Bài 3: Động lực phát triển từ cộng đồng

Bài 1: Phát huy sức mạnh từ chủ trương đúng
Bài 2: Giám sát sâu, phản biện thực chất

Trong quá trình tái cơ cấu ngành Nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, bên cạnh sự hỗ trợ từ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, sức mạnh nội sinh từ cộng đồng ngày càng được khơi dậy và phát huy mạnh mẽ. Khi người dân chủ động liên kết, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong sản xuất và đời sống, những mô hình sinh hoạt cộng đồng như Hội quán nông dân trở thành hạt nhân quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp, xây dựng đời sống văn hóa và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng nông thôn.

Không chỉ đơn thuần là nơi gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm sản xuất, các Hội quán này còn từng bước trở thành trung tâm kết nối nông dân, thúc đẩy liên kết sản xuất, lan tỏa tinh thần hợp tác, nghĩa tình, góp phần tích cực vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

HỘI QUÁN - HẠT NHÂN LIÊN KẾT SẢN XUẤT

Khác với những mô hình tổ chức mang tính hành chính, Hội quán được hình thành trên cơ sở tự nguyện, dân chủ và bình đẳng. 

Đây là nơi để nông dân cùng gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm sản xuất, chia sẻ kỹ thuật canh tác, bàn bạc những giải pháp phát triển kinh tế gia đình cũng như hỗ trợ nhau trong cuộc sống.

Chính sự gần gũi, cởi mở ấy giúp Hội quán trở thành điểm gặp gỡ tin cậy của nông dân, góp phần từng bước xóa bỏ tâm lý sản xuất nhỏ lẻ, manh mún. 

Thông qua các buổi sinh hoạt định kỳ, các thành viên có điều kiện bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, đề xuất sáng kiến và cùng nhau tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn trong sản xuất. 

Đồng thời, Hội quán cũng trở thành cầu nối quan trọng giữa nông dân với chính quyền, nhà khoa học và doanh nghiệp, góp phần đưa các tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế.

Tại xã Đốc Binh Kiều, mô hình Hội quán đang phát huy hiệu quả rõ nét. Hiện địa phương có 3 Hội quán duy trì hoạt động ổn định, gồm: Tân Phát Hội quán, Mỹ Kiều Hội quán và Thuận Kiều Hội quán. 

Trong đó, Tân Phát Hội quán được thành lập năm 2022 với 50 thành viên, hoạt động chủ yếu trong trao đổi kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp như: Trồng lúa, chăm sóc vườn cây ăn trái và liên kết tiêu thụ nông sản. 

Hội quán còn đẩy mạnh liên kết với Công ty Vinarail trong sản xuất lúa giống trên diện tích hơn 50 ha, giúp nông dân nâng cao giá trị sản phẩm. Giá lúa giống cao hơn khoảng 1.200 đồng/kg so với lúa hàng hóa thông thường, góp phần cải thiện thu nhập cho người dân. Mỹ Kiều Hội quán được thành lập năm 2022 với 24 thành viên, hoạt động trong lĩnh vực trồng và chăm sóc hoa - kiểng. 

Thông qua sinh hoạt Hội quán, nhiều hội viên nâng cao tay nghề sửa kiểng, không chỉ phục vụ nhu cầu của gia đình, mà còn nhận sửa kiểng cho người dân trong và ngoài địa phương. Bên cạnh đó, các thành viên còn hùn vốn để ươm giống hoa - kiểng cung cấp cho thị trường, qua đó tạo thêm nguồn thu nhập. 

Còn với Thuận Kiều Hội quán được thành lập năm 2021 với 35 thành viên, hoạt động chủ yếu trong sản xuất và kinh doanh trái cây, góp phần hình thành vùng sản xuất tập trung, nâng cao hiệu quả kinh tế vườn.

Đồng chí Ngô Thanh Sang, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Đốc Binh Kiều cho biết, từ khi thành lập đến nay, các Hội quán duy trì sinh hoạt thường xuyên, tạo điều kiện để nông dân giao lưu, học hỏi kinh nghiệm; đồng thời, thúc đẩy liên kết trong sản xuất. 

Thông qua Hội quán, nhiều thành viên được hỗ trợ kết nối với hợp tác xã để thực hiện liên kết đầu vào - đầu ra nông sản; đồng thời, đăng ký mã số vùng trồng. 

Đến nay, nhiều hộ được cấp mã số vùng trồng, tạo điều kiện thuận lợi trong tiêu thụ sản phẩm và nâng cao giá trị nông sản. 

Một trong những đóng góp nổi bật của mô hình Hội quán là thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Thông qua các buổi sinh hoạt, các thành viên cùng trao đổi, thống nhất quy trình canh tác, áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật, đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng đều.

Hội quán cũng là nơi phổ biến những mô hình sản xuất hiệu quả, thảo luận các phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện thực tế và nhu cầu thị trường; đồng thời, kết nối với hợp tác xã, doanh nghiệp để hình thành các vùng sản xuất tập trung, ổn định đầu ra cho nông sản.

Cùng với hiệu quả kinh tế, giá trị lớn nhất mà Hội quán mang lại còn là sự gắn kết cộng đồng và tinh thần tương trợ lẫn nhau. Để duy trì hoạt động bền vững, Ban Chủ nhiệm Hội quán còn triển khai mô hình “Tổ hùn vốn giúp nhau”. 

Mỗi tháng, mỗi thành viên đóng góp 200.000 đồng để tạo nguồn vốn xoay vòng hỗ trợ hội viên phát triển sản xuất. 

Trường hợp thành viên trúng thăm nhưng chưa cần sử dụng vốn có thể nhường lại cho người đang cần để đầu tư sản xuất như: Lên liếp, mua cây giống hoặc cải tạo vườn. Nhờ đó, tinh thần đoàn kết, tương trợ trong Hội quán ngày càng được củng cố.

LAN TỎA TINH THẦN NGHĨA TÌNH

Không chỉ phát huy hiệu quả ở khu vực nông thôn, mô hình Hội quán còn cho thấy sự phù hợp trong phát triển kinh tế nông nghiệp ở khu vực đô thị. 

Tại phường Mỹ Phong, Hội quán nông dân Mỹ Phú dù mới thành lập nhưng bước đầu phát huy hiệu quả tích cực trong việc thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới gắn với tái cơ cấu ngành Nông nghiệp. 

Hội quán hiện có 5 thành viên Ban Chủ nhiệm và 18 hội viên là các hộ nông dân chuyên trồng bưởi da xanh trên địa bàn khu phố Mỹ Phú. Mục tiêu xuyên suốt của Hội quán là chuyển đổi tư duy sản xuất từ nhỏ lẻ, manh mún sang mô hình liên kết hợp tác, ứng dụng khoa học - kỹ thuật và hướng đến thị trường.

Theo Chủ tịch Hội Nông dân phường Mỹ Phong Nguyễn Văn Trí, Hội quán không chỉ là nơi chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, mà còn chủ động kết nối với doanh nghiệp để hỗ trợ hội viên trong quá trình sản xuất và tiêu thụ nông sản. 

Cụ thể, Hội quán liên kết với Công ty TNHH TM HK hỗ trợ hội viên về phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, chuyển giao quy trình kỹ thuật sản xuất; đồng thời, phối hợp ký kết hợp đồng tiêu thụ nông sản. 

Sự liên kết này giúp nông dân giảm áp lực về vốn đầu vào; đồng thời, ổn định đầu ra cho sản phẩm bưởi da xanh, từng bước nâng cao giá trị kinh tế. 

Bên cạnh đó, Hội quán thường xuyên phối hợp tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật trồng bưởi, phòng, chống dịch bệnh, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử. 

Những hoạt động thiết thực này giúp nông dân từng bước thay đổi tư duy “làm nông theo kinh nghiệm” sang sản xuất có kế hoạch, có tính toán và định hướng thị trường rõ ràng.

Tại xã Phú Hựu, hiện có 6 Hội quán với 357 thành viên duy trì hoạt động thường xuyên, gồm: Canh Tân Hội quán, Phú Nông Hội quán, An Nông Hội quán, Hiệp Tâm Hội quán, Phú Hương Hội quán và Thanh Long Hội quán. 

Các Hội quán tổ chức hơn 155 buổi sinh hoạt chuyên đề về chuyển đổi cơ cấu cây trồng - vật nuôi, ứng dụng khoa học - kỹ thuật, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông và phòng, chống tệ nạn xã hội.

Theo đồng chí Phan Thị Kiều Linh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Phú Hựu, Mặt trận thường xuyên phối hợp vận động các thành viên Hội quán tham gia nhiều hoạt động vì cộng đồng như: Xây dựng tuyến đường sáng - xanh - sạch - đẹp, giữ gìn an ninh trật tự khu dân cư, phân loại rác tại nguồn, xây dựng mô hình “Nhà sạch - vườn đẹp”; đồng thời, đóng góp các quỹ an sinh xã hội như Quỹ Vì người nghèo. 

Nhờ đó, các Hội quán không chỉ góp phần phát triển kinh tế, mà còn trở thành hạt nhân trong xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, nâng cao ý thức cộng đồng và củng cố tình làng nghĩa xóm.

Những buổi sinh hoạt Hội quán diễn ra giản dị, chân tình, nhưng lại là nơi kết nối những ý tưởng mới, những cách làm hay. 

Người dân cùng nhau trao đổi kinh nghiệm, tháo gỡ khó khăn, tìm hướng đi phù hợp cho từng mô hình sản xuất. Từ sự sẻ chia ấy, một nguồn động lực mới âm thầm được khơi dậy, bắt đầu từ chính mỗi người dân, rồi lan rộng ra cả cộng đồng. 

Chính nền tảng gắn kết đó đang góp phần hình thành hướng đi bền vững cho nông nghiệp địa phương; đồng thời, tạo đà để thực hiện hiệu quả mục tiêu xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay.

LÊ PHƯƠNG - HÀ NAM
(còn tiếp)