Tạo thị trường cho chip bán dẫn Việt Nam

Để làm chủ từng công đoạn sản xuất chip bán dẫn, Việt Nam cần phát triển năng lực nghiên cứu, hình thành thị trường đầu ra, gắn nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn và đẩy mạnh hợp tác quốc tế. Đây là hướng đi quan trọng để làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành bán dẫn trong nước.

Tập trung xây dựng chip chuyên dụng

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam đã có những bước phát triển đáng ghi nhận. Năm 2025, doanh thu ngành đạt hơn 21 tỷ USD; thu hút hơn 14 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài với hơn 240 dự án; hình thành khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế vi mạch và đội ngũ hơn 7.000 kỹ sư thiết kế bán dẫn.

Việt Nam đang từng bước tham gia các công đoạn quan trọng của chuỗi giá trị toàn cầu, từ thiết kế, đóng gói, kiểm thử đến nghiên cứu phát triển và sản xuất chip chuyên dụng. Trong đó, chip chuyên dụng có vị trí quan trọng, giải quyết đúng bài toán của sản phẩm và của ngành sử dụng. 

Chẳng hạn, một chip AI cho camera tại biên phải xử lý được hình ảnh nhanh, tiêu thụ ít điện, bảo vệ dữ liệu và hoạt động ổn định ngay cả khi kết nối không liên tục. Chip điều khiển UAV hoặc robot phải đáp ứng thời gian thực và độ tin cậy cao. Chip bảo mật phải tạo được gốc tin cậy ngay từ phần cứng…

Tuy nhiên, để làm chủ từng công đoạn, Việt Nam cần giải quyết bài toán căn bản từ công nghệ, thị trường, vốn đầu tư và hoàn thiện hệ sinh thái. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, khó khăn lớn hiện nay là chi phí nghiên cứu và phát triển cao. 

Trong khi đó, chuỗi sản xuất trong nước chưa hoàn chỉnh, từ thiết kế, chế tạo, đóng gói, kiểm thử đến chứng nhận chất lượng. Với những doanh nghiệp có đơn hàng nhỏ, việc tiếp cận các dịch vụ đóng gói, kiểm thử quốc tế với chi phí hợp lý còn nhiều hạn chế. 

Ngay cả khi đã có mẫu chip, doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục đầu tư cho phần mềm, bo mạch, đánh giá độ tin cậy và tích hợp vào sản phẩm, khiến thời gian và chi phí đưa chip ra thị trường tăng cao.

Đáng chú ý, khoảng trống giữa sản phẩm công nghệ và thị trường đang tạo thành một vòng luẩn quẩn. Doanh nghiệp khó mạnh dạn đầu tư khi chưa có khách hàng đầu tiên, trong khi khách hàng cũng chưa sẵn sàng đặt mua khi sản phẩm chưa được kiểm chứng trong thực tế. 

Nếu không có cơ chế hỗ trợ thử nghiệm, đặt hàng và ứng dụng ban đầu, không ít sản phẩm có nguy cơ dừng lại ở khâu nghiên cứu, chưa thể chuyển hóa thành sản phẩm thương mại.

Để tháo gỡ rào cản trên, các chuyên gia cho rằng, Việt Nam cần xây dựng hệ sinh thái chip chuyên dụng đồng bộ, thay vì hỗ trợ riêng lẻ từng doanh nghiệp. Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết đang hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục chip chuyên dụng trong một số ngành, lĩnh vực Nhà nước ưu tiên đặt hàng.

Dự thảo gồm 20 nhóm chip, được xây dựng từ nhu cầu của các bộ, ngành, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và chuyên gia. Các nhóm ưu tiên tập trung vào AI và điện toán tại biên; viễn thông và vô tuyến thế hệ mới; cảm biến, tự hành và IoT; năng lượng và điện tử công suất; bảo mật phần cứng và mã hóa. Danh mục sẽ là căn cứ để định hướng nghiên cứu, tạo tín hiệu thị trường và tập trung nguồn lực vào các sản phẩm có khả năng phát triển tại Việt Nam.

Ngoài ra, Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn sẽ cung cấp hạ tầng dùng chung về công cụ thiết kế, phòng thí nghiệm, hỗ trợ sản xuất thử, đo kiểm và kết nối doanh nghiệp thiết kế với doanh nghiệp sản xuất sản phẩm cuối; qua đó sẽ giảm đáng kể chi phí, rủi ro và thời gian đưa chip từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Đẩy mạnh hợp tác quốc tế

Để làm chủ công nghiệp bán dẫn, Việt Nam cần tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế theo hướng thực chất, tận dụng năng lực của các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới để cùng nghiên cứu chip chuyên dụng và phát triển ứng dụng cụ thể vào từng sản phẩm trong các ngành, lĩnh vực. 

Hiện nay, các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam và Tập đoàn Qualcomm đang mở rộng hợp tác để giải bài toán kết hợp bốn lĩnh vực: AI, bán dẫn, phần mềm và kỹ thuật hệ thống. Ngoài ra, việc hình thành thị trường đầu ra cho sản phẩm do Việt Nam thiết kế được coi là giải pháp then chốt.

Trong khi đó, phía doanh nghiệp cũng đang nỗ lực trong việc hiện thực hóa mục tiêu sản xuất chip. Điển hình như Tập đoàn Geleximco đang xúc tiến thủ tục đầu tư nhà máy sản xuất chip tại Hưng Yên, dự kiến khởi công vào tháng 11-2026 và đưa sản phẩm thương mại ra thị trường vào đầu năm 2028. 

Đơn vị này cam kết ưu tiên thử nghiệm, tích hợp vi mạch điều khiển, cảm biến và chip công suất do kỹ sư Việt Nam thiết kế vào các dòng xe điện và hệ sinh thái công nghiệp của tập đoàn. Qua đó sẽ giải quyết căn cơ bài toán “khách hàng đầu tiên” cho ngành vi mạch nội địa.

Thực tế cho thấy, khi chính sách mở đường và hợp tác quốc tế được thúc đẩy sẽ tạo điều kiện cho các trường đại học, viện nghiên cứu tiếp cận công nghệ tiên tiến, nâng cao năng lực nghiên cứu và từng bước làm chủ các công nghiệp bán dẫn. 

Minh chứng rõ nét nhất là vừa qua Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia đã tuyển chọn và ký kết hợp đồng tài trợ 5 nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu giữa Việt Nam - Nhật Bản về bán dẫn năm 2026. 

Là một trong những đơn vị được mời tham gia nhiệm vụ hợp tác, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thúy, Trường đại học Sư phạm Hà Nội cho biết, thông qua sự kết nối ngoại giao cấp cao từ các tổ chức quản lý nhà nước; các nhà khoa học tại trường đại học, viện nghiên cứu có cơ hội tiếp cận, hợp tác với những “người khổng lồ” công nghệ toàn cầu như Nhật Bản.

Từ nhiệm vụ này, nhóm nghiên cứu Trường đại học Sư phạm Hà Nội đặt mục tiêu cốt lõi là đào tạo và xây dựng nguồn nhân lực bán dẫn tinh hoa thông qua cầu nối hợp tác thường niên Việt - Nhật và các diễn đàn khoa học uy tín, các hội thảo quốc tế trong lĩnh vực bán dẫn.

Thế hệ nhà khoa học trẻ sẽ được trực tiếp tham gia làm việc tại các phòng lab hiện đại của Nhật Bản như Đại học Hiroshima, Đại học Tokyo và các viện nghiên cứu lớn; tiếp cận hệ sinh thái thiết kế vi mạch chuẩn công nghiệp tối tân nhất để sẵn sàng gánh vác tương lai ngành bán dẫn nước nhà.

Theo nhandan.vn

https://nhandan.vn/tao-thi-truong-cho-chip-ban-dan-viet-nam-post999460.html