Thích ứng quy định mới để giữ nhịp xuất khẩu nông sản

Thời gian gần đây, việc tiêu thụ một số loại trái cây chủ lực trên địa bàn tỉnh gặp khó khăn dẫn đến giá giảm sâu. Để tháo gỡ khó khăn, tỉnh Đồng Tháp đang tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nông sản, chủ động thích ứng các quy định mới của thị trường nhập khẩu.

TẬP TRUNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

Hiện nay, toàn tỉnh có khoảng 135.000 ha cây ăn trái các loại. Trong đó, sầu riêng và mít là 2 loại trái cây diện tích lớn nhất. 

Tuy nhiên, thời gian gần đây giá sầu riêng và mít giảm mạnh trong khi đang bước vào vụ thu hoạch chính với sản lượng lớn. 

Trong đó, sản lượng sầu riêng ước đạt khoảng 111.220 tấn (tháng 5 khoảng 74.000 tấn, tháng 6 khoảng 36.800 tấn); sản lượng mít ước đạt 68.300 tấn (tháng 5 khoảng 38.300 tấn, tháng 6 khoảng 29.900 tấn).

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến giá sầu riêng và mít giảm là do ách tắc trong khâu kiểm nghiệm Cadimi và Vàng O. Các trung tâm kiểm nghiệm được phía Trung Quốc phê duyệt hiện tạm ngưng tiếp nhận mẫu từ khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), gây ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Đồng Tháp, qua theo dõi thực tế hoạt động kiểm nghiệm trong thời gian gần đây cho thấy, tỷ lệ mẫu sầu riêng, mít tại khu vực ĐBSCL phát hiện chỉ tiêu Cadimi vượt ngưỡng cho phép có xu hướng ở mức khá cao, với khoảng 30%. Do đó, để tiêu thụ và xuất khẩu bền vững cần phải tập trung khắc phục tình trạng này.

Theo Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân, để tháo gỡ khó khăn trong tiêu thụ sầu riêng và mít, doanh nghiệp (DN) và vùng nguyên liệu cần chủ động kiểm soát chất lượng nguyên liệu liên kết theo mã số vùng trồng. 

Một trong những giải pháp quan trọng là phân loại vùng nguyên liệu theo mức độ rủi ro tồn dư Cadimi để xây dựng kế hoạch thu mua phù hợp. Song song đó là thực hiện kiểm tra, sàng lọc nguyên liệu trước khi đưa vào đóng gói phục vụ xuất khẩu…

Đối với nông dân cần tuân thủ quy trình canh tác an toàn, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo hướng dẫn. Nhà vườn không sử dụng các vật tư đầu vào không rõ nguồn gốc, có nguy cơ gây tồn dư kim loại nặng. 

Đồng thời, ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất, phục vụ truy xuất nguồn gốc; phối hợp với DN, hợp tác xã trong kiểm soát chất lượng và lấy mẫu kiểm nghiệm trước thu hoạch. 

Nông dân cần thường xuyên kiểm tra pH đất (duy trì pH = 6.0-6.5), bổ sung phân hữu cơ, biochar, vi sinh vật có ích (SOFRI-VST 123) để quản lý Cadimi trên vườn sầu riêng.

CHỦ ĐỘNG THÍCH ỨNG NGHỊ ĐỊNH 280

Thực tế cho thấy, Trung Quốc là một trong những thị trường xuất khẩu lớn và quan trọng hàng đầu của Việt Nam nói chung, tỉnh Đồng Tháp nói riêng.

Tuy nhiên, cùng với xu hướng siết chặt quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm, phía Trung Quốc liên tục cập nhật các quy định mới nhằm nâng cao tiêu chuẩn nhập khẩu. 

Trong đó, Nghị định số 280 quy định về quản lý đăng ký DN sản xuất thực phẩm nước ngoài nhập khẩu vào Trung Quốc sẽ có hiệu lực trong tháng 6 tới đây là một trong những nội dung cần được các DN, hợp tác xã, nông dân nắm bắt để thích ứng.

Theo Thạc sĩ Đinh Đức Hiệp, Văn phòng SPS Việt Nam, Bộ NN&MT, Nghị định số 280 thay thế Nghị định số 248 chính thức có hiệu lực từ ngày 1-6-2026. Thời gian chuẩn bị cho DN là khá ngắn. 

Vì vậy, DN cần đặc biệt lưu ý để tránh tình trạng hàng hóa xuất khẩu sang Trung Quốc không được thông quan hoặc bị trả lại.

Theo quy định và hướng dẫn từ phía Trung Quốc, các mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói đã được cấp và được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) thông báo trước đây vẫn tiếp tục được sử dụng nếu đã được cấp trước thời điểm Nghị định 280 có hiệu lực. Tuy nhiên, đối với các DN cần lưu ý một số vấn đề rất quan trọng.

Trước hết , tài khoản đăng ký trên hệ thống phải do chính DN quản lý và vẫn được giữ nguyên. Đây được xem là “tài sản” của DN. Vì vậy, DN phải trực tiếp nắm giữ và quản lý tài khoản này. 

Trong trường hợp có thay đổi liên quan đến thông tin DN hay sản phẩm, cần bổ sung ngay các hạng mục, DN phải chủ động cập nhật trên hệ thống.

DN cần kiểm tra xem tình trạng mã có bị treo hay không để tiến hành xuất khẩu. Nếu DN không quản lý được tài khoản hoặc không đủ thông tin để cập nhật, khi mã bị treo thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu. 

Trong thời gian mã bị treo, DN cần tạm dừng xuất khẩu để xử lý và chỉ khi tình trạng được khắc phục hoàn toàn thì mới tiếp tục xuất khẩu bình thường. 

Điều này nhằm tránh trường hợp DN vẫn xuất hàng khi mã đang bị treo hoặc chưa được khôi phục, dẫn đến nguy cơ hàng hóa bị trả về. Khi đó, DN sẽ chịu nhiều chi phí phát sinh cũng như tổn thất về thời gian và công sức.

Cũng theo Thạc sĩ Đinh Đức Hiệp, DN cần phối hợp chặt chẽ với các chủ mã vùng trồng, nông dân và cơ sở sản xuất để cùng kiểm soát quy trình. 

Các mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói khi có yêu cầu chỉnh sửa hoặc đang trong tình trạng xem xét, tạm dừng thì DN cần hết sức lưu ý. Trong khoảng thời gian đó, không nên tiếp tục xuất khẩu bằng các mã này. 

Trước đây, theo Lệnh 248, phía GACC cũng từng lưu ý rằng nếu hàng hóa đã được xếp lên tàu trước thời điểm mã bị treo thì vẫn có thể được chấp nhận xuất khẩu. Tuy nhiên, nếu hàng hóa được xếp lên tàu sau thời điểm mã bị tạm dừng hoặc bị treo thì lô hàng đó không được chấp nhận.

Thạc sĩ Đinh Đức Hiệp cho biết thêm: “Để hoạt động xuất khẩu nông sản thuận lợi, cơ quan quản lý Nhà nước từ Trung ương đến địa phương cần đẩy mạnh công tác thông tin, đào tạo và hướng dẫn DN; tổ chức tập huấn định kỳ về quy định nhập khẩu, tiêu chuẩn kỹ thuật của Trung Quốc. 

Đồng thời, xây dựng tài liệu hướng dẫn chi tiết, dễ tiếp cận cho DN và địa phương. Một trong những nội dung quan trọng là tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và hỗ trợ DN. Theo đó, các cơ quan quản lý nhà nước cần thiết lập cơ chế giám sát theo chuỗi (từ vùng nguyên liệu đến chế biến, xuất khẩu). 

Song song đó là tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để giảm nguy cơ bị cảnh báo từ nước nhập khẩu. Đặc biệt là chủ động trao đổi kỹ thuật với phía Trung Quốc để tháo gỡ rào cản, xử lý các lô hàng vi phạm…”.

Thực tế cho thấy, việc đáp ứng các tiêu chuẩn mới không chỉ là yêu cầu trước mắt để tháo gỡ đầu ra, mà còn là điều kiện bắt buộc để nông sản Đồng Tháp nâng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

T. ĐẠT - H. THÔNG