Câu chuyện ứng xử

Một tài xế xe khách vừa bị khởi tố, bắt tạm giam về tội gây rối trật tự công cộng, do lái xe với tốc độ cao, rượt đuổi theo xe tải một đoạn đường dài, đi không đúng phần đường, không giữ khoảng cách an toàn, không thắt dây an toàn, đánh võng, chuyển làn liên tục, gây mất trật tự, an toàn giao thông. Nguyên nhân dẫn đến sự việc này được cho là trước đó một xe tải đã va chạm với xe khách đang lưu thông trên đường.

Thật ra, đây không phải là câu chuyện hiếm, mà những hành vi xem thường tính mạng con người vẫn thường xuất hiện, rõ nhất là trên lĩnh vực an toàn giao thông. 

Không chỉ trong phạm vi an toàn giao thông, nhiều hành vi vi phạm về trật tự công cộng cũng thường diễn ra, nơi này nơi khác, với từng mức độ khác nhau. 

Đó là những cách hành xử thiếu chuẩn mực, thậm chí vi phạm pháp luật, nhiều trường hợp đã bị xử lý nghiêm khắc. 

Chưa dừng lại ở đó, câu chuyện ứng xử thiếu chuẩn mực chưa hẳn chỉ diễn ra trên thực tiễn của đời sống, mà còn trên môi trường ảo, các diễn đàn mạng xã hội. 

Thậm chí, các diễn đàn này còn tinh vi, phức tạp hơn đời thật. Ở đó, họ có thể tung tin đồn, miệt thị, xúc phạm bất cứ tổ chức, cá nhân nào mà họ muốn.

Một diễn đàn được xem là ảo nhưng rất thật, tác động trực tiếp đến những con người thật và những người vi phạm pháp luật bị xử lý cũng thật.

Nhìn từ thực tiễn mới thấy, những hành vi “lệch chuẩn”, những ứng xử thiếu chuẩn mực hay nặng hơn là vi phạm pháp luật cũng cần được nhìn nhận ở góc nhìn văn hóa.

Đó là điểm chưa đẹp của văn hóa người Việt. Dù chưa phải phổ biến, những hành vi đó cũng cần được điều chỉnh để thích ứng với một dân tộc có bề dày lịch sử, văn hóa hàng ngàn năm như Việt Nam.

Thật ra, câu chuyện ứng xử chỉ là một góc nhìn trong xây dựng nền văn hóa Việt. Bởi suốt chiều dài lịch sử đất nước, văn hóa đã “soi đường cho quốc dân đi”. 

Nền tảng văn hóa có ý nghĩa trường tồn cho mỗi quốc gia, dân tộc và nhân cách mỗi con người. 

Đó không chỉ là câu chuyện ứng xử giữa mỗi cá nhân, mà còn hàm chứa nhiều yếu tố khác. Nhận thức được vai trò quan trọng của văn hóa, Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết 80-NQ về phát triển văn hóa Việt Nam, chọn ngày 24-11 hằng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”.

Nội dung Nghị quyết 80 nêu rõ văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước; là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh người Việt Nam. 

Thực tiễn lịch sử cho thấy, mỗi thời kỳ đất nước phát triển mạnh mẽ đều gắn liền với sự phát triển rực rỡ về văn hóa. 

Nghị quyết cũng đặt ra mục tiêu đến năm 2030, đẩy mạnh xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; thống nhất trong đa dạng; mang đặc trưng dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, hiện đại.

Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số. Vì lẽ đó, hy vọng câu chuyện ứng xử đối với những hành vi “lệch chuẩn” cũng sẽ được định hình trong một nền văn hóa mới của dân tộc.

THẾ ANH