Quyết liệt tháo gỡ “điểm nghẽn”, tăng tốc đầu tư công

Trong quý I-2026, do gặp nhiều khó khăn, vướng mắc nên tình hình giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh còn chậm. Để tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tỉnh Đồng Tháp đang tập trung đôn đốc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

NHIỀU “ĐIỂM NGHẼN” KHIẾN GIẢI NGÂN CHẬM

Trong kịch bản tăng trưởng của tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, đầu tư công có vai trò rất quan trọng trong phát triển cơ sở hạ tầng, nhằm thúc đẩy các ngành khác phát triển.

Do đó, việc triển khai quyết liệt công tác đầu tư công trong những tháng đầu năm 2026 có ý nghĩa rất quan trọng. Tuy nhiên, do gặp nhiều khó khăn, vướng mắc nên tỷ lệ giải ngân vốn của tỉnh chưa đạt như kỳ vọng.

Theo Sở Tài chính tỉnh Đồng Tháp, tổng nguồn vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh là hơn 11.374 tỷ đồng; trong đó, vốn ngân sách địa phương là trên 9.428 tỷ đồng và vốn ngân sách Trung ương là hơn 1.946 tỷ đồng. 

Tính đến ngày 31-3-2026, tổng giá trị giải ngân là 592,6 tỷ đồng, đạt 5,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao và đạt 5,2% kế hoạch HĐND tỉnh giao; thấp hơn tỷ lệ giải ngân bình quân chung của cả nước là 8,2%.

Trong 32 chủ đầu tư là các sở, ban, ngành tỉnh, có 7 chủ đầu tư có tỷ lệ giải ngân cao hơn bình quân của tỉnh; 6 chủ đầu tư có tỷ lệ giải ngân từ trên 0% đến 5,2%; 19 chủ đầu tư chưa giải ngân. Đối với cấp xã, toàn tỉnh mới có 2/102 xã, phường giải ngân được vốn đầu tư công.

Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Đình Thông, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công quý I-2026 thấp có nguyên nhân. 

Trong đó, tháng 1-2026, các chủ đầu tư tập trung giải ngân hết niên độ kế hoạch năm 2025; tháng 2 trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài. 

Đối với nguồn vốn phân cấp, tỷ lệ giải ngân khá thấp do đa số các dự án là khởi công mới nên trong quý I, các địa phương chủ yếu tập trung cho công tác chuẩn bị đầu tư.

Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) vẫn là “nút thắt” lớn. Sự phối hợp giữa chủ đầu tư và địa phương chưa chặt chẽ, khiến một số dự án còn vướng mắc. 

Ngoài khó khăn trong thu hồi đất, còn phát sinh vướng mắc liên quan đến điều chỉnh quy hoạch, thanh lý tài sản công, nhất là ở các dự án lĩnh vực văn hóa - xã hội. 

Đáng chú ý, giá vật liệu xây dựng như: Cát, đá, xi măng, sắt, thép… tăng cao so với thời điểm mời thầu; cùng với giá xăng, dầu biến động đã tác động trực tiếp đến tiến độ thi công của các nhà thầu.

Đối với công tác chuẩn bị đầu tư, đến hết quý I-2026, tổng số vốn chuẩn bị đầu tư của 639 dự án, khoảng 965 tỷ đồng, vẫn chưa được giải ngân. Điều này ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân chung cũng như tiến độ triển khai các dự án khởi công mới trong năm. 

Nguyên nhân chủ yếu do năm 2026 là năm đầu của kế hoạch trung hạn, khối lượng dự án cần chuẩn bị lớn, trong khi năng lực một số chủ đầu tư và đơn vị tư vấn còn hạn chế. 

Bên cạnh đó, tiến độ chuẩn bị đầu tư còn chậm. Đến ngày 27-2-2026, Sở Tài chính chỉ tiếp nhận 71 hồ sơ. Tuy nhiên, sau khi UBND tỉnh ban hành Công văn số 617 ngày 4-3-2026, chỉ trong 24 ngày, đơn vị đã nhận thêm 128 hồ sơ trình thẩm định chủ trương đầu tư. 

Việc dồn hồ sơ trong thời gian ngắn đã ảnh hưởng đến tiến độ phối hợp thẩm định và chất lượng hồ sơ dự án.

DỒN LỰC THÁO GỠ, TĂNG TỐC TIẾN ĐỘ

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, hiện các chủ đầu tư đang tập trung tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, trong đó chú trọng đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư, GPMB.

Năm 2026, Ban Quản lý dự án tỉnh Đồng Tháp được giao tổng kế hoạch vốn đầu tư công là 1.052 tỷ đồng. Đến nay, đơn vị đã giải ngân được 81,6 tỷ đồng, đạt 7,8%. 

Trong đó, vốn ngân sách địa phương giải ngân đạt 20,5%; vốn ngân sách Trung ương đạt 2,6%. Đối với công tác chuẩn bị đầu tư, đơn vị được giao thực hiện 61 dự án. Trong đó, có 1 dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư; 5 dự án đang trình phê duyệt; 54 dự án đang lập chủ trương đầu tư.

“Đối với các dự án giao thông, đơn vị sẽ tập trung trình tỉnh phê duyệt chủ trương đầu tư, đảm bảo hoàn thành trước ngày 30-4-2026 để kịp tiến độ triển khai và giải ngân vốn” - Giám đốc Ban Quản lý dự án tỉnh Đồng Tháp Hồ Vĩnh Quan cho biết.

Tại cơ sở, phường Cao Lãnh được giao 8,2 tỷ đồng vốn xây dựng cơ bản tập trung và 62,5 tỷ đồng từ nguồn thu tiền sử dụng đất. Đến nay, UBND phường đã trình HĐND phường phân bổ vốn cho các dự án.

Trong công tác GPMB, địa phương đang phối hợp với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực 1 triển khai 11 dự án, bao gồm cả các dự án chuyển tiếp từ năm 2025. Hiện đã có 1 dự án hoàn thành bàn giao mặt bằng.

Chủ tịch UBND phường Cao Lãnh Bùi Quốc Nam cho biết: “Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục tăng cường vận động, tuyên truyền các hộ dân chưa đồng thuận sớm bàn giao mặt bằng. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ các dự án”.

Tại phường Đạo Thạnh, địa phương đang phối hợp thực hiện GPMB Dự án đường giao thông hai bên bờ sông Bảo Định. Đoạn 2 của dự án có 143 tổ chức, cá nhân bị ảnh hưởng, với tổng kinh phí bồi thường 267,3 tỷ đồng. Đến nay, 120/143 trường hợp đã đồng ý bàn giao mặt bằng, với tổng số tiền 237 tỷ đồng; địa phương đã chi trả cho 107 trường hợp, với số tiền 210,1 tỷ đồng. 

“Đối với các trường hợp chưa đồng ý bàn giao mặt bằng, địa phương sẽ tiếp tục họp các ban, ngành để vận động lần 2 trong thời gian tới” - Chủ tịch UBND phường Đạo Thạnh Nguyễn Hữu Đức cho biết.

Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Đình Thông, để đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, thời gian tới cần tăng cường công tác phối hợp giữa các chủ đầu tư với các sở, ngành.

Về công tác nhập thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (Tabmis), ngành Tài chính đề nghị Kho bạc Nhà nước khu vực XVIII rà soát, kiểm tra và có văn bản hướng dẫn các chủ đầu tư hoàn tất thủ tục, đảm bảo nhập đầy đủ kế hoạch năm 2026 cho tất cả các công trình, dự án nhằm giải ngân ngay khi có khối lượng.

Sở Tài chính sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh thực hiện thường xuyên việc điều chuyển kế hoạch vốn năm 2026 giữa các chủ đầu tư để nâng cao tỷ lệ giải ngân của tỉnh ngay trong tháng 4-2026. 

Đối với nguồn vốn phân cấp cho các xã, phường, các địa phương cần khẩn trương hoàn tất công tác lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật, kế hoạch lựa chọn nhà thầu để đảm bảo khởi công trong quý II-2026 và giải ngân 100% kế hoạch vốn vào cuối năm.

Một trong những giải pháp quan trọng là nâng cao năng lực của các chủ đầu tư, nhất là trong công tác đấu thầu. Ngoài ra, các chủ đầu tư cần quan tâm thực hiện tốt và đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư…

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Phạm Thành Ngại yêu cầu, trong thời gian tới, các chủ đầu tư phải đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư, phê duyệt dự án, đấu thầu, GPMB… 

Đồng thời, cần có giải pháp cụ thể để tháo gỡ khó khăn cho các dự án còn vướng mắc. Trong bối cảnh giá vật liệu biến động như hiện nay, các chủ đầu tư phải theo sát, đôn đốc đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ các công trình…

M. THÀNH