Quyết tâm thực hiện các giải pháp gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU

(ĐTO) Sáng 28-7, Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tổ chức phiên họp thứ 35. Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU chủ trì hội nghị.

Dự hội nghị tại điểm cầu tỉnh Đồng Tháp có đồng chí Nguyễn Phước Thiện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo về IUU tỉnh.

Ngày 24-6-2026, Đoàn Thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC) đã có Công thư thông báo về kết quả thanh tra về công tác chống khai thác IUU tại Việt Nam. Theo đó, EC tiếp tục ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực chống khai thác IUU tại Việt Nam và cho rằng Việt Nam đang triển khai các biện pháp đúng đắn, xử lý căn cơ các hành vi khai thác bất hợp pháp. 

Tuy nhiên, EC tiếp tục đưa 38 khuyến nghị thuộc 5 nhóm vấn đề. Qua đợt thanh tra, EC đã chuyển trọng tâm khuyến nghị sang việc nâng cao hệ thống theo dõi, kiểm tra, giám sát và thực thi pháp luật đảm bảo hoạt động khai thác thủy sản tuân thủ pháp luật, kiểm soát truy xuất nguồn gốc đảm bảo ngăn chặn hiệu quả nguyên liệu thủy sản vi phạm khai thác IUU được đưa vào chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu.

Đến nay, Việt Nam đã hoàn thiện thể chế chống khai thác IUU theo khuyến nghị của EC; công tác quản lý đội tàu và các cơ sở dữ liệu VNFishbase, giám sát hành trình (VMS), hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT)… cơ bản đáp ứng yêu cầu quản lý và giám sát hoạt động của tàu cá; công tác kiểm soát nguyên liệu thủy sản khai thác nhập khẩu đạt yêu cầu theo quy định quốc tế và khuyến nghị của EC.

Đến hết tháng 6-2026, cả nước có hơn 80.300 tàu cá được cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia; 99,6% tàu cá thuộc diện bắt buộc đã lắp đặt thiết bị VMS. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới khai thác cho phép và một số trường hợp vi phạm vùng biển nước ngoài.

Từ ngày 1-1 đến 30-6-2026, cả nước phát hiện 4.713 vụ vi phạm quy định về khai thác IUU; trong đó đã xử phạt vi phạm hành chính 1.341 vụ, với tổng số tiền hơn 42 tỷ đồng. 

Đối với các vụ tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, từ đầu năm 2026 đến nay ghi nhận 8 vụ tàu cá và ngư dân bị nước ngoài bắt giữ, xử lý, giảm 26 vụ, tương đương 86,7% so với cùng kỳ năm 2025. 

Về xử lý hình sự các hành vi vi phạm IUU, các cơ quan chức năng đã khởi tố 15 vụ án với 19 bị can; xét xử 4 vụ án với 12 bị cáo, tuyên tổng mức hình phạt 17 năm 12 tháng tù giam.

Tại Đồng Tháp, toàn tỉnh hiện có 1.322 tàu cá đang hoạt động, đạt 100% tàu cá được đăng ký, đăng kiểm, đánh dấu nhận biết, kẻ số đăng ký, cấp giấy phép khai thác, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, lắp đặt VMS và duy trì tín hiệu giám sát 24/24 giờ từ khi rời cảng đến khi cập bến theo đúng quy định. 

Từ đầu năm 2026 đến nay, các lực lượng chức năng đã kịp thời phát hiện, xử lý 53 vụ vi phạm về khai thác IUU, với tổng số tiền xử phạt gần 4 tỷ đồng. Đáng chú ý, từ năm 2024 đến nay, Đồng Tháp không ghi nhận trường hợp tàu cá vi phạm khai thác hải sản trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng biểu dương, ghi nhận những kết quả các bộ, ngành và địa phương đạt được trong thực hiện các giải pháp phòng, chống IUU.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu Bộ trưởng các bộ, ngành Trung ương có liên quan, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển xác định từ nay đến hết tháng 8-2026 là thời gian cao điểm, cấp bách cần tập trung mọi nguồn lực để thực hiện có hiệu quả, đồng bộ các biện pháp tổng thể khắc phục triệt để các khuyến nghị của EC. Quyết tâm tạo chuyển biến thực chất để sớm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC trong năm 2026.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh công tác chuyển đổi số, liên thông dữ liệu đảm bảo “một dữ liệu - một hệ thống - một quy trình - một kết quả” quản lý thống nhất, hiệu quả trong công tác chống khai thác IUU từ Trung ương đến địa phương và phát triển ngành Thủy sản bền vững và hội nhập quốc tế…

Các địa phương bố trí tối đa nguồn lực và triển khai đồng bộ kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ tàu xuất, nhập bến để đảm bảo toàn bộ tàu cá xuất nhập bến khai báo thông tin trên hệ thống eCDT và thực hiện xác nhận, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc trên eCDT theo quy định.

HÀ NAM