Tới Việt Nam... du học

Những năm gần đây, Việt Nam đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn với sinh viên nước ngoài. Thống kê của Bộ GD-ĐT cho thấy, hiện có khoảng 22.000 sinh viên quốc tế đến Việt Nam học tập tại các cơ sở giáo dục đại học.

Đến và ở lại

Mùa hè 2025, trong khuôn khổ Chương trình Trải nghiệm môi trường làm việc của Trường Đại học Anh quốc Việt Nam (BUV), 8 sinh viên đến từ Vương quốc Anh đã tham gia vào nhiều dự án thực tế trong lĩnh vực tiếp thị, du lịch, thiết kế game... 

Trong số đó, James Prentice đến từ Scotland, chàng sinh viên năm cuối ngành Quản trị du lịch - Sự kiện quốc tế tại Đại học Glasgow Caledonian (Anh), sau khi tham gia chương trình trải nghiệm môi trường làm việc của BUV năm 2024 đã đưa ra một quyết định khiến nhiều người bất ngờ: ở lại Việt Nam. 

Khi đến đất nước hình chữ S này, hành trang duy nhất của James chính là trái tim khao khát khám phá thị trường du lịch đang trỗi dậy mạnh mẽ ở Đông Nam Á. 

Sau kỳ thực tập 3 tháng tại Hoàng thành Thăng Long - Di sản Văn hóa thế giới giữa lòng Hà Nội, anh đã nhận ra Việt Nam là “mảnh đất vàng” cho sinh viên quốc tế tìm kiếm cơ hội việc làm, phát triển sự nghiệp. Ấn tượng với văn hóa bản địa, nhịp sống năng động và cơ hội nghề nghiệp tại đây đã khiến James quyết định bán ô tô ở quê nhà để quay trở lại Việt Nam vào năm 2025, lựa chọn gắn bó lâu dài. 

Anh hiện thực tập tại Authentic Asia, một công ty điều hành du lịch chuyên về các điểm đến tại Việt Nam, Lào, Thái Lan; tích cực học tiếng Việt và đảm nhận vai trò đại sứ của BUV, góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam đến sinh viên quốc tế.

Câu chuyện tương tự cũng đến với Chen Lixin (sinh năm 1997), sinh viên Trung Quốc đam mê nghiên cứu điện ảnh và văn hóa Việt Nam. Từ năm 2022, Chen sang Việt Nam học ngành Tiếng Việt và văn hóa Việt Nam tại Khoa Việt Nam học, Trường Đại học Hà Nội (HANU).

Theo Chen (đã tốt nghiệp đại học ở Trung Quốc), so với nhiều trường anh từng tìm hiểu, HANU có cơ chế linh hoạt và phù hợp hơn với sinh viên quốc tế, đặc biệt là việc không yêu cầu chứng chỉ tiếng Việt đầu vào (vì đa phần sinh viên quốc tế gặp rào cản ngôn ngữ ở giai đoạn đầu).

Hai năm đầu, Chen tập trung học tiếng Việt, sau đó thi đánh giá năng lực để đạt chuẩn đầu ra trước khi bước vào giai đoạn học chuyên ngành 2 năm tiếp theo.

Trên hành trình nghiên cứu văn hóa Việt Nam, cùng với sự thân thiện của sinh viên Việt Nam và sự hỗ trợ nhiệt tình của giảng viên, Chen Lixin đã tìm thêm chương trình học. Tháng 7-2025, Chen Lixin học chương trình thạc sĩ ngành Quản trị báo chí truyền thông của Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội). Ban ngày học ở HANU, buổi tối học cao học, song song với công việc dạy tiếng Trung, Chen Lixin luôn tràn đầy năng lượng. Với môi trường học thuật thân thiện, chi phí sinh hoạt hợp lý và nhiều cơ hội nghề nghiệp, anh quyết định chọn gắn bó với Việt Nam để sinh sống, làm việc trong thời gian tới.

Khoa Việt Nam học của HANU hiện có nhiều sinh viên quốc tế theo học, trong đó không ít sinh viên tài năng. Lu YunXia (Trung Quốc) có đề tài nghiên cứu khoa học vào vòng chung kết Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học - Euréka lần thứ 27 năm 2025 do Thành đoàn TPHCM và Đại học Quốc gia TPHCM tổ chức, với đề tài về lối sử dụng mạng xã hội của giới trẻ. 

“Tôi phải liên tục nhắn tin, gọi điện, đăng bài để đạt đủ mẫu nghiên cứu ở hai quốc gia. Quá trình thu thập gần 2 tháng, nhưng chính sự giúp đỡ nhiệt tình từ bạn bè hai nước và sự hướng dẫn tận tâm của giảng viên đã giúp tôi hoàn thành nghiên cứu”, Lu YunXia chia sẻ. 

Những câu chuyện như của James hay Chen Lixin cho thấy Việt Nam không chỉ là nơi “đến học”, mà còn là nơi để sinh viên quốc tế ở lại, làm việc và gắn bó.

Khi các trường đại học chủ động bước ra “sân chơi lớn”

Trước đây, sinh viên nước ngoài đến Việt Nam chủ yếu theo diện học bổng hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và các quốc gia. 

Gần đây, một xu hướng mới đang hình thành khi số sinh viên quốc tế tự túc học bổng toàn phần hoặc bán phần ngày càng tăng, bao gồm những chương trình ngắn hạn (học hè, trao đổi) và dài hạn (cử nhân, thạc sĩ). 

Một trong những cơ sở giáo dục sớm theo đuổi chiến lược quốc tế hóa sinh viên là Trường Đại học FPT. Hàng năm, trường tiếp nhận nhiều sinh viên đến từ châu Âu, châu Mỹ trong những chương trình trao đổi kéo dài khoảng 4 tháng. 

Sinh viên quốc tế học tập theo giáo trình và nội dung đào tạo đồng nhất với chương trình dành cho sinh viên Việt Nam. Đầu năm 2025, trường tổ chức cho 200 sinh viên quốc tế đến từ nhiều quốc gia tham gia Ngày hội giao lưu văn hóa Spring Interfest 2025, mang đến cho sinh viên những trải nghiệm phong phú về văn hóa, ẩm thực, nghệ thuật, các trò chơi dân gian của các quốc gia. 

Theo ông Lê Trường Tùng, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học FPT, những chương trình trao đổi sinh viên quốc tế mang lại nhiều giá trị thiết thực cho sinh viên quốc tế và sinh viên FPT. Việc học tập cùng nhau tạo cơ hội cho sinh viên Việt Nam phát triển kỹ năng giao tiếp và làm việc trong môi trường đa văn hóa.

Theo chia sẻ của PGS-TS Nguyễn Phong Điền, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, mỗi năm trường đón vài trăm lượt sinh viên quốc tế, chủ yếu theo diện trao đổi các chương trình đào tạo của trường với các đối tác, trong đó có nhiều đối tác ở châu Âu, với thời gian học 6-12 tháng; các chương trình đào tạo dài hạn dành cho sinh viên Lào, Campuchia. 

Trường đang tiếp tục đẩy mạnh chiến lược thu hút sinh viên quốc tế trong những năm tới. TS Nguyễn Thị Nhài, Phó Trưởng phòng Hợp tác quốc tế (HANU) cũng thông tin, năm 2025, HANU đón gần 600 lưu học sinh, tiếp tục khẳng định sức hút của nhà trường trong mạng lưới đào tạo quốc tế và vai trò là điểm đến học tập uy tín trong khu vực…

Sở dĩ các trường đại học Việt Nam ngày càng thu hút sinh viên quốc tế là bởi vị thế của giáo dục đại học Việt Nam đã khác trước. Không còn đứng ngoài dòng chảy giáo dục toàn cầu, nhiều trường đại học Việt Nam đã chủ động bước ra “sân chơi lớn”, tham gia các bảng xếp hạng quốc tế như một cách tự khẳng định thương hiệu và nâng cao uy tín học thuật. 

Cùng với đó là việc đẩy mạnh chương trình trao đổi sinh viên quốc tế, triển khai các chương trình đào tạo tiên tiến, giảng dạy bằng tiếng Anh và mở rộng hợp tác nghiên cứu với các đối tác nước ngoài.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn nhận định, các trường đại học Việt Nam xuất hiện ngày càng nhiều hơn trên các bảng xếp hạng uy tín của khu vực và thế giới. 

Việt Nam đã có những trường đại học vào nhóm 500 trường đại học hàng đầu thế giới, nhóm 300 trường đại học hàng đầu châu Á trên nhiều bảng xếp hạng uy tín thế giới. Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TPHCM và Đại học Đà Nẵng được đầu tư trọng điểm từ nay đến 2030, với mục tiêu vào tốp 150 đại học hàng đầu châu Á.

Cơ hội trong dòng dịch chuyển toàn cầu

Ở góc độ hợp tác quốc tế, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD-ĐT) Nguyễn Thu Thủy chia sẻ, trong 5 năm qua, Bộ GD-ĐT đã ký hơn 100 thỏa thuận hợp tác với các quốc gia, tổ chức quốc tế và tập đoàn công nghệ lớn; ký 8 thỏa thuận công nhận văn bằng với Pháp, Nga, Trung Quốc, Áo… 

Những thỏa thuận này góp phần nâng cao giá trị văn bằng Việt Nam, thúc đẩy lưu chuyển nhân lực chất lượng cao và làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác giáo dục song phương, đa phương. 

Cả nước hiện có gần 500 chương trình liên kết đào tạo; trung bình mỗi trường đón khoảng 39 sinh viên quốc tế học dài hạn mỗi năm; nhiều chuyên gia, giảng viên đến từ Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Pháp… đang tham gia giảng dạy và nghiên cứu tại các đại học lớn của Việt Nam.

Theo Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Văn Phúc, bộ khuyến khích các đại học có uy tín quốc tế mở phân hiệu tại Việt Nam, đồng thời thúc đẩy các trường trong nước chủ động tiếp nhận sinh viên quốc tế, gắn với bảo đảm chất lượng đào tạo. 

Bộ GD-ĐT sẽ cho phép sinh viên quốc tế không bị tính vào tổng chỉ tiêu tuyển sinh, giúp các trường yên tâm mở rộng quy mô đào tạo quốc tế mà không lo “vướng trần” chỉ tiêu.

Mới đây, Quốc hội đã ban hành hàng loạt cơ chế, chính sách đặc thù dành cho GD-ĐT, trong đó có cơ chế tạo điều kiện, thu hút người lao động có trình độ chuyên môn cao vào giảng dạy, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam.

Điều đó sẽ tạo điều kiện để các trường nâng cao chất lượng đào tạo theo chuẩn hóa quốc tế - điều kiện tiên quyết để thu hút sinh viên quốc tế đến với Việt Nam. 

Mục tiêu là không chỉ thu hút chuyên gia quốc tế đến Việt Nam, mà còn xây dựng môi trường học thuật cởi mở, hấp dẫn để họ muốn ở lại, cùng phát triển các đại học Việt Nam đạt chuẩn khu vực và quốc tế.

Trong nhiều thập niên, Việt Nam là quốc gia có số lượng học sinh, sinh viên du học ở nước ngoài lớn hơn nhiều so với số sinh viên quốc tế đến học tập trong nước. 

Giờ đây, châu Á đang trở thành điểm đến mới của học sinh quốc tế và sự dịch chuyển đó mang lại cơ hội đối với nước ta.

Chuẩn hóa chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế, đối sánh với các trường đại học có thứ hạng cao trên thế giới; tạo điều kiện cho các trường nước ngoài mở phân hiệu tại Việt Nam; cải thiện chính sách visa, bảo hiểm y tế cho lưu học sinh… là những bước đi không thể thiếu nhằm đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực cho đất nước trong kỷ nguyên mới. 

Trong hành trình đó, dĩ nhiên, Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội để trở thành điểm đến hấp dẫn của sinh viên quốc tế. 

Một điều tiên quyết là cần tăng cường thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục quốc tế, bảo đảm “nói có sách, mách có chứng” như một bảo chứng để sinh viên quốc tế “nhất định phải đến Việt Nam học”.

Theo sggp.org.vn