CHIẾN DỊCH HỒ CHÍ MINH LỊCH SỬ:

Sự hội tụ tầm cao trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam

Thứ Năm, 30/04/2026, 06:52 (GMT+7)
Theo dõi Báo Đồng Tháp trên

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ những ngày tháng Tư lịch sử năm 1975, những âm vang của Chiến dịch Hồ Chí Minh, trận quyết chiến chiến lược cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, vẫn còn ngân vang trong tâm thức dân tộc. Đó không chỉ là chiến thắng quân sự mang tầm vóc thời đại, mà còn là kết tinh rực rỡ của ý chí độc lập, tinh thần quật cường và trí tuệ Việt Nam.

Trước diễn biến “một ngày bằng hai mươi năm”, ngày 14-4-1975, Bộ Chính trị quyết định Chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định mang tên Chiến dịch Hồ Chí Minh.

“THẦN TỐC, THẦN TỐC HƠN NỮA”

Trên cơ sở đánh giá toàn diện tình hình, cuối tháng 3-1975, Bộ Chính trị nhận định thời cơ để mở cuộc tổng tiến công và nổi dậy tại Sài Gòn - Gia Định đã chín muồi, từ đó quyết định mở Chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định, nhắm thẳng vào trung tâm đầu não của địch nhằm kết thúc chiến tranh trong thời gian ngắn nhất có thể. 

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các đồng chí lãnh đạo Quân ủy Trung ương theo dõi diễn biến Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975. 

Đây là quyết định mang tính chiến lược, thể hiện tầm nhìn nhạy bén và sự quyết đoán của Đảng và Quân ủy Trung ương.

Ngày 7-4-1975, Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi điện lệnh khẩn cấp đến toàn quân: “Thần tốc, thần tốc hơn nữa! Táo bạo, táo bạo hơn nữa! Tranh thủ từng giờ, từng phút, xốc tới mặt trận, giải phóng miền Nam. Quyết chiến và toàn thắng!”. 

Đây không chỉ là một mệnh lệnh quân sự, mà còn là lời hiệu triệu khơi dậy ý chí chiến đấu mạnh mẽ trong toàn quân và toàn dân. Chỉ trong vòng chưa đầy một tháng, các quân đoàn chủ lực hành quân thần tốc về Sài Gòn. 

Đánh giá thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước nói chung, Chiến dịch Hồ Chí Minh nói riêng, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 4 vào tháng 12-1976, Đảng ta đã nhận định: “Năm tháng sẽ trôi qua, nhưng thắng lợi của Nhân dân ta trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước mãi mãi được ghi vào lịch sử dân tộc như một trong những trang chói lọi nhất, một biểu tượng sáng ngời về sự toàn thắng của Chủ nghĩa anh hùng cách mạng và trí tuệ con người và đi vào lịch sử thế  giới như một chiến công vĩ đại của thế kỷ XX, một sự kiện có tầm quan trọng quốc tế to lớn và có tinh thần thời đại sâu sắc”.

Các tuyến đường bị địch phá hủy nhanh chóng được công binh và dân công khắc phục, xe tăng và pháo binh tiến về chiến trường với tốc độ chưa từng có.

Ngày 14-4-1975, thể theo nguyện vọng của Nhân dân và các Lực lượng vũ trang trên chiến trường, trong đó có quân và dân thành phố Sài Gòn - Gia Định, Bộ Chính trị đã phê chuẩn đề nghị của Bộ Chỉ huy chiến dịch, “đồng ý Chiến dịch Sài Gòn lấy tên là Chiến dịch Hồ Chí Minh”.

Việc đổi tên chiến dịch mang ý nghĩa chính trị và tinh thần sâu sắc, thể hiện ý chí sắt đá thực hiện trọn vẹn di nguyện thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. 

Chiến dịch Hồ Chí Minh vì vậy không chỉ là một chiến dịch quân sự, mà còn là biểu tượng của ý chí thống nhất, lòng yêu nước và khát vọng hòa bình của cả dân tộc.

ĐỈNH CAO CỦA NGHỆ THUẬT TIẾN CÔNG CHIẾN LƯỢC

Đúng 17 giờ ngày 26-4-1975, quân ta nổ súng tiến công vào Sài Gòn, mở màn Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Từ 5 hướng chiến lược: Tây - Bắc, Đông - Bắc, Đông, Đông - Nam, Tây và Tây - Nam, các binh đoàn chủ lực, với xe tăng làm mũi nhọn, đồng loạt thọc sâu, đập tan các tuyến phòng thủ vòng ngoài, nhanh chóng áp sát đô thành. Thế trận phòng ngự của đối phương bị phá vỡ từng mảng.

Đêm 28-4-1975, Bộ Tư lệnh chiến dịch ra lệnh cho các cánh quân đồng loạt tiến công vào nội đô Sài Gòn, đồng thời chỉ thị cho các lực lượng ở đồng bằng Nam bộ phối hợp tiến công, mở rộng thế tiến công trên toàn chiến trường, hình thành thế trận tiến công liên hoàn, khép kín.

Rạng sáng 29-4-1975, các cánh quân đồng loạt đánh vào các căn cứ phòng ngự then chốt, mở đường tiến vào trung tâm Sài Gòn. 

Trong thời khắc quyết định ấy, những mệnh lệnh mang tính thôi thúc như: “Chậm trễ là có tội với lịch sử”, “Thời cơ là mệnh lệnh” của Bộ Chính trị đã trở thành lời hiệu triệu mạnh mẽ, hun đúc ý chí chiến đấu của toàn quân, toàn dân. 

Tất cả các đơn vị đều bước vào trận đánh với khí thế tiến công áp đảo, quyết đánh và quyết thắng.

Sau hơn 3 ngày đêm chiến đấu liên tục, quân ta đã đập tan hệ thống phòng thủ vòng ngoài, đánh chiếm nhiều căn cứ, vị trí quan trọng, làm tan rã phần lớn các sư đoàn chủ lực của đối phương. 

Thế trận chiến lược hoàn toàn nghiêng về phía cách mạng. Từ hậu phương lớn miền Bắc đến các vùng giải phóng, từ đô thị đến nông thôn, cả nước dõi theo từng bước tiến của chiến dịch với niềm tin tất thắng. 

Trên mũ, trên tay áo, trên báng súng, trên thân xe, lời dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh - “Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta” - như tiếp thêm sức mạnh cho mỗi cán bộ, chiến sĩ.

Sáng sớm ngày 30-4-1975, từ tất cả các hướng, các binh đoàn chủ lực đồng loạt tiến vào trung tâm Sài Gòn. Quân ta nhanh chóng chiếm được Bộ tư lệnh không quân và Bộ tư lệnh sư đoàn dù của địch, làm chủ sân bay Tân Sơn Nhất. 

10 giờ 45 phút cùng ngày, ta tiến đánh vào Dinh Độc lập, bắt sống toàn bộ chính quyền Sài Gòn, buộc Tổng thống Dương Văn Minh phải tuyên bố đầu hàng không điều kiện. 11 giờ 30 phút, lá cờ cách mạng tung bay trên nóc phủ Tổng thống chính quyền Sài Gòn - Dinh Độc Lập. Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử toàn thắng.

ĐẠI TƯỚNG VĂN TIẾN DŨNG - TÊN TUỔI GẮN LIỀN VỚI CHIẾN DỊCH HỒ CHÍ MINH 

Kết thúc thắng lợi Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, mọi người mới hiểu hết được trí tuệ tập thể của Bộ Chỉ huy Chiến dịch, trong đó có vai trò nổi bật của người chỉ huy Văn Tiến Dũng, người chịu trách nhiệm cao nhất với tư cách Tư lệnh Chiến dịch.

Bức ảnh lịch sử ghi lại khoảnh khắc ở Bộ Chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh vào thời điểm 11 giờ 30 phút ngày 30-4-1975. 

Trong cuộc tấn công sào huyệt cuối cùng của Việt Nam Cộng hòa - khu Sài Gòn - Gia Định, Đại tướng Văn Tiến Dũng cùng với các đồng chí trong Bộ Tư lệnh Chiến dịch như: Phạm Hùng, Lê Đức Thọ, Trần Văn Trà, Lê Đức Anh, Đinh Đức Thiện, Lê Ngọc Hiền… quán triệt sâu sắc tư tưởng chỉ đạo của Bộ Chính trị: “Thần tốc, táo bạo, chắc thắng, đánh chiếm Sài Gòn nhanh gọn, nhưng phải đảm bảo cho thành phố ít bị tàn phá, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và của”. 

Trước khi ra quyết định, Đại tướng Văn Tiến Dũng đã trăn trở rất nhiều: Đánh vào Sài Gòn như thế nào cho nhanh, chắc thắng, làm sụp đổ cả chế độ ngụy quân, ngụy quyền, đập tan cả hệ thống tổ chức quân đội và chính quyền Sài Gòn từ trung ương đến cơ sở, phá tan bộ máy chiến tranh..., nhưng lại phải đánh như thế nào để thành phố ít bị tàn phá nhất, giải phóng được mấy triệu đồng bào mà hạn chế đổ máu và bảo đảm cuộc sống nhanh trở lại bình thường. 

Để giải quyết vấn đề này, Đại tướng cùng tập thể Bộ Chỉ huy chiến dịch đã phân tích vấn đề một cách thấu đáo, toàn diện, cụ thể, tìm ra phương án tối ưu, bảo đảm thắng lợi.

Sau nhiều đêm thức trắng trao đổi, bàn bạc, Đại tướng Văn Tiến Dũng và Bộ Chỉ huy Chiến dịch đi tới nhất trí về cách đánh: Dùng một bộ phận lực lượng thích hợp trên từng hướng, đủ sức hình thành bao vây, chia cắt, chặn giữ quân địch lại, không cho chúng rút chạy về Sài Gòn… 

Dùng đại bộ phận lực lượng các đơn vị nhanh chóng thọc sâu, đánh chiếm các địa bàn then chốt ở vùng ven, mở đường cho các binh đoàn đột kích cơ giới hóa mạnh, đã được tổ chức chặt chẽ, tiến theo các trục đường lớn, đánh thẳng vào 5 mục tiêu được lựa chọn trong nội thành. 

Năm mục tiêu đó là: Bộ Tổng Tham mưu ngụy, Dinh Độc Lập, Biệt khu Thủ đô, Tổng nha Cảnh sát ngụy quyền và sân bay Tân Sơn Nhất. Dưới sự chỉ đạo của Đại tướng Văn Tiến Dũng, chỉ sau 5 ngày (từ 26 - 30-4-1975), Chiến dịch Hồ Chí Minh kết thúc thắng lợi, miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước.

Đại tướng Văn Tiến Dũng đã kể lại thời khắc các đồng chí trong Sở Chỉ huy Chiến dịch vào trưa ngày 30-4-1975: “Mọi người ngồi quanh chiếc máy thu thanh và khi nghe giọng nói của Tổng thống ngụy quyền Dương Văn Minh nói lời tuyên bố đầu hàng không điều kiện, tất cả chúng tôi đều nhảy lên, reo lên, ôm hôn nhau, công kênh nhau. 

Tiếng vỗ tay, tiếng cười, tiếng nói ríu rít, vui náo nhiệt. Các anh Lê Đức Thọ, Phạm Hùng ôm chầm lấy tôi. Tất cả đều nghẹn ngào, xúc động... Anh Đinh Đức Thiện mắt đỏ hoe, nói bây giờ nếu có nhắm mắt cũng yên lòng”...

HỒNG LÊ

 (tổng hợp)

Bình luận