Đồng Tháp: Khi thế hệ trẻ “số hóa” và “xanh hóa” chuỗi giá trị nông nghiệp

Xuân Bính Ngọ gõ cửa Đất Sen hồng không chỉ bằng sắc hoa rực rỡ hay những cánh đồng lúa trĩu hạt, mà còn bằng một “làn gió mới” trong tư duy sản xuất. Ở đó, nhiều người trẻ Đồng Tháp đang viết tiếp bản hợp xướng của cha ông bằng ngôn ngữ của khoa học, công nghệ, biến nông sản thô thành những sản phẩm giá trị cao, đưa tinh hoa quê nhà tự tin bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

LÀM CHỦ CHUỖI GIÁ TRỊ BẰNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ 

Trong suốt nhiều thập kỷ, nông nghiệp Đồng Tháp vốn tự hào với những con số về sản lượng thuộc top đầu cả nước. 

Thế nhưng, khi bước vào giai đoạn phát triển mới, bài toán không còn dừng lại ở việc “trồng cây gì, nuôi con gì” để có năng suất cao nhất, mà là có giải pháp để nông sản mang hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao nhất. Đó là sự chuyển dịch từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp. 

Trong dòng chảy ấy, thế hệ trẻ Đồng Tháp, những người đang gánh vác sứ mệnh đưa nền kinh tế Đất Sen hồng bứt phá, là thế hệ “doanh nông” mới được đào tạo bài bản, nhạy bén với công nghệ đang trở thành lực lượng tiên phong, đóng vai trò “hạt nhân” kết nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa cánh đồng và thị trường quốc tế.

Tại Làng hoa Sa Đéc, nơi được xem là thủ phủ hoa, kiểng của miền Tây, song có một thực trạng là nhiều năm “điểm nghẽn” lớn nhất của làng hoa là sự phụ thuộc vào nguồn giống nhập khẩu và canh tác theo kinh nghiệm truyền thống. 

Xuân này, câu chuyện đã khác khi những phòng lab hiện đại “mọc lên” ngay giữa lòng làng hoa. Anh Lê Thanh Tuyến, chủ Cơ sở cây giống Út Hiệp, phường Sa Đéc là điển hình cho tinh thần dám dấn thân, dám đổi mới bằng khoa học. 

Không cam chịu cảnh người nông dân phải đối mặt với rủi ro dịch bệnh và sự bấp bênh của giống ngoại nhập, anh đã tự mày mò, biến xưởng sản xuất thành một trung tâm công nghệ sinh học thu nhỏ. 

Việc nhân giống sạch bệnh thành công và lai tạo hơn 16 màu cúc mâm xôi khác nhau không chỉ là thành tựu của cá nhân anh, mà còn đại diện cho một bước ngoặt: Người trẻ Đồng Tháp đang làm chủ chuỗi giá trị ngay từ khâu đầu vào.

Khi “cái gốc” được kiểm soát bằng công nghệ nuôi cấy mô, rủi ro của người nông dân giảm xuống và giá trị của hoa tăng lên nhiều nhờ sự chủ động và khác biệt.

Nếu hoa, kiểng là sắc diện, thì thủy sản được xem là một trong những mũi nhọn kinh tế của tỉnh. Tuy nhiên, rào cản về tồn dư kháng sinh và vi khuẩn đa kháng thuốc từng khiến cho một số mặt hàng thủy sản nước ngọt của tỉnh khó vươn xa. 

Thay vì đi theo lối mòn “vật nuôi bệnh mới tìm thuốc trị”, anh Nguyễn Trung Tính, Phó Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại Alpha Amin (xã Bình Hàng Trung) đã chọn một hướng đi mang tính triết lý kinh tế bền vững: Kiến tạo môi trường.

Bằng việc phát triển 25 dòng sản phẩm vi sinh bản địa (Probiotic, Prebiotic), doanh nghiệp của anh đã giúp người nuôi cá tra, ếch, lươn… thay đổi hoàn toàn hệ sinh thái ao nuôi.

“Chúng tôi không muốn người nuôi mãi loay hoay xử lý sự cố bằng kháng sinh. Điều chúng tôi hướng đến là tạo ra một môi trường trong chăn nuôi thủy sản mà mầm bệnh không còn “đất sống”. Khi ao nuôi được cân bằng sinh học, người nuôi không chỉ giảm chi phí mà còn giữ được uy tín lâu dài cho thương hiệu thủy sản Đồng Tháp”, anh Tính bày tỏ.

NÂNG TẦM NÔNG SẢN QUA CHẾ BIẾN SÂU

Một đặc điểm dễ nhận thấy của thế hệ khởi nghiệp trẻ Đồng Tháp chính là khát vọng nâng tầm nông sản qua chế biến sâu. Họ không chấp nhận bán rẻ tài nguyên thô, mà tỉ mẩn “mặc áo mới” cho đặc sản quê nhà bằng công nghệ hiện đại và tiêu chuẩn quốc tế.

Tại xã Phong Hòa, chị Nguyễn Thị Các Thủy, Giám đốc Công ty TNHH Tây Cát đã nâng tầm những chiếc bánh chuối phồng, trái cây cuộn lên đẳng cấp thế giới. 

“Tôi luôn nghĩ rằng đặc sản quê mình không thua kém bất kỳ sản phẩm nào trên thế giới. Vấn đề là mình có đủ quyết tâm để làm đúng quy chuẩn, đầu tư bài bản và kiên trì theo đuổi thị trường khó tính hay không. Khi sản phẩm đạt chuẩn quốc tế, nó sẽ tự mở ra cánh cửa xuất khẩu”, chị Thủy chia sẻ.

Không còn là món quà quê giản đơn, sản phẩm đã mang trên mình những “chứng chỉ quyền lực” như: BRCGS, ISO, HACCP và Halal – những “tấm hộ chiếu” đưa đặc sản Đất Sen hồng thâm nhập vào các thị trường khó tính.

Tại xã Long Phú Thuận, Công ty TNHH Tú Trinh Foods do chị Lê Thị Mỹ Ngọc đại diện đã cho thấy sự nhạy bén rõ nét khi mạnh dạn ứng dụng công nghệ sấy lạnh khép kín để “giải bài toán” thời gian bảo quản của bún tươi truyền thống. 

Từ sợi bún gạo trắng quen thuộc, doanh nghiệp đã phát triển thành hệ sinh thái sản phẩm gồm: Bún tươi sấy dẻo, bánh canh sấy dẻo, bánh phở sấy dẻo với nhiều phiên bản kết hợp nông sản bản địa như: Hoa đậu biếc, bí đỏ, gấc, củ dền, gạo lứt, hạt sen, khoai môn… 

Công nghệ sấy dẻo kết hợp cấp đông sâu ngay sau sản xuất giúp giữ nguyên hương vị, độ dẻo dai và màu sắc tự nhiên mà không cần chất bảo quản, tạo bước đột phá trong việc tiếp cận đa dạng phân khúc khách hàng, từ thị trường nội địa đến các nước như: Mỹ, Canada, Úc.

Chia sẻ về định hướng sắp tới, chị Lê Thị Mỹ Ngọc cho biết: “Chúng tôi mong muốn xây dựng chuỗi sản phẩm dựa trên nông sản bản địa, kết hợp công nghệ hiện đại để tạo ra thực phẩm tốt cho sức khỏe. 

Doanh nghiệp sẽ tăng cường liên kết với nông dân, chuẩn hóa quy trình từ đồng ruộng đến bàn ăn theo mô hình khép kín, minh bạch và bền vững”.

Bằng tư duy “số hóa” thương hiệu nông thôn và ứng dụng khoa học, công nghệ vào chế biến sâu, Tú Trinh Food đang từng bước đưa sản phẩm truyền thống vào một vị thế mới, hiện đại hơn, cạnh tranh hơn và giàu giá trị hơn.

Nhìn vào bức tranh tổng thể từ phòng nuôi cấy mô đến những dây chuyền sản xuất đạt chuẩn quốc tế, có thể thấy một sự chuyển dịch đồng bộ. Nông nghiệp Đồng Tháp đang được “tái cấu trúc” dựa trên ba trụ cột: Khoa học, công nghệ - Kinh tế xanh - Thế hệ trẻ.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, khi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đòi hỏi khắt khe hơn về tiêu chuẩn môi trường và nguồn gốc, thì những mô hình của anh Tuyến, anh Tính, chị Thủy, chị Ngọc chính là những “ngọn hải đăng” dẫn đường. 

Để những mô hình này không còn là những “ốc đảo” đơn lẻ, tỉnh Đồng Tháp đang tập trung kiến tạo một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện. Ở đó, chính quyền đóng vai trò bà đỡ, doanh nghiệp trẻ là hạt nhân và khoa học, công nghệ là đòn bẩy.

MỸ LÝ