Thời gian gần đây, nhiều đơn vị xuất bản trong nước chủ động lựa chọn những ấn phẩm có giá trị để chuyển ngữ, giới thiệu đến các đối tác nước ngoài. Đây là sự thay đổi cần thiết, bởi trước nay, việc đưa sách Việt ra thế giới phần lớn còn bị động, phụ thuộc vào cá nhân hoặc các hoạt động tại hội sách, sự kiện chuyên ngành.
Mở rộng thị trường
Mới đây, Nhà xuất bản (NXB) Kim Đồng giới thiệu đến bạn đọc phiên bản tiếng Anh của hai tác phẩm văn học mới xuất bản đầu năm 2026 là Từ những ruộng rau ở Nông trại Cúc cu (Dy Duyên) và Xóm Bờ giậu (Trần Đức Tiến). Trước đó, NXB Kim Đồng cũng từng chuyển ngữ nhiều ấn phẩm sang tiếng Anh như: Búp sen xanh (Sơn Tùng), Kể chuyện Bác Hồ (Nhiều tác giả), Dế Mèn phiêu lưu ký (Tô Hoài), Ngôi nhà trong cỏ (Lý Lan), Nghê Việt tinh tuyển (Trần Hậu Yên Thế)…
Cùng với NXB Kim Đồng, NXB Trẻ cũng là đơn vị chủ động trong việc chuyển ngữ các ấn phẩm. Đến thời điểm hiện tại, đơn vị này đang có khoảng 30 tựa sách thuộc các thể loại: danh nhân, lịch sử, văn học, kinh tế... được chuyển ngữ. Trong đó, chiếm chủ yếu là các tác phẩm văn học của nhiều tác giả quen thuộc như:
Nguyễn Nhật Ánh, Dương Thụy, Nguyễn Ngọc Thuần, Nguyễn Ngọc Tư… Đặc biệt là vừa qua, đơn vị đã chuyển ngữ những tác phẩm mới, có tính đặc thù như: bộ sách tranh Lịch sử Việt Nam bằng tranh, Bầu trời không chỉ có màu xanh, Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ…
Theo Trưởng phòng truyền thông NXB Trẻ Đào Mai Ly, việc chuyển ngữ, xuất bản phiên bản tiếng nước ngoài của các tác phẩm trong nước mang lại nhiều giá trị, từ mở rộng khả năng tiếp cận bạn đọc quốc tế đến đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của cộng đồng người Việt ở nước ngoài.
“Nhiều bạn đọc đã liên hệ trực tiếp với chúng tôi để mua phiên bản tiếng Anh của những cuốn sách họ yêu thích để gửi tặng người thân, bạn bè ở nước ngoài. Một số khác lại tìm đọc các phiên bản tiếng nước ngoài như một cách tiếp cận khác của bộ sách họ yêu thích. Đặc biệt, mới đây bộ sách tranh Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ bản tiếng Anh đã rất thu hút bạn đọc cả trong và ngoài nước tìm đọc để tìm hiểu về Bác”, chị Đào Mai Ly chia sẻ.
Thay đổi “chiến thuật”
Năm 2012, Công ty CP Văn hóa Chi (Chibooks) từng gây chú ý với dự án “Mang văn chương Việt ra thế giới”. Dù nỗ lực quảng bá tại nhiều hội sách lớn trên thế giới, dự án vẫn chưa đạt được kết quả như kỳ vọng. Một trong những nguyên nhân chính được bà Nguyễn Lệ Chi, Giám đốc Chibooks, chỉ ra: do thiếu kinh phí, không tìm được dịch giả chất lượng cao nên đơn vị chỉ có thể dịch tóm tắt hoặc dịch chương đầu tiên. “Việc chỉ đọc vài trang khiến các đối tác, bạn đọc quốc tế không thể cảm nhận được cái hay và sự mạch lạc của câu chuyện”, bà Nguyễn Lệ Chi cho biết.
Không chùn bước, gần đây Chibooks đã quyết định thay đổi “chiến thuật” bằng cách tập trung dịch các đầu sách có đề tài văn hóa với mục tiêu “văn hóa đi trước, văn học theo sau”. Đồng thời, thay vì chỉ dịch tóm tắt hoặc một, hai chương đầu, đơn vị đã đầu tư dịch toàn bộ tác phẩm sang tiếng Trung.
Nhờ có chiến lược đúng đắn, bước đầu Chibooks đã chạm đến thành công khi có những ấn phẩm được bán bản quyền sang Trung Quốc, như: Người Hà Nội, chuyện ăn chuyện uống một thời (Vũ Thế Long), Vắt qua những ngàn mây (Đỗ Quang Tuấn Hoàng).
Việc các đơn vị xuất bản chủ động thay đổi cách làm đang giúp hành trình đưa sách Việt ra thế giới hiệu quả hơn. Riêng NXB Kim Đồng hiện đã có gần 50 tựa sách được bán bản quyền tại nhiều quốc gia như: Anh, Mỹ, Đức, Thụy Điển, Nhật Bản, Hàn Quốc…
Theo bà Vũ Thị Quỳnh Liên, Phó Giám đốc, Tổng Biên tập NXB Kim Đồng, hiện Việt Nam đã là khách mời thường xuyên tại các hội sách quốc tế như: Hội sách Frankfurt (Đức), Hội sách London (Anh), Hội sách Bắc Kinh (Trung Quốc), Hội sách Bologna (Italy)…
“Đây là cơ hội để quảng bá các tác phẩm của Việt Nam ra thế giới và việc các đơn vị chủ động dịch sách mang đến nguồn sản phẩm quan trọng để đáp ứng mục đích này”, bà Quỳnh Liên cho biết.
Theo sggp.org.vn
