong đó có nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện công tác phòng, chống TNLPTC.

MỘT SỐ NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP TRỌNG TÂM

Để tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác phòng, chống TNLPTC, nhất là ở cấp xã, phường trong giai đoạn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân, tạo môi trường minh bạch, lành mạnh, thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, các cấp ủy cần thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng; đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục: Tiếp tục duy trì, phát huy sự đoàn kết, thống nhất trong nội bộ; nâng cao vai trò lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện trong việc quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả các chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương, Tỉnh ủy, Ban Chỉ đạo tỉnh và UBND tỉnh về công tác phòng, chống TNLPTC. Đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức và phương pháp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; gắn công tác phòng, chống TNLPTC với xây dựng, chỉnh đốn Đảng và thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương. Đảm bảo tính công khai, minh bạch trong công tác cán bộ, thực hiện chính sách đối với cán bộ dôi dư; nâng cao trách nhiệm, tính chính xác và kịp thời trong công tác thông tin, tổng hợp số liệu báo cáo.

Hai là, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm: Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chuyên đề của Ban Thường vụ cấp ủy và Ủy ban Kiểm tra cấp ủy; chỉ đạo các chi bộ, đảng bộ trực thuộc thực hiện nghiêm nền nếp kiểm tra, giám sát theo quy định, trong đó tập trung kiểm tra, giám sát các Quy định về kiểm soát quyền lực, phòng, chống TNLPTC trong công tác cán bộ; kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng, thanh tra, kiểm toán; điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; xây dựng pháp luật; quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công. Tập trung kiểm tra, giám sát trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu và việc thực thi công vụ của cán bộ, công chức; kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm hoặc tại các vị trí công tác, lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh TNLPTC hoặc có nhiều dư luận phản ánh. Nâng cao chất lượng công tác tự kiểm tra, tự phát hiện, tự chấn chỉnh nội bộ nhằm phát hiện, xử lý nghiêm minh sai phạm ngay từ cơ sở, các hành vi TNLPTC, “tham nhũng vặt” “không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn”.

Thứ ba là, đẩy mạnh thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng ngừa TNLPTC từ sớm, từ xa: Thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng ngừa TNLPTC; chủ động nhận diện, ngăn chặn nguy cơ sai phạm từ sớm, từ xa, đặc biệt là cụ thể hóa các giải pháp kiểm soát quyền lực trong vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tập trung kiểm soát chặt chẽ các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao như: Quản lý đầu tư xây dựng, tiếp nhận dự án, đất đai, tài chính - ngân sách, mua sắm công, giải quyết thủ tục hành chính. Thực hiện nghiêm quy định về chuyển đổi vị trí công tác đối với cán bộ, công chức; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, công khai minh bạch hoạt động công vụ và thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt.

Thứ tư là, tháo gỡ khó khăn, quản lý, sử dụng hiệu quả và chống lãng phí tài sản công: Chỉ đạo UBND cấp xã khẩn trương rà soát, xây dựng và hoàn thiện phương án quản lý, khai thác, sử dụng các cơ sở nhà, đất, trụ sở làm việc và tài sản công tiếp nhận sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Tập trung xử lý dứt điểm các trường hợp đất công chưa khai thác, để hoang hóa hoặc bị lấn chiếm; xác định rõ trách nhiệm, lộ trình, thời hạn hoàn thành và thực hiện chế độ báo cáo định kỳ theo quy định, kiên quyết không để xảy ra thất thoát, lãng phí tài sản công. 

Thứ năm là, nâng cao năng lực cán bộ, phát huy vai trò giám sát của Nhân dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo: Chỉ đạo Tổ Nội chính cấp ủy xã, phường xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng, chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tham mưu pháp luật và nội chính để đủ năng lực nhận diện, xử lý nguy cơ tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. 

Thực hiện nghiêm Quy định số 11-QĐi/TW và Kết luận số 215-KL/TW ngày 23-11-2025 của Bộ Chính trị về việc sửa đổi, bổ sung Quy định số 11-QĐi/TW ngày 18-2-2019 của Bộ Chính trị về trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy trong việc tiếp dân, đối thoại trực tiếp và xử lý phản ánh, kiến nghị của dân; tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở, không để phát sinh phức tạp, kéo dài. Phát huy tối đa vai trò giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân trong công tác phòng, chống TNLPTC và giám sát việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên.

Thứ sáu là, phát huy vai trò tham mưu của Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh: Ban Nội chính Tỉnh ủy phát huy vai trò tham mưu của Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh trong công tác phòng, chống TNLPTC phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh, xác định đây không chỉ là nhiệm vụ, yêu cầu trước mắt, mà còn là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác phòng, chống TNLPTC trong giai đoạn mới. Tham mưu Ban Chỉ đạo tỉnh thường xuyên tập huấn, hướng dẫn chuyên sâu về nghiệp vụ phòng, chống TNLPTC, nhất là ở cấp cơ sở. Tham mưu tăng cường và nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo tỉnh trong công tác phòng, chống TNLPTC trên địa bàn, góp phần xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, củng cố niềm tin của Nhân dân thực hiện thắng lợi mục tiêu đại hội Đảng bộ tỉnh đã đề ra.

NGUYỄN MINH TUẤN