Việt Nam là một điển hình về bảo tồn và phát huy giá trị của các công viên địa chất toàn cầu

Ngày 3-11, tại Trụ sở UNESCO ở Paris (Pháp), Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO đã bỏ phiếu gia hạn danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO cho Cao nguyên đá Đồng Văn thêm 4 năm. Nhân dịp này, lãnh đạo và chuyên gia UNESCO ghi nhận những nỗ lực nổi bật của Việt Nam trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của các Công viên địa chất toàn cầu được UNESCO công nhận.

Việc xem xét và bỏ phiếu được tổ chức trong khuôn khổ Kỳ họp lần thứ 11 Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, diễn ra từ ngày 2 - 4-11-2026. Toàn thể thành viên Hội đồng đều nhất trí trao “Thẻ xanh” cho hồ sơ Cao nguyên đá Đồng Văn của Việt Nam, mức đánh giá cao nhất trong quy trình tái thẩm định định kỳ của UNESCO.

Sau khi có kết quả bỏ phiếu để tái công nhận Danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO cho Công viên đá Đồng Văn, lãnh đạo và chuyên gia UNESCO đã chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân về những đánh giá liên quan công tác bảo tồn di sản địa chất độc đáo, thiên nhiên và các truyền thống địa phương ở Việt Nam.

Bà Sophie Justice, Chủ tịch Kỳ họp lần thứ 11 Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, Giám đốc Công viên địa chất toàn cầu Chablais (Pháp):

"Thay mặt Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, tôi rất vui khi được tham gia xem xét, đánh giá và đưa ra những nhận xét về những nỗ lực đáng kể mà các công viên địa chất tại Việt Nam đã thực hiện.

Chúng tôi nhận thấy những tiến bộ rất lớn trong những năm gần đây. Điều này được thể hiện qua toàn bộ hồ sơ, tài liệu và những thông tin chi tiết được cung cấp cho Hội đồng để phục vụ công tác đánh giá.

Về phần mình, tôi muốn chúc mừng địa phương Việt Nam về chất lượng công việc đã thực hiện cũng như những tiến bộ đạt được, nhất là trong công tác phát huy giá trị, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng địa phương và người dân, quan tâm đến sự đa dạng ngôn ngữ cũng như các khía cạnh gắn với cộng đồng.

Đây thật sự là những yếu tố tạo nên điểm khác biệt cho hồ sơ. Tôi khuyến khích các bạn tiếp tục nỗ lực trên tất cả các lĩnh vực, từ giáo dục, phát triển bền vững, du lịch đến quản lý di sản. Đây là công việc lâu dài, đòi hỏi nhiều nỗ lực và cần được duy trì thường xuyên tại các công viên địa chất được UNESCO công nhận.

Một lần nữa, tôi xin chúc mừng Việt Nam về những tiến bộ đã đạt được".

Bà Sarah Gamble, thành viên Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO:

"Trước đây, tôi đã từng đến Việt Nam và gặp gỡ một số thành viên trong nhóm công tác khi Việt Nam đăng cai Hội nghị Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu châu Á-Thái Bình Dương (APGN) năm 2024 tại Cao Bằng.

Nhìn chung, các công viên địa chất của Việt Nam hoạt động rất tốt. Các nhóm phụ trách đều rất tận tâm và có đội ngũ vững mạnh. Qua hồ sơ Cao nguyên đá Đồng Văn, có thể thấy đây là một cảnh quan đặc biệt xuất sắc, đồng thời cho thấy đội ngũ phụ trách rất tâm huyết với Chương trình Công viên địa chất toàn cầu UNESCO trên mọi phương diện.

Đặc biệt, tôi ấn tượng với sự tham gia của cộng đồng và những nỗ lực nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương, hỗ trợ từng cá nhân phát triển sinh kế, kỹ năng và hoạt động kinh doanh của mình.

Theo tôi, điều tốt nhất các bạn có thể làm là tiếp tục tăng cường tham gia và kết nối ở tất cả các cấp độ trong mạng lưới toàn cầu.

Các bạn cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Quốc gia UNESCO, các trường đại học ở địa phương và khu vực, đồng thời thật sự dựa vào mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu.

Các Công viên địa chất toàn cầu có tính độc đáo trên thế giới, bởi tại những địa điểm được công nhận danh hiệu này, chúng ta có một mạng lưới kết nối chung. Vì vậy, tôi khuyến khích Cao nguyên đá Đồng Văn tham gia trình bày, giới thiệu tại các cuộc họp của Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu ở cấp độ thế giới và khu vực, đồng thời tăng cường trao đổi kinh nghiệm để mọi người có thể tìm hiểu về những việc làm tốt đẹp của các bạn".

Ông Tim Badman, Giám đốc phụ trách các khu bảo tồn, khu vực bảo tồn và khu vực di sản của Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN):

"Chúng tôi rất vui mừng khi Cao nguyên đá Đồng Văn được tái công nhận là Công viên địa chất toàn cầu UNESCO. Hồ sơ nhận được sự ủng hộ rất lớn từ các thành viên Hội đồng. Kết quả này ghi nhận những hoạt động hiệu quả và những nỗ lực tốt đẹp của công viên trong công tác phối hợp cộng đồng địa phương.

Tất nhiên, vẫn còn những lĩnh vực có thể tiếp tục được củng cố và cải thiện, nhưng đây là một hồ sơ rất thuyết phục để công viên tiếp tục duy trì vị thế trong Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu.

Tôi cho rằng điều luôn tạo ấn tượng ở mỗi công viên địa chất là cách kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, tươi đẹp, tầm quan trọng của địa chất với sự tham gia của cộng đồng và người dân địa phương vào các hoạt động của công viên.

Điều khiến tôi ấn tượng là sự ghi nhận đối với những hỗ trợ và sự tham gia của cộng đồng địa phương, cũng như cách thức những hoạt động này được tăng cường trong 4 năm qua.

Cứ 4 năm một lần, các công viên lại được xem xét, đánh giá về tình hình hoạt động. Vì vậy, mỗi công viên địa chất đều phải tiếp tục duy trì hoạt động hiệu quả.

Theo tôi, điều quan trọng là tiếp tục phát huy những kết quả tốt đẹp đã đạt được, duy trì hợp tác với cộng đồng và có thể tăng cường hơn nữa mối liên kết giữa văn hóa với thiên nhiên, giữa địa chất với đa dạng sinh học.

Quan trọng hơn cả là tiếp tục xây dựng và phát triển một sáng kiến trong đó cộng đồng địa phương giữ vai trò trung tâm, qua đó hỗ trợ và tăng cường công tác bảo tồn, đồng thời mang lại những kết quả tốt đẹp hơn cho người dân địa phương".

Ông Kristof Vandenberghe, Trưởng Phòng Khoa học Trái đất và Công viên địa chất (UNESCO):

"Theo tôi, mục tiêu mà UNESCO hướng tới thông qua Chương trình Công viên địa chất toàn cầu là hài hòa hóa giữa phát triển kinh tế-xã hội của một khu vực với bảo tồn thiên nhiên. Làm thế nào để chúng ta vừa bảo vệ thiên nhiên, vừa hợp tác với cộng đồng địa phương, trong bối cảnh dân số thế giới sắp đạt 9 tỷ người? Đây chính là điều chúng tôi mong muốn thực hiện thông qua các công viên địa chất.

Tôi cho rằng Cao nguyên đá Đồng Văn là một trong những thí dụ tiêu biểu cho cách tiếp cận này. Thông qua việc bảo tồn di sản địa chất độc đáo, thiên nhiên và các truyền thống địa phương, chúng ta đã thuyết phục được người dân cùng tham gia bảo vệ thiên nhiên, đồng thời giúp họ được hưởng lợi từ những hoạt động đó.

Cao nguyên đá Đồng Văn là một thí dụ rất xuất sắc khi người dân địa phương hoàn toàn cam kết đồng hành với công viên. Cộng đồng hiểu được tầm quan trọng của công tác bảo tồn, chủ động bảo vệ và tự hào về những giá trị đó. Theo tôi, đây chính là mục tiêu cuối cùng mà chúng ta hướng tới. Đó cũng là lý do hôm nay công viên được tái công nhận danh hiệu trong thêm 4 năm.

Theo tôi, điểm độc đáo của Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO là khả năng kết nối rất mạnh mẽ, với ý nghĩa thật sự là cùng nhau hợp tác. Việc kết nối không chỉ dừng lại ở những cuộc gặp gỡ mỗi năm một lần, mà quan trọng hơn là cùng làm việc, chia sẻ những vấn đề mà mỗi công viên gặp phải, cách họ vượt qua khó khăn và hỗ trợ các công viên khác giải quyết những vấn đề tương tự.

Các công viên địa chất cũng có thể truyền cảm hứng cho nhau thông qua những mô hình và thí dụ tốt. Một số công viên có những cách làm thật sự tuyệt vời. Tại sao chúng ta lại chỉ giữ những kinh nghiệm đó cho riêng mình?

Đó chính là mục tiêu cuối cùng của hoạt động kết nối trong mạng lưới. Đối với Cao nguyên đá Đồng Văn cũng vậy, có một số trường hợp, cách làm tốt đã được thảo luận ngay trong phiên họp sáng nay và chúng tôi sẽ đưa vào các khuyến nghị. Công viên cần tận dụng những kinh nghiệm này, giới thiệu và chia sẻ với các công viên khác, truyền cảm hứng cho họ, đồng thời tăng cường kết nối để tìm cách hỗ trợ lẫn nhau. Theo tôi, đó chính là mục tiêu quan trọng nhất của mạng lưới".

Tiến sĩ Trịnh Hải Sơn, Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và khoáng sản, Chủ tịch Tiểu ban chuyên môn về Công viên địa chất toàn cầu Việt Nam:

"Hôm nay, chúng tôi rất vui mừng khi Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO quyết định tái công nhận danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO đối với Cao nguyên đá Đồng Văn. Đây là lần thứ tư công viên được tái công nhận, qua đó tiếp tục duy trì danh hiệu này trong 4 năm tới.

Việc này có ý nghĩa rất lớn, bởi danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO đã góp phần làm thay đổi đáng kể đời sống của người dân trên Cao nguyên đá Đồng Văn. Tôi hy vọng việc tái công nhận lần này sẽ tiếp tục tạo động lực để bà con trong khu vực phát triển hơn nữa.

Như chúng ta đã biết, trong 5 khuyến nghị của đợt tái đánh giá trước, chúng ta đã hoàn thành 3 khuyến nghị, còn 2 khuyến nghị đang tiếp tục được thực hiện. Như đã cam kết, chúng ta sẽ tiếp tục hoàn thành những khuyến nghị còn lại, đồng thời thực hiện các khuyến nghị được đưa ra trong đợt đánh giá vừa qua.

Một trong những điểm nhấn được ghi nhận tích cực là sự phát triển của đồng bào bản địa, cùng với hệ thống hạ tầng cơ sở đã được đầu tư, phát triển tốt. Bên cạnh đó, việc phát huy văn hóa bản địa cũng là một lợi thế cần tiếp tục được khai thác, cùng với chương trình OCOP (One Commune One Product - Mỗi xã một sản phẩm). Đây là những yếu tố mà chúng ta có thể tiếp tục phát huy trong thời gian tới".

Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO Nguyễn Thị Vân Anh:

"Tôi hết sức vui mừng khi toàn thể thành viên Hội đồng đều nhất trí trao “Thẻ xanh” cho hồ sơ Cao nguyên đá Đồng Văn của Việt Nam. Điều này đồng nghĩa với việc Hội đồng sẽ kiến nghị gia hạn thêm 4 năm danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO đối với Cao nguyên đá Đồng Văn.

Kết quả này thể hiện sự ghi nhận của quốc tế đối với những nỗ lực bền bỉ, kiên trì của các địa phương và các ngành liên quan trong suốt thời gian qua nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị di sản tại Cao nguyên đá Đồng Văn, cũng như những nỗ lực phát triển du lịch bền vững, tạo sinh kế và việc làm cho người dân, đặc biệt là cộng đồng các dân tộc thiểu số tại địa phương.

Đây cũng là sự ghi nhận của quốc tế đối với những cam kết của địa phương và các ngành liên quan trong thời gian tới, tiếp tục nỗ lực bảo tồn di sản, đồng thời phát huy các giá trị di sản gắn với phát triển bền vững của địa phương.

Quyết định này còn có ý nghĩa quan trọng, giúp địa phương khẳng định tầm vóc, vị thế quốc tế, năng lực cạnh tranh quốc tế cũng như vai trò, vị thế trên bản đồ du lịch của tỉnh và bản đồ du lịch chung của Việt Nam. Qua đó, góp phần thực hiện mục tiêu đưa du lịch trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương.

Phái đoàn Thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO luôn sẵn sàng kết nối, đồng hành cùng các địa phương trong việc trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, các thực tiễn tốt, cũng như thúc đẩy hợp tác để thực hiện các khuyến nghị của Hội đồng. Mục tiêu là góp phần giúp các công viên địa chất của Việt Nam tiếp tục duy trì danh hiệu, đồng thời hỗ trợ các hồ sơ đề cử mới tiếp tục được ghi nhận trong thời gian tới".

Theo nhandan.vn

https://nhandan.vn/viet-nam-la-mot-dien-hinh-ve-bao-ton-va-phat-huy-gia-tri-cua-cac-cong-vien-dia-chat-toan-cau-post1000048.html