(ĐTO) Mấy ngày qua, nghe đài, báo nhắc nhiều đến một loại vi rút có tên là Ebola với những con số nguy hiểm đáng sợ, chắc hẳn nhiều người cũng thấy lo lắng. Nhưng nếu “biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”. Bất kỳ căn bệnh nào cũng vậy, dù có nguy hiểm đến đâu, một khi hiểu rõ ngọn ngành về nó thì việc phòng ngừa trở nên rất đơn giản và hiệu quả. Không cần phải hoang mang, chúng ta chỉ cần hiểu đúng để sống chủ động an toàn.
Ebola là tên của một con sông ở vùng châu Phi (thuộc nước Cộng hòa Dân chủ Congo), nơi đầu tiên năm 1976 phát hiện một loại vi rút gây ra tình trạng sốt và xuất huyết.
Vi rút này phá hoại cơ thể ra sao?
Cơ thể chúng ta có một hàng rào bảo vệ rất nghiêm ngặt, gọi là hệ miễn dịch. Khi con vi rút Ebola này lọt được vào bên trong, nó không giống như những con vi rút thông thường khác.
Nó khôn lanh ở chỗ là tấn công ngay vào chính các tế bào bảo vệ cơ thể người, rồi biến các tế bào đó thành “ổ đẻ” để nó nhân bản ra khắp cơ thể.
Sự nguy hiểm lớn nhất của nó là làm cho các mạch máu của người bị viêm và tổn thương nặng. Khi mạch máu không còn nguyên vẹn, máu sẽ bị tràn ra ngoài, dẫn đến hiện tượng xuất huyết (chảy máu) bên trong cơ thể và các cơ quan nội tạng bị suy yếu đi, dẫn đến tử vong mà tỷ lệ lên tới 50%.
Chỉ lây qua đường tiếp xúc trực tiếp
Nhiều người sợ rằng chỉ cần đứng gần, thở chung một bầu không khí là lây. Người dân cứ yên tâm, vi rút Ebola không lây qua không khí như bệnh cúm hay Covid-19. Nó chỉ lây khi có sự “tiếp xúc trực tiếp”, bao gồm:
Qua dịch cơ thể: Chúng ta phải chạm trực tiếp (qua vết thương hở trên da, hoặc qua mắt, mũi, miệng) vào máu, chất nôn, mồ hôi, nước tiểu hoặc nước bọt của người đang mắc bệnh.
Qua đồ đạc bị nhiễm mầm bệnh: Dùng chung đồ dùng cá nhân, chăn màn, quần áo dính dịch tiết của người bệnh.
Qua việc xử lý người quá cố: Ở một số nơi bên châu Phi, người ta có tục lệ chạm tay vào thi thể người mất khi khâm liệm, đây là đường lây rất mạnh vì lúc này lượng vi rút trong cơ thể người mất là cao nhất.
Qua động vật hoang dã: Săn bắt, làm thịt hoặc ăn thịt những con vật sống trong rừng bị nhiễm bệnh như dơi, khỉ, vượn.
Nhận biết bệnh qua những dấu hiệu nào?
Khi vi rút vào người, nó không phát bệnh ngay mà từ từ ủ bệnh từ vài ngày cho đến 3 tuần. Lúc phát ra, bệnh tiến triển khá nhanh theo ba giai đoạn:
Giai đoạn khởi bệnh: Người bệnh sốt cao đột ngột, nhức đầu như búa bổ, đau nhức mình, ê ẩm các khớp xương và đau họng. Giai đoạn này rất dễ lầm với sốt xuất huyết hay sốt rét thông thường.
Giai đoạn toàn phát: Bắt đầu có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy liên tục làm cơ thể mất nước, khô kiệt.
Giai đoạn nặng: Trên da xuất hiện các vết bầm tím, người bệnh bị chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc ói ra máu, đi cầu ra máu.
Phòng ngừa trong tầm tay:
Bệnh nghe thì dữ dội vậy đó, nhưng đường lây của nó rất rõ ràng. Cho nên, việc phòng ngừa không có gì là cao siêu cả, đều là những thói quen hết sức mộc mạc hằng ngày:
1. Cứ ăn chín, uống sôi: Tuyệt đối không ăn thịt động vật hoang dã, thịt lạ không rõ nguồn gốc. Thức ăn cứ nấu chín kỹ là vi rút nào cũng chết sạch.
2. Giữ sạch đôi bàn tay: Thói quen rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước sạch sau khi đi ra ngoài về, trước khi ăn hay sau khi đi vệ sinh là chiếc “bùa hộ mệnh” đơn giản nhất giúp mình chặn đứng mọi mầm bệnh.
3. Không dùng chung đồ cá nhân: Quần áo, khăn mặt, bàn chải đánh răng… cái nào của ai nấy dùng, vừa sạch sẽ lại vừa an toàn.
4. Hạn chế tiếp xúc nguồn nghi ngờ: Nếu biết ai có yếu tố đi từ vùng dịch về (châu Phi), mà có biểu hiện sốt, nên hướng dẫn họ đến ngay cơ sở y tế gần nhất, tránh tự ý chăm sóc hay tiếp xúc gần khi chưa có đồ bảo hộ.
BS NGUYỄN THÀNH ÚC
