Thạc sĩ Ngô Thị Hồng Hương: Đưa khoa học đến gần nhà nông

Gắn bó với công việc nghiên cứu, nhân giống cây trồng từ năm 2008, Thạc sĩ Ngô Thị Hồng Hương đã cùng đồng nghiệp đưa nhiều kết quả nuôi cấy mô vào sản xuất, góp phần giảm chi phí và mở thêm lựa chọn cho người trồng.

Với sự kiên trì, tâm huyết phục vụ nhà nông, chị được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tôn vinh tại Chương trình “Nhà khoa học của nhà nông” lần thứ VII năm 2026.

BẮT ĐẦU TỪ NHU CẦU CỦA NGƯỜI TRỒNG

Tháng 3-2008, chị Hương bắt đầu công tác với vai trò cán bộ kỹ thuật tại đơn vị, sau này là Trung tâm Ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao tỉnh Đồng Tháp. 

Chị theo đuổi lĩnh vực nghiên cứu, sản xuất cây giống bằng phương pháp nuôi cấy mô và đạt trình độ thạc sĩ Công nghệ sinh học năm 2018.

Với người sản xuất hoa kiểng, nguồn giống, khả năng thích nghi và chi phí đầu tư là những vấn đề cần tính đến. Công việc nghiên cứu của chị vì vậy gắn với yêu cầu tạo cây giống có thể sử dụng hiệu quả trong thực tế.

Trong báo cáo thành tích đề nghị tôn vinh năm 2026, chị xác định trao đổi, học hỏi từ người dân là cơ sở tìm hướng nghiên cứu. Mỗi cải tiến đều được cân nhắc về khả năng áp dụng, hiệu quả và nhu cầu thị trường trước khi mở rộng sản xuất.

Chị đã nghiên cứu, ứng dụng thành công quy trình nuôi cấy mô hơn 20 chủng loại hoa kiểng, góp phần cho đơn vị cung ứng hàng trăm nghìn cây giống mỗi năm; tham gia 6 nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp cơ sở, 8 sáng kiến cải tiến kỹ thuật; có 8 giải pháp đạt giải tại các kỳ Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Đồng Tháp do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh tổ chức.

TIẾT KIỆM, CHẮT CHIU TỪNG CÂY GIỐNG

Một hướng nghiên cứu của chị là cải tiến quy trình để giảm chi phí cây giống. Giải pháp cải tiến môi trường nhân nhanh cây Đồng tiền, Lan ý và một số cây hoa kiểng mới trong điều kiện nuôi cấy mô, thực hiện năm 2018, đạt giải Ba tại Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Đồng Tháp lần thứ XV, năm 2018 - 2019. 

Theo kết quả báo cáo, chi phí sản xuất mỗi cây Đồng tiền giảm từ khoảng 440 đồng xuống 294 đồng; cây Lan ý từ khoảng 849 đồng xuống 566 đồng. Từ đó, đơn vị giảm giá bán cây giống từ 150 - 300 đồng mỗi cây, giúp người trồng tiết kiệm vốn đầu tư khi mua số lượng lớn.

Giai đoạn 2022 - 2023, chị cùng đồng tác giả Hà Thị Kim Tuyền cải tiến kỹ thuật ra ngôi cây đồng tiền, đạt giải Ba tại Hội thi lần thứ 17. Giải pháp giúp rút ngắn quy trình, giảm hao hụt khi đưa cây từ điều kiện nuôi cấy sang vườn ươm. 

Tại thời điểm tham dự Hội thi, đơn vị đã cung ứng 66.700 cây, giá bán 5.200 đồng mỗi cây, thấp hơn khoảng 600 - 1.300 đồng so với nguồn cây con từ Đà Lạt ở thời điểm đối chiếu.

Cải tiến cho phép bỏ qua bước sử dụng nhà thuần dưỡng cây hoàn chỉnh trong ống nghiệm trước khi đưa ra vườn ươm. Kết quả còn được vận dụng vào sản xuất các loại cây khác.

TẠO THÊM LỰA CHỌN CHO NHÀ VƯỜN

Trong các năm 2016 - 2017, chị thực hiện giải pháp nhân giống sống đời kép bằng phương pháp nuôi cấy mô, ứng dụng sản xuất khoảng 40.000 cây giống trong điều kiện nuôi cấy. Kỹ thuật được chuyển giao cho người trồng giai đoạn 2016 - 2018; giải pháp đạt giải Khuyến khích tại Hội thi lần thứ 15, năm 2018 - 2019.

Với giải pháp “Nhân giống cây Nhân hoa bằng phương pháp nuôi cấy mô”, Trung tâm đáp ứng đơn đặt hàng 31.900 cây và tiếp tục đưa 10.000 cây vào kế hoạch sản xuất năm 2025. Theo báo cáo, giải pháp giúp đơn vị có lợi nhuận trên 54 triệu đồng. 

Ở thời điểm thực hiện, giá bán tại đơn vị là 5.000 đồng mỗi cây, thấp hơn 6.000 - 7.000 đồng so với cây con nhập từ Trung Quốc được dùng để đối chiếu. Nguồn giống tại địa phương nhờ đó tạo thêm lựa chọn với chi phí phù hợp cho nhà vườn.

Kết quả còn được ứng dụng trong đề tài cấp cơ sở về nhân giống và trồng chậu một số cây dược liệu làm kiểng tại Sa Đéc (nghiệm thu tháng 5-2025); đồng thời phục vụ nhân giống một số giống nghệ sen khác theo kế hoạch chuẩn bị cho năm 2026.

Với cây Trầu bà thanh xuân, chị cùng đồng tác giả Nguyễn Thị Tú Trinh thực hiện giải pháp nhân nhanh giống bằng kỹ thuật nuôi cấy mô, đạt giải Nhì tại Hội thi lần thứ 18, năm 2024 - 2025. 

Cây giống giữ được đặc điểm hình thái của cây mẫu, có sức sống tốt, ít hao hụt, nhiều chồi, phục vụ nhu cầu trồng chậu, trang trí sân vườn và nội thất. Chi phí sản xuất ước tính khoảng 5.208 đồng mỗi cây, so với giá bán 7.000 đồng, là cơ sở xem xét khả năng tổ chức sản xuất thử nghiệm.

Cũng tại kỳ Hội thi này, giải pháp nhân giống cây sen bằng kỹ thuật nuôi cấy mô của chị và đồng tác giả Hà Thị Kim Tuyền đạt giải Khuyến khích.

Cây giữ được đặc điểm hình thái hoa của cây mẫu, tạo cơ sở cung ứng giống và nghiên cứu tiếp theo. Kết quả còn được ứng dụng trong đề tài đa dạng hóa bộ giống sen và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mới trong canh tác sen của tỉnh Đồng Tháp, do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển hoa, cây cảnh chủ trì.

BỀN BỈ ĐỂ NGHIÊN CỨU ĐI VÀO THỰC TẾ

Theo Thạc sĩ Ngô Thị Hồng Hương, việc chuyển giao kết quả nghiên cứu đến người dân có những khó khăn riêng. 

Thị trường hoa kiểng luôn biến động, trong khi nghiên cứu và cải tiến kỹ thuật cần thời gian; có những thử nghiệm không cho kết quả như mong muốn. 

Để theo đuổi công việc, người nghiên cứu cần kiên trì, chịu khó, đam mê và sẵn sàng tiếp tục tìm cách giải quyết sau những lần chưa thành công.

Chị cũng nhấn mạnh yêu cầu đánh giá hiệu quả ứng dụng trước khi mở rộng sản xuất. Quan điểm này thể hiện sự thận trọng cần thiết khi đưa một kết quả chuyên môn vào đời sống. 

Một quy trình có thể được thực hiện thành công trong nghiên cứu vẫn cần được xem xét về khả năng vận hành trong điều kiện sản xuất. Sự quan tâm của lãnh đạo đơn vị, tinh thần phối hợp của đồng nghiệp và trao đổi với người trồng góp phần hỗ trợ quá trình đó.

Những ghi nhận qua các kỳ Hội thi Sáng tạo kỹ thuật, cùng Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn năm 2020 (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đánh dấu các chặng đường công tác của chị. Với mỗi nghiên cứu có đồng tác giả, thành quả còn gắn với sự phối hợp chuyên môn trong tập thể.

Từ cải tiến giúp tiết kiệm chi phí đến nghiên cứu thêm các chủng loại hoa kiểng, chị Ngô Thị Hồng Hương thể hiện tinh thần sáng tạo, trách nhiệm với nhà nông. 

Lắng nghe người trồng, giải quyết khó khăn trong sản xuất và thận trọng trước khi nhân rộng, chị trở thành tấm gương sáng về lao động sáng tạo gắn với phục vụ cộng đồng.

Danh hiệu “Nhà khoa học của nhà nông” năm 2026 là sự ghi nhận xứng đáng cho hành trình ấy. Câu chuyện của chị cũng gợi mở một bài học đối với người làm nghiên cứu, nhất là những cán bộ trẻ: Bền bỉ học hỏi, dám thử nghiệm và xuất phát từ nhu cầu thực tiễn để lựa chọn hướng đi. Khi tri thức được chuyển thành những cây giống phục vụ sản xuất, giá trị của khoa học được thể hiện gần gũi, thiết thực trong cuộc sống của người dân.

T. LAM - T. ĐẦM