Tìm giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long

(ĐTO) Ngày 2-11, tại TP. Cần Thơ, Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam (VOAA) phối hợp với Quỹ SALTA (Hà Lan) và các đối tác tổ chức Hội thảo “Giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững và thích ứng với xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL)”.

Tham dự hội thảo có đại diện Đại sứ quán Vương quốc Hà Lan, các tổ chức quốc tế, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Hội Nông dân Việt Nam, cùng các chuyên gia, nhà khoa học và nông dân sản xuất tiêu biểu của 6 tỉnh, thành vùng ĐBSCL.

ĐBSCL là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước, giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với an ninh lương thực, xuất khẩu nông sản và sinh kế của hàng triệu người dân. Hằng năm, vùng đóng góp khoảng 55% sản lượng gạo cả nước, cung cấp khoảng 90% lượng gạo xuất khẩu và 60% sản lượng thủy sản. 

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm nhập mặn và tình trạng thiếu nước ngọt đang tạo sức ép lớn lên sản xuất và đời sống người dân.

Đáng chú ý, tình trạng sụt lún đất và nước biển dâng được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp. Theo thông tin tại hội thảo, tốc độ sụt lún trung bình của khu vực khoảng 0,96 cm/năm, trong khi mực nước biển dâng khoảng 0,35 cm/năm. 

Thực tế này đòi hỏi các bộ, ngành và địa phương phải có giải pháp căn cơ, lâu dài, từng bước chuyển đổi phương thức sản xuất, nâng cao khả năng chống chịu và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Một trong những nội dung được quan tâm tại hội thảo là dự báo tình hình hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô 2026 - 2027. Theo nhận định của các chuyên gia và ngành chức năng, mùa khô tới có khả năng khắc nghiệt hơn trung bình nhiều năm, cao hơn mùa khô 2025 - 2026 và tương đương, thậm chí có thời điểm cao hơn mùa khô 2015 - 2016.

Theo dự báo, khoảng 45.000 ha cây ăn trái tại các tỉnh ven biển có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi hạn hán, thiếu nước, gồm: Tây Ninh (3.000 ha), Đồng Tháp (14.000 ha), Vĩnh Long (25.000 ha) và TP. Cần Thơ (3.000 ha).

Đối với khu vực sản xuất lúa - tôm, dự báo mùa mưa kết thúc sớm, ít xuất hiện mưa trái mùa, nguy cơ ảnh hưởng đến khoảng 120.000 ha tại những vùng canh tác chủ yếu dựa vào nguồn nước mưa. Trong đó, An Giang khoảng 80.000 ha và Cà Mau khoảng 40.000 ha. 

Bên cạnh đó, nguy cơ sụt lún đất cũng được cảnh báo tại các vùng ngọt hóa thuộc khu vực U Minh Thượng (An Giang), Khánh Hưng, Khánh Bình, Trần Văn Thời (Cà Mau) và tuyến đê biển Tây.

Trước những nguy cơ trên, các đại biểu tập trung trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm ứng phó với những đợt hạn hán, xâm nhập mặn nghiêm trọng trong những năm qua; đánh giá tác động đến sản xuất nông nghiệp bền vững tại ĐBSCL trong 10 năm qua. Đồng thời, thảo luận về chính sách của Nhà nước, kế hoạch ứng phó với xâm nhập mặn, bảo đảm nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất và đời sống trong thời gian tới.

Một nội dung đáng chú ý khác là kết nối, trao đổi kinh nghiệm giữa nông dân Việt Nam và Hà Lan trong quản lý, khai thác và sử dụng nguồn nước hiệu quả. Qua đó, góp phần mở rộng cách tiếp cận, tìm kiếm những giải pháp phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và thực tiễn của từng địa phương.

Ngày 3-11, hội thảo tiếp tục với các chuyên đề về trải nghiệm thực tế của nông dân trước tác động của hạn hán, xâm nhập mặn; những giải pháp đã áp dụng trong sản xuất và thảo luận, đóng góp xây dựng chương trình hành động ứng phó với tình trạng xâm nhập mặn, thiếu nước phục vụ sản xuất trong thời gian tới…

C. TRÍ - T. ĐẠT