Đồng Tháp: Khi nông dân biết sử dụng tài nguyên bản địa

Thứ Ba, 17/11/2026, 09:53 (GMT+7)
Theo dõi Báo Đồng Tháp trên

Từ vùng thượng nguồn Thường Phước đến những cánh đồng trong nội đồng Tràm Chim, Phú Cường, nông dân Đồng Tháp mở thêm hướng sản xuất bằng cách nương theo con nước. Nuôi trữ cá, đón khách trải nghiệm, điều chỉnh cách canh tác…, mỗi lựa chọn cho thấy một bước đổi mới trong tư duy: Tạo thêm giá trị từ đồng ruộng, đồng thời gìn giữ thiên nhiên để sinh kế lâu bền.

“ĐÓN CON NƯỚC”, MỞ ĐƯỜNG LÀM ĂN

Sau ngày đất nước thống nhất, Đồng Tháp từ một địa phương khó khăn về lương thực từng bước vươn lên trở thành một trong những vựa lúa lớn của Đồng bằng sông Cửu Long. 

Dịch vụ đưa du khách tham quan đồng nước ở xã Thường Phước, tạo thêm nguồn thu cho người dân trong mùa nước nổi.

Bước chuyển ấy gắn liền với những quyết sách mạnh mẽ về phát triển nông nghiệp, nhất là công cuộc khai mở Đồng Tháp Mười. Những tuyến kinh dẫn nước, tháo chua, rửa phèn từng bước đánh thức tiềm năng đồng ruộng, tạo điều kiện mở rộng diện tích, đưa giống lúa ngắn ngày vào sản xuất và tăng vụ. Sản lượng lúa tăng, đời sống người dân dần cải thiện, nhiều nông hộ vươn lên khá giả.

Ở xã Thường Phước, anh Trần Văn Bình, Bí thư Chi bộ Ấp 2, phấn khởi kể về sự thay đổi ấy. Trước đây, mùa nước nổi gắn với nhiều lo toan của người dân vùng thượng nguồn. 

Những năm gần đây, khi tìm được cách làm phù hợp, bà con “đón nước” với tâm thế chủ động hơn: Đón phù sa cho đất, giữ cá trên đồng và chuẩn bị đón khách phương xa.

Ban đầu, chỉ là vài nhóm khách đến tìm hiểu mùa nước nổi. Người dân đưa khách ra đồng bắt cá, hái bông súng, bông điên điển, rồi cùng chuẩn bị bữa cơm quê. 

Những điều vốn quen thuộc trong đời sống hằng ngày lại khiến khách thích thú. Từ sự mộc mạc ấy, trải nghiệm mùa nước nổi dần được nhiều người biết đến. Khách từ TP. Hồ Chí Minh, miền Trung, miền Bắc tìm về, mang theo sự háo hức trước cảnh đồng nước và cách sống của người dân vùng biên. 

Đại biểu Tổ chức WWF-Việt Nam cùng người dân tìm hiểu kết quả mô hình nuôi trữ cá mùa lũ tại xã Tràm Chim.

Bà con cũng nhận ra quê mình có những giá trị đáng quý để giới thiệu, từ sản vật tự nhiên đến kinh nghiệm sông nước và sự chân tình trong từng bữa cơm đón khách.

Theo anh Bình, mùa nước năm 2025, một số bà con cùng tham gia làm du lịch có thêm vài triệu đồng mỗi người trong khoảng 3 tháng. Khoản thu bước đầu tiếp thêm niềm tin để các hộ liên kết, chuẩn bị điều kiện phục vụ khách.

Trên cánh đồng quen thuộc, người nông dân đã nhìn thấy thêm cơ hội làm ăn. Vợ chồng anh Huỳnh Văn Tiến, nông dân Ấp 2, là những người góp sức vào câu chuyện ấy. 

Trước đây, mùa nước về, gia đình chủ yếu đánh bắt thủy sản; nước rút lại chuẩn bị vụ lúa. Nay anh có thêm việc làm tài công, đưa khách tham quan, trải nghiệm giăng lưới, bắt cá. Sản vật gia đình khai thác cũng được điểm du lịch thu mua để phục vụ khách.

“Chúng tôi đón khách như đón bà con phương xa về thăm quê, mộc mạc, chân tình”, anh Tiến chia sẻ. Niềm vui của anh là khi khách từ xa tìm đến, yêu thích cảnh quê và những công việc thường ngày của người nông dân.

Chính sự đón nhận ấy giúp bà con tự tin hơn khi bước vào cách làm mới. Cùng với đón khách, anh Bình và những người tham gia vận động đánh bắt đúng quy định, tránh khai thác tận diệt. 

Khi cá đồng, rau mùa nước và cảnh quan trở thành nguồn lực sinh kế, việc gìn giữ cũng gắn với lợi ích thiết thực của từng gia đình. Bà con hiểu rằng muốn khách còn tìm đến, đồng nước phải giữ được vẻ đẹp và sự phong phú vốn có.

CÙNG “ĐÓN” PHÙ SA CHO ĐẤT, GIỮ CÁ TRÊN ĐỒNG

Từ vùng thượng nguồn vào nội đồng Đồng Tháp Mười, tinh thần chủ động ấy tiếp tục hiện lên qua mô hình nuôi trữ cá mùa lũ tại xã Tràm Chim, Phú Cường. 

Món cá nướng dân dã được người dân chuẩn bị phục vụ du khách trải nghiệm mùa nước nổi tại xã Thường Phước.

Cùng một mong muốn nâng thu nhập trên đất ruộng, người dân đang kết hợp kinh nghiệm mùa nước với hướng dẫn kỹ thuật, từng bước tìm cách sản xuất phù hợp điều kiện địa phương.

Tại ô bao 41, ấp Tân Hưng, xã Tràm Chim, anh Nguyễn Văn Kha cùng các hộ dân tham gia mô hình trên diện tích khoảng 70 ha. Với khu vực ngập sâu trong mùa nước, bà con mong tận dụng được lợi thế tự nhiên, tạo thêm thu nhập giữa những vụ lúa và chuẩn bị điều kiện cho mùa sản xuất tiếp theo. 

Mô hình thuộc Dự án “Giải pháp thuận thiên thích ứng với biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long”, giai đoạn 2, từ năm 2026 - 2029, với sự hỗ trợ của Tổ chức WWF-Việt Nam. Tổng diện tích triển khai tại Tràm Chim và Phú Cường là 150 ha, hướng đến nuôi trữ, bảo vệ và khai thác hợp lý nguồn lợi thủy sản.

Điều đáng chú ý là từ chuyện nuôi cá, người nông dân bắt đầu tính kỹ hơn cả cách làm lúa. Anh Kha nhận thấy, muốn cá sinh trưởng thuận lợi khi nước về, quá trình canh tác trước đó cần giảm hóa chất, sử dụng phân bón hợp lý, hướng đến sản xuất an toàn. 

Giữ môi trường đồng ruộng trở thành một phần trong kế hoạch sinh kế của gia đình. Từ thực tế sản xuất, anh còn đề xuất nghiên cứu tận dụng lúa chét sau vụ hè thu làm nguồn thức ăn, nơi cư trú cho cá khi nước vào đồng. 

Người dân xã Thường Phước giới thiệu sản vật đánh bắt trên đồng nước.

Bà con mong được hướng dẫn chủ động nguồn cá giống, bố trí nơi giữ cá khi nước rút để linh hoạt thu hoạch. Những ý tưởng ấy thể hiện sự quan sát, tìm tòi ngay trên đồng ruộng của mình.

Kết quả theo dõi được chia sẻ tại hoạt động tham quan ngày 4-11 vừa qua cho thấy cá sinh trưởng khá tốt. Qua 2 ngày thu tỉa (22 và 23-10), mô hình tại Tràm Chim đạt hơn 8,3 tấn, doanh thu khoảng 92 triệu đồng. 

Tính chung hai xã, sản lượng thu tỉa hơn 18 tấn, doanh thu trên 198 triệu đồng. Hiệu quả cả vụ sẽ được đánh giá khi hoàn tất thu hoạch. Trước tình hình nước rút sớm, người dân chủ động thu tỉa theo tư vấn kỹ thuật, giảm mật độ cho lượng cá còn lại. 

Qua thời gian, trước yêu cầu chăm sóc đất đai và tính toán lại chi phí sản xuất, người nông dân tiếp tục tìm lời giải mới cho bài toán làm giàu trên cùng diện tích. 

Tinh thần dám nghĩ, chịu làm của người Đồng Tháp lại được thể hiện bằng những lựa chọn linh hoạt. 

Trên các cánh đồng “đón nước”, bà con nuôi trữ cá, khai thác sản vật theo mùa, đưa khách trải nghiệm cuộc sống miền sông nước. 

Đồng ruộng có khoảng nghỉ giữa những vụ lúa, còn người dân có thêm việc làm, thêm nguồn thu.

Mô hình cũng kết nối với Công ty Hoàng Long để bao tiêu sản phẩm. Cách điều chỉnh theo diễn biến nguồn nước cho thấy sản xuất thuận thiên cần cả kinh nghiệm, kiến thức và khả năng phối hợp.

Để bà con cùng làm, cùng giữ nguồn lợi, xã Tràm Chim đề nghị phối hợp vận động thành lập Tổ cộng đồng thực hiện đồng quản lý, bảo vệ nguồn lợi thủy sản. 

Tại Phú Cường, theo Chủ tịch UBND xã Nguyễn Chánh Tài, địa phương mong phát triển các mô hình sinh kế phù hợp mùa nước, từng bước kết hợp du lịch cộng đồng.

Từ những chuyến xuồng đón khách ở Thường Phước đến khu nuôi trữ cá giữa nội đồng, có thể nhận ra một chuyển động đáng mừng trong tư duy làm ăn - người nông dân chủ động tìm thêm giá trị từ đất, nước, sản vật và tri thức bản địa. 

Niềm tự hào được bồi đắp từ chính những lựa chọn ấy: Biết đổi mới để làm giàu, biết gìn giữ để đồng ruộng tiếp tục nuôi dưỡng cuộc sống mai sau.

MỸ LÝ - NTL
 

Bình luận