Bảo tồn di sản văn hóa gắn với khai thác dịch vụ du lịch

Thời gian qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa được tỉnh Đồng Tháp rất quan tâm. Theo đó, năm 2025, Ban Quản lý di tích tỉnh Đồng Tháp phát huy tốt vai trò đưa các Di tích lịch sử trở thành những “không gian văn hóa sống động”, đóng góp thiết thực vào sự tăng trưởng của ngành Du lịch.

KHAI THÁC TỐT DI SẢN VĂN HÓA GÓP PHẦN THU HÚT DU KHÁCH

Tính đến nay, trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp có 295 Di tích được xếp hạng, trong đó có 5 Di tích Quốc gia đặc biệt, 33 Di tích Quốc gia và 257 Di tích cấp tỉnh; đồng thời, có 9 Di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia (năm 2025 ghi nhận thêm 2 di sản mới là Lễ hội Vía Bà Chúa xứ Gò Tháp; Lễ giỗ Thiên hộ Dương và Đốc binh Kiều). 

Trong đó, Ban Quản lý di tích tỉnh được giao quản lý trực tiếp 7 Khu Di tích, gồm 4 Di tích Quốc gia đặc biệt và 3 Di tích Quốc gia.

Giám đốc Ban Quản lý di tích tỉnh Trương Quốc Thái cho biết, với bề dày lịch sử và truyền thống văn hóa, tỉnh Đồng Tháp có hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú, đa dạng, phản ánh sinh động quá trình hình thành, phát triển của vùng đất và con người qua các thời kỳ lịch sử. 

Các Khu Di tích không chỉ là tài sản văn hóa vô giá, mà còn là nguồn lực quan trọng phục vụ giáo dục truyền thống, phát triển du lịch và kinh tế - xã hội (KT-XH). 

Nhận thức sâu sắc ý nghĩa đó, những năm qua, đặc biệt là năm 2025, công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích trên địa bàn tỉnh luôn được Tỉnh ủy, UBND tỉnh, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) quan tâm chỉ đạo; cùng với sự phối hợp chặt chẽ của các ngành, địa phương và sự đồng thuận của Nhân dân. 

Qua đó, nhiều hoạt động bảo tồn, phát huy di sản được triển khai hiệu quả, góp phần hình thành không gian văn hóa - lịch sử bền vững và thúc đẩy phát triển du lịch của tỉnh.

Điểm nhấn nổi bật trong năm 2025 là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, xây dựng và triển khai nhiều chương trình giáo dục sáng tạo dành cho học sinh, tiêu biểu như: “Hành trình hạt gạo tương lai”, “Em tập làm nhà khảo cổ”, “Hành trình sen xanh”, Hành trình di sản “Mỗi tuần 1 hiện vật”, “Một ngày làm nông dân”…

Tổ chức 35 đợt tuyên truyền lịch sử - văn hóa tại các trường học, thu hút gần 10.900 học sinh và giáo viên; đồng thời, tổ chức hơn 17 lượt trải nghiệm thực tế tại Khu Di tích Xẻo Quít, với hơn 2.500 học sinh tham gia, góp phần bồi dưỡng tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ di sản cho thế hệ trẻ. 

Trong năm 2025, đơn vị cũng đã thực hiện 353 tin, bài (trong đó 163 tin, bài; 145 tin ảnh, poster; 45 video clip) giới thiệu về hoạt động của các Khu di tích đăng lên website, Facebook của đơn vị… 

Bên cạnh đó, công tác chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin trở thành “cánh tay nối dài” đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh các Khu di tích của tỉnh Đồng Tháp đến với Nhân dân và du khách.

Cùng với đó, Ban Quản lý di tích tỉnh phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức 19 phiên chợ quê định kỳ tại Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Gò Tháp (với 1.803 lượt quầy tham gia buôn bán, thu hút gần 114.500 lượt khách, ước doanh thu hơn 3,3 tỷ đồng), tạo điều kiện để người dân tham gia kinh doanh sản phẩm, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong bảo tồn di sản, góp phần kích cầu du lịch và quảng bá sản phẩm đặc trưng địa phương.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, năm 2025, Ban Quản lý di tích tỉnh thu hút hơn 888.000 lượt khách đến viếng, dâng hương, tham quan, trải nghiệm tại các Khu di tích, trong đó có hơn 3.200 lượt khách quốc tế. 

Đặc biệt, trong 3 ngày diễn ra Lễ giỗ Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc (từ ngày 14 đến ngày 16-12-2025, nhằm từ ngày 25 đến ngày 27-10 âm lịch), đồng thời Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt Mộ Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, Lễ khánh thành công trình “Tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc, lượng khách đến tham quan trên 20.000 lượt, khẳng định sức lan tỏa, giá trị lịch sử - văn hóa của di tích; đồng thời, thể hiện hiệu quả trong công tác tổ chức và phục vụ của đơn vị.

BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA

Những kết quả đạt được trong thời gian qua khẳng định hiệu quả của công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh, qua đó không chỉ góp phần gìn giữ, tôn vinh các giá trị lịch sử - văn hóa của địa phương, mà còn từng bước phát huy vai trò của di sản như một nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển du lịch, thúc đẩy tăng trưởng KT-XH địa phương.

Tuy nhiên, Ban Quản lý di tích tỉnh cũng đang đối mặt với không ít thách thức như: Nhiều Di tích lịch sử - văn hóa đang trong tình trạng xuống cấp, đặc biệt là các Di tích kiến trúc nghệ thuật và Di tích khảo cổ học, cần được quan tâm bố trí kinh phí để trùng tu, tôn tạo kịp thời nhằm hạn chế nguy cơ hư hỏng, ảnh hưởng đến giá trị di sản. 

Cùng với đó, hệ thống cơ sở vật chất và các tiện nghi phục vụ khách tại một số Khu di tích vẫn còn hạn chế do nguồn kinh phí đầu tư còn hạn hẹp, chưa đáp ứng được yêu cầu theo định hướng phát triển…

Theo Ban Quản lý di tích tỉnh, năm 2026, nhiệm vụ trọng tâm của Ban Quản lý di tích là tiếp tục tham mưu Sở VH,TT&DL và UBND tỉnh kiến nghị Cục Di sản văn hóa và Bộ VH,TT&DL tiếp tục thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia chống xuống cấp di tích để trùng tu tôn tạo các Di tích xuống cấp trên địa bàn tỉnh.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong xử lý công việc và thực hiện nhiệm vụ chuyên môn; tiếp tục rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Đồng thời, tập trung nâng cao tính chuyên nghiệp trong phục vụ khách, chủ động kết nối các hoạt động xã hội hóa để khai thác dịch vụ và cải thiện đời sống cho người lao động. 

Cùng với đó là phối hợp các đơn vị tổ chức đa dạng, phong phú các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao và du lịch nhân các sự kiện quan trọng của tỉnh và các ngày lễ lớn; tạo thêm sản phẩm trải nghiệm để thu hút khách và phục vụ tốt nhu cầu tham quan của Nhân dân và du khách.

Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho viên chức, người lao động để bổ sung kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao hiệu quả công tác, tính chuyên nghiệp trong phục vụ khách và các hoạt động của đơn vị…

Với tinh thần “giữ vững kỷ cương, nâng tầm di sản”, Ban Quản lý di tích tỉnh nỗ lực hướng đến mục tiêu biến mỗi khu di tích không chỉ là nơi lưu giữ ký ức, mà còn là một điểm đến văn hóa - văn minh, thân thiện, hấp dẫn du khách. 

Với những giải pháp cụ thể, các giá trị di sản văn hóa của tỉnh sẽ tiếp tục được bảo tồn, khai thác, phát huy ngày càng sâu rộng, để các Khu di tích thực sự trở thành không gian văn hóa - lịch sử sống động, có sức lan tỏa, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của địa phương, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

HOÀI THU