Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, diện tích đạt 200% kế hoạch

Báo cáo từ Bộ NN-MT, sau 2 năm triển khai, Đề án hiện có tổng diện tích canh tác vùng chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp đạt được 354.839 ha/180.000 ha, đạt gần 200% diện tích mục tiêu đề ra.

Ngày 8-3, Bộ NN-MT phối hợp với UBND TP Cần Thơ tổ chức hội nghị sơ kết 2 năm thực hiện Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030” (gọi tắt là Đề án), tại phường Vị Thanh, TP Cần Thơ.

Tham dự hội nghị có đồng chí Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ NN-MT; lãnh đạo các bộ ngành, địa phương vùng ĐBSCL; đại diện các hội, ngành hàng, doanh nghiệp, hợp tác xã lúa gạo, tổ chức quốc tế…

Báo cáo từ Bộ NN-MT, sau 2 năm triển khai, Đề án hiện có tổng diện tích canh tác vùng chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp đạt được 354.839 ha/180.000 ha, đạt gần 200% diện tích mục tiêu đề ra. Thông qua Đề án, tư duy sản xuất của nông dân dần thay đổi theo hướng giảm phát thải, tăng giá trị, bảo vệ môi trường; các quy trình canh tác bền vững được áp dụng ngày càng rộng rãi.

Cụ thể, tại các mô hình thí điểm của Đề án, nông dân đã giảm lượng giống gieo sạ khoảng 45%; phân bón giảm khoảng 30%; số lần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật giảm 2-3 lần phun/vụ; giảm 20% lượng nước tưới; năng suất lúa tăng khoảng 12%; chi phí đầu vào cho sản xuất giảm khoảng 40%; lượng phát thải giảm 3-4 tấn CO2/ha/vụ… Từ đó, giúp lợi nhuận trung bình của người trồng lúa tăng 6 triệu đồng/ha/vụ.

Ngoài ra, cùng với sự phát triển của Đề án, các doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân ngày càng quan tâm hơn đến việc liên kết sản xuất trong toàn bộ chuỗi giá trị lúa gạo; các tổ chức quốc tế quan tâm, đồng hành cùng Đề án thông qua các chương trình hỗ trợ về kỹ thuật, tín dụng và phát triển thị trường; Đề án cũng là tiền đề quan trọng hướng tới xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam chất lượng cao, phát thải thấp…

Bên cạnh các kết quả đạt được, Thứ trưởng Bộ NN-MT Trần Thanh Nam cũng nhìn nhận, quá trình triển khai đề án phát sinh một số khó khăn, thách thức như: việc triển khai đề án ở một số địa phương còn chậm, lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện; hạ tầng thủy lợi đặc biệt là thủy lợi nội đồng còn chưa đáp ứng được yêu cầu; liên kết sản xuất bước đầu đã được hình thành nhưng còn yếu; nông dân một số nơi vẫn còn tâm lý trông chờ vào hỗ trợ; nguồn vốn tín dụng đầu tư cho Đề án vẫn còn chậm được triển khai…

Ông Ngô Thái Chân, Giám đốc Sở NN-MT TP Cần Thơ cho biết, trong 2 năm (giai đoạn 2024-2025), thành phố đã nhân rộng mô hình thí điểm của Đề án trên 8.000 ha và đạt được nhiều kết quả tích cực. Tiêu biểu như lợi nhuận của nông dân tăng từ 6,6–36,7%, giảm phát thải 6–12 tấn CO2/ha. Bên cạnh đó, quá trình triển khai cũng gặp phải các khó khăn như: hạ tầng thủy lợi, giao thông nội đồng chưa đồng bộ; dịch vụ cơ giới hóa, nhất là khâu thu gom và xử lý rơm rạ còn hạn chế; năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ số của một bộ phận hợp tác xã còn yếu; việc tiếp cận tín dụng phục vụ sản xuất còn khó khăn…

Giám đốc Sở NN-MT TP Cần Thơ kiến nghị, Bộ NN-MT quan tâm đề xuất dự án đầu tư hạ tầng cho Đề án, vì đây là cơ sở giúp người trồng lúa có điều kiện thuận lợi canh tác; các cơ quan chuyên môn của Bộ NN-MT hướng dẫn thực hiện các thủ tục chứng nhận lúa đạt tiêu chuẩn phát thải thấp và chứng nhận doanh nghiệp tham gia Đề án.

Chia sẻ tại hội nghị, bà Mariam J.Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, đánh giá cao sự tiên phong của Việt Nam trong việc xây dựng mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Đến nay, Đề án đã thể hiện được tính thực tế, hiệu quả, khả thi cao và là cơ sở quan trọng để các nước trên thế giới có thể học hỏi. WB cam kết sẽ tiếp tục sẽ đồng hành, hỗ trợ, huy động các nguồn tài trợ, hỗ trợ vốn vay và kỹ thuật.

Giám đốc WB tại Việt Nam kiến nghị, các Bộ ngành, địa phương có liên quan của Việt Nam sớm hoàn thiện các cơ chế, chính sách để WB có thể triển khai các nguồn vốn vay cho Đề án.

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN-MT Trần Đức Thắng cho biết, Đề án ra đời thể hiện quyết tâm của Đảng, Nhà nước và toàn ngành trong việc chuyển đổi nền nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Qua 2 năm triển khai, bước đầu Đề án ghi nhận những kết quả, tín hiệu tích cực từ người nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế.

Thời gian tới, Bộ trưởng Bộ NN-MT yêu cầu các địa phương tập trung xây dựng kế hoạch mở rộng diện tích canh tác Đề án phù hợp với đặc thù của từng vùng, khu vực; bố trí kinh phí thực hiện kế hoạch Đề án đã đăng ký trong năm 2026 và các năm tiếp theo; có giải pháp phát triển các mô hình liên kết doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân theo chuỗi giá trị; đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân về sản xuất bền vững, đặc biệt là công tác xử lý rơm rạ sau thu hoạch.

Đối với các đơn vị trực thuộc Bộ NN-MT, Bộ trưởng Trần Đức Thắng đề nghị sớm hoàn thành cấp giấy chứng nhận quốc tế của Đề án trước tháng 6-2026. Vì đây là cơ sở quan trọng hướng đến xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam chất lượng cao, phát thải thấp. Đối các tổ chức quốc tế, đề nghị tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Bộ NN-MT, các bộ ngành để chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, hỗ trợ kỹ thuật, huy động các nguồn lực tài chính xanh, vốn ưu đãi cho Đề án.

Theo sggp.org.vn