Từ chợ truyền thống đến thanh toán QR: Chuyển đổi số đang đi vào đời sống

(ĐTO) Từ những khu chợ truyền thống quen thuộc với hình thức mua bán bằng tiền mặt, nay nhiều người dân và tiểu thương dần thay đổi thói quen để thích ứng với thanh toán số. Sự xuất hiện ngày càng phổ biến của mã QR tại các chợ quê cho thấy, chuyển đổi số đang từng bước đi vào đời sống theo cách gần gũi và thiết thực hơn.

TỪ NHỮNG ĐỢT RA QUÂN ĐẾN THAY ĐỔI THÓI QUEN

Những năm trước, hình ảnh quen thuộc ở các chợ truyền thống là người bán cẩn thận cất tiền trong chiếc túi nhỏ đeo bên hông, còn người mua luôn chuẩn bị sẵn tiền mặt mỗi khi đi chợ. Những giao dịch vài chục ngàn đồng tưởng như khó có thể gắn với công nghệ số. Thế nhưng, từ những đợt ra quân tuyên truyền thanh toán không dùng tiền mặt, xây dựng mô hình “Chợ 4.0”, “Xã không tiền mặt”, chuyển đổi số đang dần len sâu vào đời sống thường ngày của người dân Đồng Tháp theo cách gần gũi và thiết thực nhất.

Trong những năm qua, thực hiện chủ trương thúc đẩy chuyển đổi số, tỉnh Đồng Tháp triển khai nhiều hoạt động nhằm thay đổi thói quen thanh toán bằng tiền mặt trong Nhân dân. Không chỉ tập trung ở đô thị, các mô hình thanh toán không dùng tiền mặt còn được đưa về tận địa bàn nông thôn, khu dân cư và chợ truyền thống.

Tại nhiều địa phương, các đợt ra quân tuyên truyền được tổ chức đồng loạt với sự tham gia của ngành Ngân hàng, Đoàn Thanh niên, Tổ công nghệ số cộng đồng và chính quyền cơ sở. Lực lượng hỗ trợ trực tiếp đến từng hộ kinh doanh, từng tiểu thương để hướng dẫn cài đặt ứng dụng ngân hàng điện tử, tạo mã QR, thao tác chuyển khoản và kiểm tra giao dịch.

Từ những buổi tuyên truyền ban đầu còn nhiều bỡ ngỡ, đến nay, việc thanh toán bằng mã QR dần trở nên quen thuộc với không ít tiểu thương và người dân. Nhiều chợ truyền thống trên địa bàn tỉnh triển khai mô hình “Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt”, từng bước hình thành môi trường mua bán hiện đại nhưng vẫn giữ được nét đặc trưng của chợ truyền thống.

Phường Đạo Thạnh là một trong những địa phương triển khai mô hình “Chợ 4.0” gắn với thanh toán không dùng tiền mặt nhằm tạo thuận lợi cho người dân trong giao dịch, đồng thời, thúc đẩy chuyển đổi số từ cơ sở. Tại đây, nhiều tiểu thương bắt đầu sử dụng mã QR thay cho hình thức nhận tiền mặt truyền thống.

Không chỉ ở phường Đạo Thạnh, nhiều địa phương khác như xã Hòa Long, xã Tân Long, xã Phú Hựu, phường An Bình… cũng đồng loạt triển khai mô hình chợ thanh toán không dùng tiền mặt. Các hoạt động ra mắt mô hình không dừng lại ở hình thức tuyên truyền, mà hướng đến việc giúp người dân trực tiếp trải nghiệm công nghệ số trong mua bán hằng ngày.

Điều đáng chú ý là sau quá trình triển khai đồng bộ và liên tục, nhận thức của người dân về thanh toán không dùng tiền mặt dần thay đổi rõ nét. Từ tâm lý e dè, ngại sử dụng công nghệ, nhiều người dân ở khu vực nông thôn nay đã chủ động tiếp cận các ứng dụng thanh toán điện tử trong sinh hoạt hằng ngày.

Theo ông Trần Thiện Bình, Phó Trưởng khu phố 3 (phường Trung An), giai đoạn đầu triển khai, một số hộ lớn tuổi còn bỡ ngỡ khi tiếp cận điện thoại thông minh và ứng dụng thanh toán. “Tuy nhiên, nhờ được hướng dẫn trực tiếp, đến nay, đa số hộ đã sử dụng thành thạo quét mã QR và chuyển khoản trong giao dịch hằng ngày” - ông Bình cho biết.

Từ đó, nhờ thay đổi trong thói quen tiêu dùng đã tạo ra tác động trở lại đối với hoạt động mua bán tại các chợ truyền thống.

TIỂU THƯƠNG THÍCH ỨNG VỚI THANH TOÁN SỐ

Không còn là hình ảnh chỉ xuất hiện ở các siêu thị hay trung tâm thương mại lớn như vài năm trước, hiện nay, việc thanh toán không dùng tiền mặt dần trở nên quen thuộc tại nhiều chợ truyền thống ở khu vực nông thôn. Từ quầy bán rau, trái cây, quán ăn nhỏ đến các sạp tạp hóa, nhiều tiểu thương chủ động trang bị mã QR, ứng dụng ngân hàng điện tử để đáp ứng nhu cầu mua sắm ngày càng tiện lợi của người dân.

Ghi nhận tại xã Mỹ Thọ, chợ Mỹ Thọ (chợ Ông Bầu), nhiều tiểu thương hiện nay đặt mã QR ngay trước sạp hàng để khách dễ dàng quét thanh toán. Không chỉ người trẻ, mà nhiều người lớn tuổi, nội trợ ở nông thôn cũng dần hình thành thói quen chuyển khoản khi đi chợ.

Chị Lê Thị Kim Phụng, tiểu thương kinh doanh trái cây tại chợ Mỹ Thọ chia sẻ: “Bây giờ, hầu như sạp trái cây nào cũng phải có quét mã thanh toán không dùng tiền mặt. Giờ ra chợ, người ta ít đem tiền mặt lắm, nhất là các bạn trẻ. Nếu mình không có mã thanh toán và các app ứng dụng của ngân hàng là mất cơ hội bán hàng”.

Theo nhiều tiểu thương, việc thanh toán không dùng tiền mặt giúp việc mua bán nhanh gọn hơn, hạn chế nhầm lẫn trong quá trình trả tiền; đồng thời, thuận tiện trong việc quản lý doanh thu hằng ngày. Ở nhiều chợ truyền thống, câu nói “anh, chị quét mã QR giúp em” dần trở nên quen thuộc. Người bán không còn mất thời gian tìm tiền lẻ trả khách, còn người mua cũng hạn chế mang theo nhiều tiền mặt khi đi chợ.

Chị Nguyễn Thị Kim Chi, ngụ xã Mỹ Thọ cho biết: “Thật ra, bây giờ, tôi không đem nhiều tiền mặt trong người, bởi cảm thấy không an toàn. Vì vậy, phần lớn đi chợ hiện nay, đối với các mặt hàng mua số tiền lớn là tôi chuyển khoản hết, như vậy tiện lợi hơn rất nhiều”.

Không dừng lại ở các chợ truyền thống, thanh toán không dùng tiền mặt còn được mở rộng trong nhiều lĩnh vực của đời sống như điện, nước, học phí, dịch vụ công hay mua sắm hằng ngày. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong quá trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số tại địa phương.

Theo đó, tỷ lệ người dân có tài khoản ngân hàng trên địa bàn tỉnh tăng nhanh trong những năm gần đây. Số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt cũng liên tục tăng trưởng, cho thấy xu hướng sử dụng công nghệ số trong đời sống đang ngày càng phổ biến.

Điều quan trọng hơn là chuyển đổi số giờ đây không còn là khái niệm mang tính kỹ thuật hay chỉ xuất hiện trong các hội nghị, diễn đàn chuyên đề. Chuyển đổi số đang hiện diện từ những điều rất bình dị: Người dân dùng điện thoại để thanh toán bó rau, ly cà phê hay phần ăn sáng ở chợ truyền thống.

Dẫu quá trình này vẫn còn những khó khăn nhất định, nhất là ở khu vực nông thôn, nhưng những tín hiệu tích cực bước đầu cho thấy, chuyển đổi số đang đi đúng hướng và ngày càng đi vào thực chất.

MỸ LÝ - LÊ MINH - M.T

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH ĐỒNG THÁP PHỐI HỢP THỰC HIỆN