Sau sáp nhập, tỉnh Ninh Bình có hơn 5.000 di tích các loại, trong đó có 10 di tích quốc gia đặc biệt, 2 di sản thế giới được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) vinh danh và 40 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Đây là nguồn lực đặc biệt quan trọng, tạo nền tảng vững chắc cho tỉnh phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản thế giới.
Khai thác thế mạnh về tài nguyên tự nhiên, văn hóa; du lịch Ninh Bình đang khẳng định vị trí, vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn, có tốc độ tăng trưởng ổn định, quy mô hoạt động ngày càng mở rộng; hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông, lưu trú và dịch vụ du lịch ngày càng hoàn thiện; lượng khách du lịch đến Ninh Bình tăng đều qua các năm.
Phát huy giá trị di sản
Năm 2025, Ninh Bình đón hơn 19,4 triệu lượt khách, trong đó có hơn 2,2 triệu lượt khách quốc tế; doanh thu du lịch ước đạt 21.238 tỷ đồng. Bình quân giai đoạn 2020-2025, lượng khách tăng 25,4%/năm, tổng thu du lịch tăng 43%/năm, đóng góp ngày càng lớn vào GRDP của tỉnh và tạo sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng dịch vụ.
Quần thể danh thắng Tràng An-Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới là điểm nhấn nổi bật nhất của du lịch Ninh Bình, đồng thời là di sản hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Thực hiện phương châm “Sống trong di sản, bảo vệ di sản và hưởng lợi từ di sản” tỉnh đã huy động sự tham gia của đông đảo người dân. Mô hình này thúc đẩy cộng đồng chủ động tham gia bảo tồn di sản như của chính mình, thay vì coi di sản như tài nguyên khai thác đơn thuần. Khi du lịch phát triển đã mở ra những cơ hội sinh kế thiết thực cho người dân địa phương, tạo công ăn việc làm cho hơn 10.000 lao động trực tiếp và hơn 20.000 lao động gián tiếp trong các hoạt động du lịch, dịch vụ, vận chuyển, thủ công…
Người dân từ lao động truyền thống như đánh bắt, nông nghiệp chuyển sang dịch vụ du lịch, homestay, thuyền chèo, hướng dẫn viên, làm đồ thủ công... góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Người dân là lực lượng chính tham gia bảo tồn văn hóa truyền thống tại các làng nghề, lễ hội. Đặc sản văn hóa được khôi phục và hấp dẫn du khách hơn, góp phần phục hồi các giá trị văn hóa truyền thống. Điều này đã mang lại hiệu quả rõ rệt trong thu hút khách tham quan, tạo nguồn thu lớn cho tỉnh để đầu tư bảo tồn, phát triển hạ tầng và hỗ trợ cộng đồng. Nhờ đó, lượt khách du lịch đến Ninh Bình tăng mạnh: Từ hơn 2,2 triệu lượt khách vào năm 2014 lên đến hơn 19,4 triệu lượt khách vào năm 2025, trong đó lượng khách đến tham quan và trải nghiệm các dịch vụ tại Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, Quần thể danh thắng Tràng An chiếm khoảng 80% tổng lượng khách của cả tỉnh.
Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 10 năm Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, bà Simona Mirela Miculescu, Chủ tịch Đại hội đồng thứ 42 UNESCO đánh giá: “Nhờ cách tiếp cận đa bên và hợp tác sáng tạo, Tràng An đã trở thành một hình mẫu trong bối cảnh năng động về phát triển bền vững, một mô hình nơi các cộng đồng địa phương không chỉ đơn thuần là người hưởng lợi, mà còn là nhân vật chính trong câu chuyện cân đối hài hòa giữa du lịch bền vững và bảo tồn di sản”.
Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, không chỉ khẳng định vị thế Ninh Bình là một điểm đến thu hút khách du lịch trong nước, quốc tế, mà còn là mô hình tiêu biểu của phát triển du lịch bền vững gắn với bảo tồn di sản, góp phần chuyển dịch kinh tế địa phương theo hướng “xanh-bền vững”.
Một trong những điểm nổi bật của Tràng An trong phát triển du lịch bền vững là mô hình quản lý “Điểm đến bền vững” với sự tham gia của nhiều bên liên quan: Nhà nước giữ vai trò định hướng, xây dựng quy hoạch, bảo vệ di sản, quy định nguyên tắc phát triển; Doanh nghiệp đầu tư vào cơ sở hạ tầng, dịch vụ du lịch, nhưng phải tuân thủ các tiêu chuẩn bảo tồn và phát triển bền vững; Cộng đồng địa phương tham gia trực tiếp trong cung cấp dịch vụ (đi thuyền, homestay, hướng dẫn), quản lý rác thải, truyền bá văn hóa truyền thống. Mô hình này giúp cân bằng lợi ích kinh tế, xã hội, môi trường, đồng thời tạo cơ chế kiểm soát lượng khách, tránh quá tải điểm đến, bảo vệ giá trị nguyên bản của di sản.
Với nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển, thương hiệu “Du lịch Ninh Bình” ngày càng được khẳng định trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế. Đến nay, tỉnh đã phát triển hơn 70 khu, điểm du lịch đa dạng về loại hình và phong phú về trải nghiệm...
Đồng chí Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình cho biết: “Để phát huy giá trị của di sản tự nhiên và văn hóa, tỉnh đã ưu tiên tập trung nguồn lực cho nghiên cứu khoa học, đầu tư xây dựng hạ tầng du lịch đồng bộ, cải thiện kết nối giao thông, nâng cấp các dịch vụ phụ trợ, đồng thời phục dựng cảnh quan, tôn tạo các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, khôi phục không gian văn hóa truyền thống. Những công trình này không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản, mà còn trở thành các điểm đến hấp dẫn, tạo sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong và ngoài nước, thúc đẩy phát triển du lịch bền vững và nâng cao đời sống cộng đồng địa phương”.
Vị thế du lịch trong không gian phát triển mới
Ngày 30/1/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình ban hành Nghị quyết số 07-NQ/TU về Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết đặt ra mục tiêu, đến năm 2030, tỉnh trở thành trung tâm du lịch di sản, sinh thái, văn hóa, tôn giáo của Việt Nam và là địa điểm tổ chức các sự kiện quốc gia, quốc tế. Công nghiệp văn hóa và du lịch đóng góp khoảng 10% GRDP; đón hơn 30 triệu lượt khách, trong đó khoảng 4,5 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu du lịch đạt hơn 45.000 tỷ đồng. Phấn đấu đến năm 2045, xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố du lịch-di sản thiên niên kỷ, sở hữu hệ sinh thái văn hóa, du lịch, sáng tạo hàng đầu của quốc gia và quốc tế, trở thành đô thị sáng tạo toàn cầu được UNESCO công nhận.
Đồng chí Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình cho biết: “Với quyết tâm chính trị cao, chỉ đạo xuyên suốt từ tỉnh đến cơ sở, chúng tôi xác định di sản là nguồn lực trung tâm, giá trị cốt lõi, không chạy theo mục tiêu phát triển bằng mọi giá. Địa phương sẽ kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, hướng tới tăng trưởng xanh, sáng tạo, bền vững, xây dựng cộng đồng “sống trong di sản-bảo vệ di sản-hưởng lợi từ di sản”. Ninh Bình nỗ lực phát huy vai trò cộng đồng, thúc đẩy mô hình hợp tác công-tư trong quản lý di sản, lồng ghép bảo tồn vào sinh kế, lễ hội, du lịch để người dân vừa là chủ thể bảo vệ vừa là người thụ hưởng...”.
Việc phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch bền vững là lựa chọn chiến lược mang tính lâu dài của tỉnh trong bối cảnh phát triển mới. Với những lợi thế nổi trội về tài nguyên du lịch, chiều sâu giá trị di sản và định hướng phát triển, du lịch Ninh Bình có đầy đủ điều kiện để phát triển trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, từng bước xây dựng thương hiệu, hình ảnh điểm đến đặc trưng, đóng góp ngày càng quan trọng vào phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh.
Theo nhandan.vn
